Salman Rushdie, Luka i ogień życia (Luka and the Fire of Life)

Tylko człowiek krzesze iskry z książek

Nie wiem, czy też Wam się zdarza patrzeć na półkę długie kwadranse i zastanawiać się, po co by tu teraz sięgnąć… Mi się zdarza nagminnie, więc tym razem postanowiłam bez większych refleksji sięgnąć po książkę, która akurat leżała w zasięgu wzroku, i tak trafiłam na Lukę i ogień życia Salmana Rushdie. Z czasów studiów pamiętam poprzedni tom, Harun i morze opowieści, więc z ciekawością sięgnęłam po ciąg dalszy.

Luka, młodszy brat Haruna

Luka i ogień życia to powieść dla dzieci i młodzieży, przepięknie wydana w 2010 roku przez wydawnictwo Rebis. Podzielona jest na 8 rozdziałów, które opowiadają historię Luki, 18 lat młodszego brata Haruna, syna Raszida Khalify i jego żony Soraji. Chłopiec jest dla rodziców błogosławieństwem, odmładzając ich i przynosząc wiele radości. Zwłaszcza ojciec, znakomity bajarz, poświęca mu dużo czasu i opowiada o magicznej krainie, w której wspólnie żyją liczni bogowie z różnych religii. Przez to baśniowe miejsce płynie Rzeka Czasu, a wodospad Niagara Słów spływa z Morza Opowieści do Jeziora Mądrości. Nad jeziorem stoi Góra Wiedzy, na której szczycie płonie pilnie strzeżony Ogień Życia. Okazuje się, że Luka będzie musiał się do tej krainy wybrać, ponieważ zły czarodziej Aag rzuca na ojca klątwę. Raszid Khalifa, Mistrz Wodolejstwa, Ocean Pomysłów, pogrąża się we śnie i nie można go obudzić. Zaniepokojony Luka któregoś dnia potyka się w domu i w ten sposób przenosi do alternatywnej, magicznej rzeczywistości, w której będzie musiał zawalczyć o Ogień Życia, którego moc może wrócić ojca do życia. Co ciekawe, jego pierwszym przewodnikiem po tym świecie będzie Niktata, zjawa, która wysysa z Raszida jego siły życiowe i tożsamość, a kiedy zabierze wszystko, ojciec umrze. Czasu nie ma więc wiele.

Wymyślony świat, który ma szansę ocaleć

Jak się można spodziewać, Luka przeżywa w Czarodziejskim Świecie wiele przygód (choćby pomaga w wojnie ze szczurami, lata na czarodziejskim dywanie, zawiera nowe przyjaźnie czy bierze udział w turnieju zagadek). Co ciekawe, Rushdie wzorował fabułę książki na grze komputerowej – na pierwszym poziomie bohater musi zbudować sobie zapas życia, które potem będzie tracił na kolejnych etapach. Chłopiec po zakończeniu każdej przygody musi zrobić „sejva”, a więc zapisać przygodę, by w razie śmierci nie cofać się do początku. Natomiast zakończenie jest niestandardowe – zamiast oszukiwać pięciu strażników Ognia życia na ostatnim poziomie, Luka postanawia zaapelować do ich rozsądku i zmusić ich do wzięcia odpowiedzialności za pomoc w wykonaniu zadania do końca. Ponieważ Czarodziejska Kraina istnieje, bo stworzył ją ojciec chłopca, jest ona wytworem jego bogatej wyobraźni, ale również efektem wielu lat badań i autentycznej pasji, wraz z jego śmiercią przestanie istnieć (a więc tak jak w Niekończącej się historii Michaela Ende). W interesie żyjących w niej bogów jest więc pomoc chłopcu w dotarciu do ojca na czas i ocalenie swojego świata. To piękny przekaz – zamiast lawirowania i oszustwa na koniec jest apel o pomoc i wzięcie odpowiedzialności za własne życie, dostrzeżenie go w szerszym kontekście wspólnego celu.

Bogactwo języka wyzwaniem dla tłumacza

Książka jest napisana naprawdę pięknym językiem. Do Rushdiego podchodziłam już wielokrotnie, kilka razy zaczynałam (ale nigdy nie skończyłam) Dzieci północy, podobnie z Szatańskimi wersetami. Do tej pory udało mi się przeczytać jedynie jego dwa utwory dla dzieci i młodzieży, ale stanowi to dobrą zachętę, by podejść do najgłośniejszych pozycji jeszcze raz. Zachwycił mnie tutaj odważny język (wiele nowych słów), ale też duża dojrzałość autora i ponadkulturowe łączenie wielu mitologii i religii (jak u Neila Gaimana). Luka i ogień życia musiał być karkołomnym wyzwaniem dla tłumacza Michała Kłobukowskiego, który dźwignął je koncertowo (Niktata – Nobodaddy, Słońkaczka – Elephant Duck, Gryzelda z Wydranii – Insultana of Ott).

Niech żyją Magiczne Krainy!

Książka zrobiła na mnie bardzo pozytywne wrażenie, choć bez bicia przyznam, że nie przywiązywałam dużej wagi do poszczególnych etapów podróży i świata przedstawionego. Chociaż pozycja skierowana jest do dzieci i młodzieży, może się okazać dla tej grupy docelowej zbyt trudna, bo ilość zgromadzonych na stronach bogów, bożków, bóstw i przedstawicieli różnych mitologii i religii jest przytłaczająca i może być trudna. Dlatego de facto myślę, że to książka dla dorosłych, którzy chcą przywołać swoje wewnętrzne dziecko i na chwilę zanurzyć się w świecie baśni, gdzie wszystko dobrze się kończy. Czasami wszyscy tego potrzebujemy. Dzięki ciągłej lekturze zaś Czarodziejski Świat Raszida Khalify wciąż będzie istniał.

Moja ocena: 7/10.

Salman Rushdie, Luka i ogień życia
Wydawnictwo Rebis, Poznań 2010
Tłumaczenie: Michał Kłobukowski
Liczba stron: 224
ISBN: 978-83-7510-509-4

********************************************************************************

Only Man Can Ignite Sparks from Books

I don't know if you, too, have ever stared at a shelf for fifteen minutes and wondered which book you should pick it up now... It happens to me all the time, so this time I decided to pick up a book that happened to be lying within reach without giving it a second thought, and that's how I came across Luka and the Fire of Life by Salman Rushdie. I remember the previous volume, Harun and the Sea of ​​Stories, from my university days, so I reached for the sequel with curiosity.

Luka, Harun's Younger Brother

Luka and the Fire of Life is a novel for children and young adults, beautifully published in 2010 by Polish Publishing House Rebis. It is divided into eight chapