Pokazywanie postów oznaczonych etykietą morderstwo. Pokaż wszystkie posty
Pokazywanie postów oznaczonych etykietą morderstwo. Pokaż wszystkie posty

sobota, 10 października 2026

Justyna Kopińska, Z nienawiści do kobiet

Nie wszystko złoto co się świeci

Jak widać na moim blogu, nieczęsto sięgam po reportaż. Mam z nim taki problem, że temat szybko się starzeje, znika z wokandy, a po kilku latach jest już zupełnie nieaktualny. Jednak na wyprzedaży bibliotecznej książka polskiej dziennikarki Justyny Kopińskiej skusiła mnie wzmiankowanymi na okładce wyróżnieniami – Nagrodą Polskiej Agencji Prasowej im. Ryszarda Kapuścińskiego, Nagrodą im. Teresy Torańskiej, czy wreszcie European Press Prize (m.in.). Okładka też jest dobra, zapowiada pewną dynamikę, surowość, akcję. Biorę, czytam – pomyślałam.

Reportażowy misz-masz

Jak pomyślałam, tak zrobiłam, i tomik Kopińskiej przypomniał mi, dlaczego za reportażem nie przepadam. Zbiór Z nienawiści do kobiet zawiera osiem reportaży i stanowiący 20% książki wywiad z Autorką. Widać więc, że poszczególne teksty nie są bardzo obszerne, a dodatkowo ogromna czcionka sprawia, że 220-stronicowa pozycja staje się lekturą na jeden wieczór. Tego typu zabiegi zawsze są oszukiwaniem czytelnika i jestem na nie wyczulona. Tytuł pochodzi z trzeciego tekstu, który opisuje falę molestowań w wojsku przez przełożonych. Oprócz tego w zbiorku znajdują się – otwierający tomik wywiad z synem Violetty Villas, Krzysztofem, i jego żoną, Małgorzatą, potem tekst o skazanym księdzu-pedofilu, który przez wiele lat gwałcił swoją uczennicę Kasię, a po złagodzonym wyroku dalej odprawia msze święte i ma kontakt z dziećmi (choćby przez Internet). Jest reportaż o homoseksualnych wiernych w kościele, o dyrektorze zakładu karnego w Sztumie, Andrzeju Górce, który zabił osadzonego i ze względu na stwierdzone zaburzenia psychiczne nie poniósł konsekwencji prawnych, jest poruszająca historia Leopolda Kozłowskiego, pianisty, dyrygenta, kompozytora, ostatniego przedstawiciela przedwojennych klezmerów w Polsce, który wspomina swoje życie, doświadczenia II wojny światowej z obozu pracy w Jaktorowie, a potem w Kurowicach. Jest historia brutalnych morderstw w Gliwicach z lat 90-tych, wreszcie opowieść niedosłyszącej dziewczyny o życiu w środowisku sportowym i gehennie, jaką przeszła przez swoją niepełnosprawność w szkole. Jak widać, tytuł jest pewnym naciągnięciem, marketingowym chwytem, może na fali zrodzonego w 2017 roku ruchu #me too (pozycja wyszła w 2018 roku). Autorka mocno też skacze z tematu na temat i te reportaże lepiej się pewnie czyta w gazecie, kiedy temat jest jeden całkowicie pochłania uwagę czytelnika.

Bez zachwytu

Chociaż więc Kopińska pisze poprawnym reporterskim stylem, przytacza fakty, stara się dotrzeć zarówno do ofiar, jak i do oprawców i opisać wydarzenia jak najbardziej bezstronnie, jest jakaś tendencyjność w wyborze tematów i ich prowadzeniu. Dobór tekstów też wydaje się przypadkowy, pozbierany zapewne z innych miejsc w jeden tomik po komercyjnym sukcesie poprzedniego zboru Polska odwraca oczy. U mnie Z nienawiści do kobiet nie zostanie na półce, pójdzie dalej. Takie reportaże mają też to do siebie, że już się do nich nie wraca. Dla mnie trochę rozczarowanie.

Moja ocena: 5/10.

Justyna Kopińska, Z nienawiści do kobiet
Świat Książki, Warszawa 2018
Liczba stron: 224
ISBN: 978-83-8031-853-3

**********************************************************************************

All That Glitters Is Not Gold

As you can see from my blog, I don’t often pick up works of reportage. My issue with the genre is that the subject matter ages quickly; it drops out of the public eye and, after a few years, becomes completely outdated. However, at a library sale, a book by Polish journalist Justyna Kopińska caught my eye thanks to the accolades mentioned on the cover—the Polish Press Agency’s Ryszard Kapuściński Award, the Teresa Torańska Award, and the European Press Prize, among others. The cover is striking, too, promising a certain dynamism, rawness, and action. "I’ll take it and read it," I thought.

A Hodgepodge of Reportage

I did exactly that, and Kopińska’s volume reminded me why I’m not particularly fond of reportage. The collection Out of Hatred for Women contains eight pieces of reportage and an interview with the author that makes up 20% of the book. It is evident, then, that the individual texts are not very long; furthermore, the use of a huge font turns this 220-page volume into a one-evening read. Such tactics always feel like cheating the reader, and I am particularly sensitive to them. The title comes from the third piece, which describes a wave of sexual harassment committed by superiors in the military. In addition, the collection includes an interview—opening the volume—with Violetta Villas’s son, Krzysztof, and his wife, Małgorzata; a piece about a convicted pedophile priest who raped his student, Kasia, for years and—following a reduced sentence—continues to celebrate Mass and maintain contact with children (including via the Internet). There is a report on homosexual believers within the Church; a story about Andrzej Górka, the warden of the Sztum prison, who killed an inmate but faced no legal consequences due to diagnosed mental disorders; and the moving story of Leopold Kozłowski—pianist, conductor, composer, and the last representative of pre-war klezmer musicians in Poland—as he recalls his life and his experiences during World War II in labor camps in Jaktorów and later Kurowice. The book also covers a series of brutal murders in Gliwice during the 1990s and, finally, the story of a hearing-impaired girl recounting her life in the sports world and the ordeal she endured at school because of her disability. As is evident, the title is something of a stretch—a marketing ploy, perhaps riding the wave of the #MeToo movement that emerged in 2017 (the book was published in 2018). The author also jumps frequently from topic to topic; these reports likely read better in a newspaper, where a single subject can fully capture the reader's attention.

Not impressed

So, although Kopińska writes in a competent journalistic style—citing facts and striving to reach both victims and perpetrators while describing events as impartially as possible—there is a certain bias in her choice of topics and how she handles them. The selection of pieces also seems haphazard, likely gathered from various sources into a single volume following the commercial success of her previous collection, Poland Looks Away (original title: Polska odwraca oczy, not translated into English as of Oct’26). Out of Hatred for Women won’t be staying on my bookshelf; I’ll be passing it on. That is the nature of this kind of reportage—one rarely returns to it. For me, it was a bit of a disappointment.

My rating: 5/10. 


Author: Justyna Kopińska
Title: Out of Hatred for Women (book not translated to English as of Oct’26)
Publishing House: Świat Książki, Warsaw 2018
Number of pages: 224
ISBN: 978-83-8031-853-3

sobota, 26 września 2026

Jiyoung Kang, Mordercza pani Shim (Sim-Yeosaneun Killeo)

Sympatyczny bohater to za mało

Skusiła mnie okładka, prosta, kolorowa, z prawie dziecięcym rysunkiem kobiety z nożem. Dodatkowo na jesieni człowiek chętnie sięga po kryminały – można uruchomić nieco głowę, poszukać mordercy, poznać mroczne historie. Jednak tutaj miałam wrażenie dziwnej mieszanki, lekko dla mnie niestrawnej, momentami niedoprawionej, a w innych chwilach zbyt wyrazistej w smaku.

Bycie masarzem jako stęp do kariery mordercy

Twórczość Jiyoung Kang pozostaje w Polsce nieznana, a w poszukiwaniu pisarki można trafić choćby na południowokoreańską piosenkarkę i aktorkę o takim samym imieniu. Tymczasem pani Kang ma na swoim koncie kilka zbiorów opowiadań i kryminałów, ale dopiero Mordercza pani Shim przebiła się na polski rynek. Być może nie ma się co dziwić temu literackiemu fenomenowi – bohaterką jest 50-letnia wdowa, która przez wiele lat pracowała w masarni i porcjowała mięso. Po śmierci męża i utracie pracy odpowiada na przypadkowe ogłoszenie w gazecie i trafia na rozmowę o pracę, gdzie okazuje się, że jej umiejętności trzymania noża przydadzą się w znacznie szerszym zakresie, niż sądziła. Wdowa zostaje płatnym mordercą. Tak więc niepozorna, drobna, zaniedbana kobieta wkrótce wyrasta na jedną z najlepszych pracownic agencji Smile. Tak rozpoczyna się wielowątkowa, wieloosobowa akcja, w której trochę trudno się połapać.

Lista zarzutów

Tutaj zaczyna się moja, równie długa co lista bohaterów, lista zarzutów wobec książki. Jeśli kryminałowi się nie wierzy, nie jest on wiarygodny, to jest źle, bo nie ma sensu go czytać. Tak niestety jest tutaj od samego niemal początku. Pani Shim dostaje otwartą propozycję zostania mordercą, nikt nie prześwietla jej przeszłości, nie sprawdza jej umiejętności i siły. Tylko jej pierwsze morderstwo zostaje pokazane, i dzieje się to jak po maśle – jej ofiara się nie broni, pani Shim za pierwszym razem trafia bezbłędnie, nie ma nawet szczególnie dużych wyrzutów sumienia. Niczym w serialu Dexter, ona morduje tylko tych podłych ludzi, gwałcicieli, oszustów, stręczycieli, itd. Bardzo wygodne założenie. Nikt nie zastanawia się, jak drobna, styrana życiem 50-latka z tabletkami na nadciśnienie radzi sobie w swoim niełatwym zawodzie. Drugim grubym naruszeniem sensowności fabuły było wprowadzenie pani Lee, żony policjanta. Jej naiwny mąż po jednym przypadkowym podsłuchu i w zasadzie jednym dniu przepracowanym przez małżonkę w agencji Smile pali całą akcję, ufając swojej nieszczególnie inteligentnej żonie. Zero wiarygodności.

Nadmiar bohaterów i wątków

W samej fabule narratorów jest czternastu (Eunok Shim, Taesang Park, Shinja O, Seongran Lee, Oksun Lee, Sunyeong Lee, Junki Choi, Jina Kim, Hancheol Na, Sangho Kim, Misuk Hong, Hyeonseok Park, Jinseop Kim, Yeongshik Baek), więc w takiej ilości bohaterów, z których każdy opowiada nam swoją historię i domaga czytelniczego zainteresowania, można się pogubić. Koreańskie imiona i nazwiska nie pomagają. Przy takiej ilości głosów wszystkie one zlewają się w jeden – bohaterów w zasadzie nie da się odróżnić po samej narracji, więc ich pierwszoosobowa wypowiedź nic nie zmienia. Łatwo też jest się pogubić w fabule. Po drugie, nie mam też wrażenia, że lepiej poznałam kulturę Korei Południowej. Pojawia się sporo nieznanych terminów, ale słowniczek jest na samym końcu książki, choć w publikacji sporadycznie pojawiają się przypisy. To utrudnia odbiór powieści, a słowniczek, przyjmowany w jednej dawce, jest niestrawny i nie zostaje w głowie. Z mojej perspektywy skomplikowana i zagmatwana fabuła nie rekompensuje braku wiarygodności książki, nie daje wglądu w koreańską kulturę, słowem – naprawdę niewiele wnosi. Szkoda czasu.

Moja ocena: 5/10.


Jiyoung Kang, Mordercza pani Shim
Wydawnictwo Literackie, Kraków 2025
Tłumaczenie: Klaudia Szary
Liczba stron: 360
ISBN: 978-83-08-08668-1

**********************************************************************************

A likable protagonist isn't enough

I was drawn in by the cover—simple and colorful, featuring an almost childlike drawing of a woman holding a knife. Autumn is also a time when one naturally gravitates toward crime novels—a chance to engage the mind, hunt for a killer, and delve into dark tales. However, I found the result to be a strange concoction: somewhat hard to digest, at times under-seasoned, and at others, overpowering in flavor.

From butcher to hitwoman

Jiyoung Kang’s work remains largely unknown in Poland; a search for the author might even lead you to a South Korean singer and actress of the same name. In reality, Ms. Kang has published several collections of short stories and crime novels, but it is Mrs. Shim is a Killer that has finally broken through to the Polish market. Perhaps this literary phenomenon is hardly surprising: the protagonist is a fifty-year-old widow who spent years working in a butcher shop, portioning meat. After her husband’s death and the loss of her job, she answers a random newspaper ad and lands an interview where she discovers that her knife-handling skills will prove useful in ways far beyond what she imagined. The widow becomes a contract killer. Thus, this unassuming, petite, and unkempt woman soon rises to become one of the top operatives at the Smile agency. So begins a complex, multi-threaded plot involving a large cast of characters—one that can be a bit difficult to keep track of.

List of Grievances

Here begins my list of grievances against the book—a list as long as the roster of characters. If a crime novel fails to convince the reader—if it lacks credibility—then it is a failure, as there is no point in reading it. Unfortunately, that is the case here almost from the very start. Ms. Shim receives an open offer to become a killer; no one vets her past or checks her skills and physical strength. Only her first murder is depicted, and it goes off without a hitch: the victim puts up no fight, Ms. Shim strikes perfectly on her first attempt, and she feels no significant pangs of conscience. Much like in the TV series Dexter, she kills only the scum of the earth—rapists, fraudsters, pimps, and the like. A very convenient premise. No one stops to wonder how a petite, weary 50-year-old woman on high blood pressure medication manages in such a demanding line of work. A second major blow to the plot's plausibility is the introduction of Ms. Lee, a police officer's wife. Her naive husband—after a single information from his wife and essentially just one day of her working at the Smile agency—blows the entire operation by trusting his not-particularly-bright spouse. Zero credibility.

An Overload of Characters and Plotlines

The story features fourteen narrators (Eunok Shim, Taesang Park, Shinja O, Seongran Lee, Oksun Lee, Sunyeong Lee, Junki Choi, Jina Kim, Hancheol Na, Sangho Kim, Misuk Hong, Hyeonseok Park, Jinseop Kim, Yeongshik Baek); with so many characters—each telling their own story and begging for the reader's attention—it is easy to lose one's way. The Korean names don't help matters. With so many voices, they all blur into one; the characters are essentially indistinguishable based on their narration alone, rendering the first-person perspective pointless. It is also easy to get lost in the plot. Secondly, I didn't feel I gained any real insight into South Korean culture. While numerous unfamiliar terms appear, the glossary is located at the very end of the book—even though footnotes do appear sporadically throughout the text. This hinders the reading experience; a glossary consumed in a single chunk is indigestible and fails to stick in one's memory. From my perspective, the convoluted plot does not compensate for the book's lack of credibility or provide cultural insight; in short, it offers very little of value. A waste of time.

My rating: 5/10.


Author: Jiyoung Kang
Title: Mrs. Shim is a Killer
Publishing House: Wydawnictwo Literackie, Kraków 2025
Translation: Klaudia Szary
Page count: 360
ISBN: 978-83-08-08668-1

piątek, 14 listopada 2025

Uketsu, Dziwne obrazki (Hennae)

Kryminał w obrazkach

Sięgnęłam po książkę Uketsu Dziwne obrazki, bo wielokrotnie natykałam się na nią w różnych recenzjach i blogach. Przeczytałam ją w jeden wieczór, co żadnym osiągnięciem nie jest, ponieważ książka zawiera bardzo dużo ilustracji, które rozpychają ją do 270 stron. De facto tekstu do przeczytania jest zdecydowanie mniej, zwłaszcza, że część fragmentów czy cytatów wielokrotnie się powtarza. Doceniam nowatorskie podejście i oparcie fabuły na ilustracjach, ale książka w ogóle mnie nie porwała ani nie wydała się wiarygodna.

Cztery kluczowe elementy fabuły

Na ten kryminał składają się cztery różne zestawy ilustracji, a każdy z nich niesie inny element układanki. Początek stanowi wykład Tomiko Hagio, psycholożki, o tym, co można wyczytać z dziecięcych ilustracji. Potem następuje właściwa fabuła. W pierwszej części pojawia się tajemniczy blog Dziennik uczuć Rena Nanashino, który opowiada o szczęśliwym życiu młodej małżeńskiej pary. Żona, Yuki, spodziewa się pierwszego dziecka, ale niestety umiera z powodu komplikacji przy porodzie. Blog kończy się zagadkowym wpisem, który analizuje dwóch fanów parapsychologii i kolegów ze studiów, Shūhei Sasakiego i Kurihary. W drugiej części mama, Yūta Konno, samotnie opiekuje się swoim synem po śmierci ojca, Takeshiego. Sześciolatek sprawia drobne problemy – maluje po ścianach w wynajętym mieszkaniu, ale też jednego dnia ucieka z domu, choć dość szybko udaje się go odnaleźć. Co gorsza, rodzinę zaczyna ktoś śledzić, co spędza Yūko sen z powiek. W trzeciej części poznajemy nierozwiązaną historię morderstwa Yoshiharu Miury, kontrowersyjnego nauczyciela szkolnego, który został brutalnie zabity podczas wycieczki w góry. Przy zwłokach znaleziono tajemniczy rysunek górskiej panoramy. Zagadkę tego morderstwa próbuje rozwikłać dawny uczeń profesora, Shunsuke Iwata, przy wsparciu starszego dziennikarza śledczego, Isamu Kumai. Wreszcie czwarta część łączy i wyjaśnia wszystkie wątki, sprytnie łącząc postaci w nie do końca wiarygodną historię.

Niewiarygodna fabuła

Powiem szczerze, że nie kupuję tej historii. Bohaterów jest wielu, ale w zasadzie żadna sylwetka, prócz głównej bohaterki, nie jest szczególnie pogłębiona. Wiele elementów jest nie do uwierzenia, jak choćby ten, że ojciec woli popełnić samobójstwo i zostawić swoje jedyne dziecko w rękach morderczyni swojej żony. Albo to, że opieka nad osieroconym chłopcem przypada samotnemu, chorującemu na raka mężczyźnie, zupełnie niezwiązanemu z rodziną. Albo, że ten mężczyzna przypadkiem spotyka w szpitalu studenta, który niezależnie pracuje nad tym samym śledztwem, i rzuca na sprawę dodatkowe światło. Bardzo wygodny zabieg.

Strata czasu

Jestem w stanie zrozumieć, dlaczego ta nowa forma książki, kryminał obrazkowy, zyskała dużą popularność w Japonii, kochającej przecież mangę i różnego rodzaju blogi. Natomiast miałkość i sensacyjność tej fabuły, wraz z lekko uwłaczającymi intelektowi czytelnika wykresami i grafikami, przypadkowymi rozwiązaniami zagadek zupełnie mnie nie przekonała ani nie zachwyciła. Za kilka miesięcy nie będę pamiętać tej taniej fabuły, ani nawet próbować analizować dziecięcych ilustracji. Dla mnie – mimo szybkiej lektury – strata czasu.

Moja ocena: 5/10.


Uketsu, Dziwne obrazki
Wydawnictwo Czarna Owca, Warszawa 2025
Tłumaczenie: Sara Manasterska
Liczba stron: 272
ISBN: 978-83-8382-172-6

**********************************************************************************

A Crime Fiction in Pictures

I picked up Uketsu's book, Strange Pictures, because I'd repeatedly come across it in various reviews and blogs. I read it in one evening, which is no accomplishment, as the book contains so many illustrations that it stretches to 270 pages. In reality, there's significantly less text to read, especially since some passages and quotes are repeated multiple times. I appreciated the innovative approach and the illustration-driven plot, but the book didn't captivate me at all or seem believable.

Four Key Plot Elements

This crime fiction consists of four different sets of illustrations, each carrying a different piece of the puzzle. It begins with a lecture by Tomiko Hagio, a psychologist, on what can be deducted from children's illustrations. Then the actual plot unfolds. The first part features a mysterious blog, "The Diary of Feelings by Ren Nanashino”, which tells the story of a young married couple's happy life. The wife, Yuki, is expecting their first child, but unfortunately dies from complications during childbirth. The blog ends with a mysterious entry which is examined by two parapsychology enthusiasts and fellow students, Shūhei Sasaki and Kurihara. In the second part, the mother, Yūta Konno, is left to care for her son alone after the death of boy’s father, Takeshi. The six-year-old causes minor problems – he paints on the walls of their rented apartment, but also runs away from home one day, though he is quickly found. Worse still, someone begins following the family, keeping Yūko awake at night. In the third part, we learn the unsolved story of the murder of Yoshiharu Miura, a controversial school teacher who was brutally murdered during a mountain trip. A mysterious drawing of a mountain panorama is found on the body. The professor's former student, Shunsuke Iwata, attempts to solve the mystery, with the support of senior investigative journalist Isamu Kumai. Finally, the fourth part connects and explains all the threads, cleverly weaving the characters into a not entirely believable story.

Unbelievable Plot

Honestly, I don't buy this story. There are many characters, but essentially no one, aside from the main character, is portrayed in an in-depth mnner. Many elements are beyond belief, such as the father committing suicide and leaving his only child in the hands of his wife's murderer. Or the fact that the care of an orphaned boy falls to a lonely man suffering from cancer, completely unconnected to the boy’s family. Or that this man accidentally meets a student in the hospital who is independently working on the same investigation and sheds additional light on the case. A very convenient approach.

Waste of time

I can understand why this new form of book, the graphic novel, has gained so much popularity in Japan, which, after all, loves manga and various blogs. However, the shallowness and sensationalism of this plot, along with the slightly intellectually insulting diagrams and graphics, and the random solutions to puzzles, didn't entirely convince or delight me. In a few months, I won't remember this cheap plot, nor will I even attempt to analyze the children's illustrations. For me – despite a quick read – it was a waste of time.

My rating: 5/10.

Author: Uketsu
Title: Strange Pictures
Publishing House: Czarna Owca, Warsaw 2025
Translation: Sara Manasterska
Number of pages: 272
ISBN: 978-83-8382-172-6

 

środa, 22 października 2025

Muriel Spark, Jazda (The Driver’s Seat)

Kto siedzi w fotelu kierowcy

Niewielkich rozmiarów powieść Muriel Spark Jazda (The Driver’s Seat) przyciąga uwagę niezwykłą okładką z obwolutą. Widzimy rozpościerającą się przez przednią szybę samochodu drogę w gryzących barwach, a w tylnym lusterku zdesperowane oczy kobiety. Tak to wygląda na pierwszy rzut oka. Jeśli jednak zdjąć obwolutę, to obraz zasadniczo zmienia swoje znaczenie. Jak i sama treść książki, zaskakująca i dziwna.

Muriel Spark

Życie Muriel Spark nadawałoby się na ciekawą powieść. Urodzona w 1918 roku w Szkocji, a zmarła w 2006 roku we Włoszech pisarka odeszła od swojego męża, z którym wyjechała do Afryki, ponieważ mężczyzna był agresywny. Zostawiła mu jednak ich wspólnego syna, Samuela. Całe życie pisała lub edytowała książki, a Jazda była na krótkiej liście Nagrody Bookera za 1970 rok (ze względu na zmianę sposobu przyznawania nagrody nominacja przyszła pośmiertnie w 2010 roku). Od lat 70-tych XX wieku mieszkała z rzeźbiarką Penelope Jardine w Toskanii, konsekwentnie zaprzeczając plotkom o swojej homoseksualności.

Książka na wspak

Jazda to pozycja krótka (liczy sobie ok. 190 stron), ale to ten rodzaj publikacji, w którym czytelnik ciągle się potyka. Główna bohaterka, Lise, dostaje urlop po załamaniu nerwowym w pracy. Kupuje sobie wyjątkowo niegustowną i krzykliwą sukienkę, na którą każdy zwraca uwagę, i leci do Włoch na wakacje. Każdemu napotkanemu podróżnemu opowiada inną historię, podając inne powody podróży. Dialogi się rozjeżdżają – celowo. Ludzie mówią do Lisy jedno, ona im odpowiada drugie. Okazuje się, że mężczyzna, na którego zwróciła uwagę w samolocie, faktycznie jest tym, na którego czekała, jednak nie w takim sensie, w jakim konwencjonalnie to odbieramy. Lisa bowiem szuka kogoś, kto odbierze jej życie. To ona, jako ofiara, wymusza swoje własne zabójstwo na mordercy, dokładnie go instruując, co i jak ma zrobić. To zabójca jest ofiarą żądnej śmierci kobiety. Dlatego też kobieta dostała histerii w sklepie, kiedy okazało się, że sukienka, którą chce kupić, jest z nieplamiącego się materiału. Kiedy to właśnie materiał ma się zaplamić.

Znakomite posłowie

O ile sama powieść zostawiła we mnie mieszane uczucia, o tyle posłowie tłumacza Jacka Dehnela jest naprawdę znakomite i pozostawia dobry klucz interpretacyjny utworu (jak i krótką historię, jak nietłumaczona dotąd powieść Spark trafiła na polski rynek i dlaczego właśnie pod takim tytułem). Chociaż nie będzie to moja ulubiona książka w tym roku, to z pewnością trafiłam na Autorkę ciekawą i nietuzinkową. Jazda zaskakuje swoją świeżością i niepokornością, odwróceniem ról, dziwnością, dzięki czemu powieść jest ponadczasowa. I chociaż mam wrażenie, że trafia w moje gusta niczym sukienka głównej bohaterki, to tak samo zapada w pamięć w pewien jaskrawy, wyrazisty sposób.

Moja ocena: 6/10.



Muriel Spark, Jazda
Wydawnictwo: Znak, Kraków 2025
Tłumaczenie: Jacek Dehnel
Liczba stron: 192
ISBN: 978-83-8367-786-6

**********************************************************************************

Who's Sitting in the Driver's Seat?

Muriel Spark's compact novel, The Driver's Seat, attracts attention with its unusual cover and dust jacket. We see a road stretching out through the windshield in acrid colors, and in the rearview mirror, the desperate eyes of a woman. That's how it seems at first glance. However, if you remove the dust jacket, the image fundamentally changes its meaning. Just like the book's content itself, surprising and strange.

Muriel Spark

Muriel Spark's life would make for an interesting novel. Born in Scotland in 1918 and dying in Italy in 2006, the writer left her husband, with whom she had traveled to Africa, because he was abusive. However, she left him their son, Samuel. She spent her entire life writing or editing books, and The Driver’s Seat was shortlisted for the 1970 Booker Prize (due to a change in the awarding system, the nomination came posthumously in 2010). From the 1970s, she lived with sculptor Penelope Jardine in Tuscany, consistently denying rumors of her homosexuality.

A Book Goes Backwards

The Driver’s Seat is a short work (around 190 pages), but it's the kind of book that the reader constantly stumbles upon. The main character, Lise, is given time off after a nervous breakdown at work. She buys herself a particularly tasteless and garish dress that everyone notices and flies to Italy for a vacation. She tells each traveler she meets a different story, giving different reasons for her trip. The dialogue is intentionally fragmented. People say one thing to Lisa, and she replies with something completely different. It turns out that the man she noticed on the plane is indeed the one she was waiting for, but not in the conventional sense. Lisa is searching for someone to take her life. It is she, as the victim, who forces her own murder on the murderer, instructing him precisely what to do and how. The killer is the victim of the woman who wants to die. That's why the woman went into hysterics in the store when she discovered that the dress she wanted to buy was made of a stain-resistant material. When she actually wanted the material to stain.

Excellent Afterword

While the novel itself left me with mixed feelings, translator Jacek Dehnel's afterword is truly excellent and provides a good interpretive key to the work (as well as a brief history of how the previously untranslated Spark’s novel came to the Polish market and why under that title). While it won't be my favorite book this year, I certainly came upon an interesting and unique author. The Driver’s Seat surprises with its freshness and rebelliousness, role reversal, and strangeness, making the novel timeless. And although I feel like it appeals to my tastes like the main character's dress, it is equally memorable in a certain vivid, expressive way.

My rating: 6/10.


Author: Muriel Spark
Title: The Driver’s Seat
Publisher: Znak, Kraków 2025
Translation: Jacek Dehnel
Number of pages: 192
ISBN: 978-83-8367-786-6

sobota, 27 września 2025

Thomas Enger, Księga szubienic (Galgens bok)

Lektura na jesienną słotę

Gry weekendowa pogoda sprzyja (czyli coraz częściej), jest odpowiednio ciemno, zimno i ponuro, człowiek z przyjemnością sięga po kryminały. Zwłaszcza te wydane przez Wydawnictwo Smak słowa – ja uwielbiam, a serię Horsta pracowicie zbieram. Tym razem padło na kolegę po fachu, Thomasa Engera, a Ksiega Szubienic należy do literatury jednodniowej mimo swoich 400 stron.

Kryminał do odgadnięcia

Chociaż Horst i Enger współpracują przy serii o Alexie Blixie i Emmie Ramm, która ma już pięć tomów, to obaj panowie znajdują czas na pisanie własnych kryminałów. Księga szubienic ukazała się w ubiegłym roku (2024), ale dopiero niedawno wpadła w moje ręce. To pierwsza książka tego pisarza wydana przez wydawnictwo Smak słowa nie w duecie z Hostem, poprzednie jego samodzielne publikacje ukazywały się w Wydawnictwie Czarne (z wyjątkowo niegustownymi okładkami). Chociaż fabuła obejmuje trzy wątki, nie było się trudno w niej połapać – mało tego, udało mi się odgadnąć, kto był zabójcą, co w sumie dość rzadko mi się zdarza.

Zarys fabuły

Eva Kranz przeżywa zamach na swoje życie i budzi się w szpitalu ciężko ranna. W jej mieszkaniu znaleziono zwłoki mężczyzny i przerażoną 8-latkę, sąsiadkę z wyższego piętra. Eva usiłuje się czegoś dowiedzieć o swoim ojcu, Peterze Kranzu, i to właśnie te próby ściągają na nią niebezpieczeństwo. Mężczyzna zadarł z niewłaściwymi ludźmi, a może bardziej zaufał niewłaściwym ludziom, nie zdając sobie sprawy z ich zasięgów i posiadanej władzy. Przy okazji wszedł w posiadanie wyjątkowo niewygodnych informacji które mogą zronić możnym tego świata wiele szkody. By nie narażać swojej rodziny na niebezpieczeństwo musiał zniknąć. Potężni ludzie to tuzy biznesu, lokalni biznesmeni i potentaci na rynku nieruchomości. Każdy ma jednak swoje słabości, które można potem wykorzystać przeciwko niemu.

Synem takiej potężnej kobiety jest Chris, który od dzieciństwa ma psychopatyczne skłonności. Chłopca nie poruszył widok powieszonego ojca ani tragiczna śmierć siostry, tak jak nie rusza go alkoholizm matki (ani jej kazirodcze skłonności, co już Enger mógł sobie podarować). Mężczyzna stanie się narzędziem w jej rękach i mam przeczucie, że spotkamy go w kolejnych tomach.

Śledztwo prowadzi dzielna policjantka Hedda Fisk, której powierzona sprawa pokrzyżuje urlopowe plany z przyjaciółkami. Osobne śledztwo prowadzi dziennikarz Tom Rustad, i wspólnymi siłami śledczej i mężczyźnie udaje się ustalić, co takiego zobaczył na balu sylwestrowym Peter Kranz, co tak mogło zaszkodzić establishmentowi. Dodatkowo, Fisk jest lesbijką, romansującą z zamężną koleżanką z pracy. Ten wątek pozostał niepogłębiony i wydaje mi się wciśnięty nieco na siłę. Chyba niepotrzebnie, chociaż nie wiem, co zamierza Autor z nim zrobi w przyszłości.

Przystępność fabuły i rozwiązania zagadki

Chociaż akcja toczy się w dużej rozpiętości czasowej – 1984 do 2021 roku – to można swobodnie podążać za jej biegiem. Również mnogość postaci – choćby dobrze nakreślona postać 15-letniej Turczynki Melek, która po odegraniu swojej roli znika z powieści – nie przeszkadza w odbiorze. Rozdziały są krótkie, fabuła wciągająca, tropy zaczynają konsekwentnie prowadzić w jednym kierunku. To ciekawa rozrywka na poziomie, choć zaskakuje może trochę, czemu tak doświadczony morderca okazuje się być kilkukrotnie nieskuteczny. Trochę też rozczarował mnie brak nie-rozrywkowych, ważnych tematów, które często twórcy kryminałów wplatają w fabułę, by nadać jej inny ciężar gatunkowy. Tutaj mamy może wgląd w psychikę psychopaty, ale niepogłębiony i pozostawiony na poziomie lekkiej sensacji. Może trochę szkoda niewykorzystanego potencjału, niemniej jednak – warto. Przyjemny, aktywny odpoczynek dla umysłu na jesienną słotę.

Moja ocena: 7/10.


Thomas Enger, Księga szubienic
Wydawnictwo Smak słowa, Sopot 2024
Tłumaczenie: Milena Skoczko-Nakielska
Liczba stron: 400
ISBN: 978-83-67709-17-0

**********************************************************************************

Reading for a Rainy Autumn

The weekend weather is favorable, it's appropriately dark, cold, and gloomy, and one enjoys reading crime novels (and for the next few months it will only get better!). Especially those published by the publishing house Smak słowa– I love them, and I'm diligently collecting the Horst series. This time, I chose his colleague, Thomas Enger, and The Book of the Gallows. It proves to be a one-day read, despite its 400 pages.

A Crime Story You Can Guess

Although Horst and Enger are collaborating on the Alex Blix and Emma Ramm series, which already has five volumes, both gentlemen find time to write their own crime novels. The Book of the Gallows was published last year (2024), but I only recently got my hands on it. This is the author's first book published by Smak słowa, not in partnership with Host; his previous solo works were published by Wydawnictwo Czarne (with exceptionally tasteless covers). Although the plot encompasses three storylines, it wasn't difficult to follow – what's more, I managed to guess who the killer was, which is quite rare for me.

Plot Summary

Eva Kranz survives an assassination attempt and wakes up in the hospital, seriously injured. A man's body and a terrified 8-year-old girl, her upstairs neighbor, are found in her apartment. Eva tries to learn something about her father, Peter Kranz, and those attempts put her in danger. Her dad has crossed paths with the wrong people, or better to say trusted the wrong people, unaware of their reachness and the power they wield. In the process, he has acquired extremely inconvenient information that could do great harm to the powerful. To avoid endangering his family, he had to disappear. Powerful people include business tycoons, local businessmen, and real estate tycoons. However, each has their own weaknesses that can later be used against them.

The son of such a powerful woman is Chris, who had psychopathic tendencies since early childhood. The boy is unmoved by the sight of his father's suicidal death by hanging or the tragic demise of his sister, just as he is unmoved by his mother's alcoholism (or her incestuous tendencies, which seem a little bit excessive). The man will become a tool in her hands, and I have a feeling we'll meet him in subsequent volumes.

The investigation is led by brave policewoman Hedda Fisk, and this case will disrupt her vacation plans with her friends. Journalist Tom Rustad is conducting a separate investigation, and together, she and the man manage to determine what Peter Kranz saw at the New Year's Eve ball that could have caused so much harm for the establishment. Furthermore, Fisk is a lesbian, having an affair with a married coworker. This subplot remains unexplored and seems a bit forced. I don't know what the author intends to do with this plot thread in the future.

Accessibility of the Plot and Mystery Solving

Although the action takes place over a wide time span – from 1984 to 2021 – you can easily follow its progression. The multitude of characters – for example, the well-developed 15-year-old Turkish girl Melek, who disappears from the novel after playing her part – doesn't hinder the reading experience. The chapters are short, the plot is engaging, and the clues start to lead consistently in one direction. It's an interesting and enjoyable read, though it's perhaps a bit surprising why such an experienced killer proves ineffective several times. I was also somewhat disappointed by the lack of non-entertaining, important themes, which crime fiction writers often weave into the plot to give it a different weight. Here, we may get a glimpse into the psyche of a psychopath, but it's not in-depth and remains at the level of sensation. It's perhaps a shame on the wasted potential, but it's still worth it. A pleasant, active mental rest for the autumn rain.

My rating: 7/10.


Author: Thomas Enger
Title: The Book of the Gallows
Publishing House: Smak Słowa, Sopot 2024
Translation: Milena Skoczko-Nakielska
Number of pages: 400
ISBN: 978-83-67709-17-0

  

Jorn Lier Horst, Thomas Enger, Ofiary (Offer)

Piąty tom serii o Emmie Ramm i Alexie Blixie

Piąty już tom z serii o Alexandrze Blixie i Emmie Ramm ukazał się nakładem wydawnictwa Smak Słowa w ubiegłym roku (2024). Stał sobie teraz niewinnie na półce w bibliotece, ja pobieżne sprawdziłam, czy już go przypadkiem nie czytałam, i tak trafił w moje ręce. Jako że długie chłodne wieczory i odpowiedni zapas herbaty sprzyjają kryminałom (czy też jak pisze wydawca na tyle okładki, thrillerom), rozprawienie się z najnowszym tomem w serii nie zabrało mi dużo czasu.

Zarys fabuły

Alexander Blix nie wrócił do pracy w policji po śmierci swojej córki i własnym pobycie w więzieniu. Dochodzi do siebie podczas sesji z psychologiem i adoptuje teriera Terry’ego. Emma Ramm także nie wróciła do pracy jako dziennikarka. Kobieta z niepokojem obserwuje, jak były śledczy wycofuje się z życia i coraz bardziej zamyka we własnym, smutnym świecie. Jednak do Blixa trafia informacja, że znaleziono zwłoki kobiety, której szukał kilka lat wcześniej, jeszcze podczas czynnej służby. Co więcej, morderca ponownie się z nim kontaktuje, chcąc naprowadzić go na swój ślad. Chociaż Alexander zawiadamia kolegów, Ci wydają się traktować jego doniesienia z pewną rezerwą, traktując go jako znudzonego samotnością celebrytę. Do Emmy z kolei zgłasza się nastolatka, Carmen Prytz, której ojczym, Oliver Krogh, jest podejrzewany o zamordowanie swojej pracownicy, Marii Normann. Chociaż początkowo może się wydawać, że to jedna i ta sama sprawa, szybko oba dochodzenia toczą się osobnymi torami.

Przeszłość Blixa

Ofiary wydawały mi się znacznie spokojniejsze niż poprzednie tomy serii. Autorzy przenieśli środek ciężkości z sensacyjnej akcji na dwa ważne tematy – walkę z depresją (Blix) i trudne dzieciństwo (również Blix). Relacje na linii rodzic – dziecko stanowią oś fabularną skandynawskiego thrillera, a niezaspokojona potrzeba akceptacji i rodzicielskiej miłości staje się motorem wielu działań w powieści. Chociaż autorzy dobitnie pokazują, że można działać dla dobra społeczeństwa nawet mając za sobą bardzo trudne, patologiczne wręcz doświadczenia z dzieciństwa, to pokazują też, do czego jest zdolny skrzywdzony za dzieciaka dorosły. W końcu dowiadujemy się nieco więcej o przeszłości Blixa – jego cierpiącej na zastępczy zespół Münschhausena, a potem na nowotwór matce Elinor, i surowym, nieobecnym, niewspierającym ojcu, Gjermundzie. Przyszły policjant miał dość ekstremalne dzieciństwo. Morderca upatruje w Alexandrze bratniej duszy sądząc, że trudne doświadczenia z młodości ich łączą. Tylko do pewnego stopnia.

Nowe początki

Akcja thrillera toczy się wartko i czekają nas dwa zaskakujące zwroty akcji w obu toczących się śledztwach. Co prawda autorzy nie dają nam szans rozwiązać sprawy Carmen i jej ojczyma, co robi sama Emma z podejrzanymi (co wydaje się mało prawdopodobne), to jednak delikatnie sugerują sprawcę drugiego wątku. Jednak akcja nie przyćmiewa rozliczeń Blixa z przeszłością, ani początków jego nowego związku i rodzącej się wraz z nim nadziei i radości życia. Szczęśliwie były policjant zdaje się wracać do formy i ta książka stanowi zamknięcie pewnego rozdziału i początek nowego – zarówno w życiu prywatnym, jak i zawodowym. Przyznam, że ten tom podobał mi się bardzo ze swoją nieco wyciszoną sensacyjną fabułą i mocnym skupieniu na aspektach psychologicznych. Tytułowe ofiary można czytać wąsko – jako mordowane kobiety, ale również szerzej – wszystkie dzieci niezadbane odpowiednio przez rodziców. Komu zależy na lepszym poznaniu Blixa – niech biegnie do księgarni lub biblioteki. Warto!

PS. W Norwegii ukazał się już szósty tom z serii o Blixie i Ramm, Wyrzutek (Utskudd). Czekam z niecierpliwością na tłumaczenie! (https://www.salomonssonagency.se/jorn-lier-horst-thomas-enger/)

Moja ocena: 8/10


Jørn Lier Horst, Thomas Enger, Ofiary
Wydawnictwo Smak słowa, Sopot 2025
Tłumaczenie: Milena Skoczko-Nakielska
Liczba stron: 416
ISBN: 978-83-67709-15-6

********************************************************************************

The fifth volume in the series about Emma Ramm and Alex Blix

The fifth volume in the series about Alexander Blix and Emma Ramm was published by the Polish Publishing House Smak Słowa last year (2024), translated by excellent Milena Skoczko-Nakielska. It was sitting innocently on the library shelf; I quickly checked to see if I'd read it before, and that's how it ended up in my hands. Since long, cool evenings and a good supply of tea are conducive to crime novels (or, as the publisher writes on the back cover, thrillers), it didn't take me long to get through the latest volume in the series.

Plot Summary

Alexander Blix didn't return to police work after the death of his daughter and his own prison sentence. He recovers during sessions with a psychologist and adopts a terrier, Terry. Emma Ramm also didn't return to work as a journalist. The woman watches with concern as the former investigator withdraws from life and increasingly disappears into his own sad world. However, Blix receives news that the body of a woman he was searching for several years earlier, while still on active duty, has been found. Furthermore, the killer contacts him again, hoping to lead him to his trail. Although Alexander notifies his colleagues, they seem to treat his reports with some reserve, viewing him as a celebrity bored with loneliness. Emma, ​​in turn, is approached by a teenager, Carmen Prytz, whose stepfather, Oliver Krogh, is suspected of murdering his employee, Maria Normann. Although it may initially seem like the same case, the two investigations quickly go their separate ways.

Blix's Past

Victim seemed much calmer than the previous installments in the series. The authors shifted the focus from the action-packed thriller to two important themes: Blix's struggle with depression and his difficult childhood. Parent-child relationships form the plot axis of this Scandinavian thriller, and the unmet need for acceptance and parental love becomes the driving force behind many of the novel's events. Although the authors clearly demonstrate that it is possible to work for the good of society even with very difficult, one could say pathological childhood experiences, they also show the potential of an adult who was wronged as a child. Finally, we learn a little more about Blix's past – his mother, Elinor, who suffered from Munshausen syndrome by proxy and later from cancer, and his strict, absent, and unsupportive father, Gjermund. The future policeman had a rather extreme childhood. The murderer sees a kindred spirit in Alexander, believing that their difficult youthful experiences connect them – a false assumption.

New beginnings

The thriller's action unfolds rapidly, and we are in for two surprising twists in both ongoing investigations. While the authors don't give us a chance to solve the case of Carmen and her stepfather, as Emma herself does with the suspects (which seems unlikely), they do subtly suggest the perpetrator of the second thread. However, the action doesn't overshadow Blix's coming to terms with the past, nor the beginnings of his new relationship and the hope and joy of life that come with it. Fortunately, the former policeman seems to be getting back on track, and this book marks the end of a chapter and the beginning of a new one – both in his personal and professional life. I admit that I really enjoyed this volume, with its somewhat muted thriller plot and strong focus on psychological aspects. The titular victims can be read narrowly – as murdered women, but also more broadly – ​​as all children not properly cared for by their parents. Anyone interested in getting to know Blix better should run to the bookstore or library. It's worth it!

P.S. The sixth book in the Blix and Ramm series, Outcast (Utskudd), has already been published in Norway. I can't wait for the translation! (https://www.salomonssonagency.se/jorn-lier-horst-thomas-enger/)

My rating: 8/10


Authors: Jørn Lier Horst, Thomas Enger
Title: Victim
Publishing House: Smak słowa, Sopot 2025
Translation: Milena Skoczko-Nakielska
Number of pages: 416
ISBN: 978-83-67709-15-6

 

niedziela, 13 lipca 2025

Jørn Lier Horst, Jan-Erik Fjell, Krzyk (Skriket)

Nowa seria, nowy bohater, nowe media

Nieśpiesznie sięgnęłam po pierwszy napisany w duecie Jorn Lier Horst – Jan-Erik Fjell kryminał Krzyk, prawdopodobnie pierwszy z serii o niedoszłym policjancie Markusie Hegerze, który obecnie zajmuje się publikowaniem podcastów kryminalnych Krimcast. Mężczyzna wraca do sprawy zaginięcia siedmioletniej Leah Forsberg z 2008 roku, ponieważ na światło dzienne wypływają nowe fakty, a skazany zabójca wydaje się w ich świetle niewinny.

Wielu bohaterów i pędząca naprzód akcja

Uczucia mam mieszane. Dla mnie Horst samodzielnie lepiej buduje atmosferę i ma charakterystyczne dla siebie sceny grozy, które tutaj nie doszły w pełni do głosu. Bohaterów było dość wielu, z niektórymi, jak dociekliwą dziennikarką Mathilde Wold, trzeba się było szybko pożegnać, ale w sumie żaden z nich, oprócz oczywiście głównego bohatera, nie został dobrze nakreślony. Dwie ofiary w zasadzie są nieważne w toku śledztwa, są tylko ciałami, które napędzają akcję, ale niewiele o nich wiemy. Zwłaszcza o zamordowanej dziewczynce.

Pewnie nieprawdopodobieństwa fabularne

Akcja toczy się wartko, ale mało prawdopodobne wydaje mi się to, że czego policja nie mogła rozwiązać w przeciągu kilku lat śledztwa, to domorosły detektyw rozwiązał w 4 dni. Najpierw mężczyzna popełnia kardynalny błąd, ściąga techników kryminalnych do złego miejsca pochówku, ale już w mniej niż 24 godziny ma ponowną szansę i pełne zaufanie policji. Potem podejmuje bardzo ryzykowne działania w scenie wieńczącej rozwiązanie zagadki, narażając życie wszystkich obecnych podczas jego zabawy. Ten błąd ma bardzo poważne konsekwencje, ale to też nie wydaje się zaprzątać głowy autorów. Za dużo sensacji, a za mało starego, dobrego Horsta i mozolnej pracy kryminalnej. Za to najbardziej cenię serię o Williamie Wistingu – za jej realizm i oddanie trudów śledczej pracy. Tu tego nie ma.

Podcast kryminalny

Z pewnością ciekawym posunięciem jest wpisanie podcastu w literacką treść książki. Ta forma literatury cieszy się rosnącym powodzeniem, a dostrzeżenie i docenienie jej stanowi dowód spostrzegawczości i świadomości tego, co się dzieje na czytelniczym rynku. Uważam to za wartościowy zabieg. Książka, jak to norweski kryminał, wciąga i czyta się szybciutko, ale na razie do nowej serii pozostaję nieprzekonana.

Moja ocena: 6/10


Jørn Lier Horst, Jan-Erik Fjell, Krzyk
Wydawnictwo Smak słowa, Sopot 2025
Tłumaczenie: Milena Skoczko-Nakielska
Liczba stron: 408
ISBN: 978-83-67709-37-8


***********************************************************************************

New series, new protagonist, new media

I took my time picking up the first crime novel, The Scream, written by the duo Jørn Lier Horst and Jan-Erik Fjell. It's likely the first in a series about the would-be police officer Markus Heger, who currently publishes the crime podcast Krimcast. He returns to the case of the 2008 disappearance of seven-year-old Leah Forsberg as new facts come to light, and the convicted killer seems innocent in light of them.

Multiple characters and a fast-paced plot

I have mixed feelings. For me, Horst builds the atmosphere better on his own and has his trademark horror scenes, which didn't fully come to fruition here. There were quite a few characters, some of whom, like the inquisitive journalist Mathilde Wold, were quickly dismissed, but overall, none of them, except for the protagonist, were well-developed. Two of the victims are essentially irrelevant to the investigation; they're merely bodies that drive the plot, but we don't know much about them. Especially not about the murdered girl.

Plot Improbabilities

The action moves briskly, but it seems unlikely to me that what the police couldn't solve over several years of investigation was solved in four days by a homegrown detective. First, the man makes a cardinal mistake, bringing forensic technicians to the wrong burial site, but in less than 24 hours, he has another chance and the police's full trust. Then, in the culmination scene, he takes very risky action, endangering the lives of everyone present. This mistake has very serious consequences, but that doesn't seem to have troubled the authors either. Too much sensationalism and not enough good old Horst and the painstaking work of the detectives. That's what I appreciate most about the William Wisting series – its realism and dedication to the rigors of investigative work. This isn't the case here.

Crime Podcast

Incorporating a podcast into the literary content of a book is certainly an interesting move. This form of literature is enjoying growing popularity, and recognizing and appreciating it demonstrates a keen eye for observation and awareness of what's happening in the reading market. I consider this a valuable approach. The book, as is typical of Norwegian crime fiction, is engaging and a quick read, but for now, I remain unconvinced about the new series.

My rating: 6/10. 

Authors: Jørn Lier Horst, Jan-Erik Fjell
Title: The Scream
Publishing House: Smak Słowa, Sopot 2025
Translation: Milena Skoczko-Nakielska
Number of pages: 408
ISBN: 978-83-67709-37-8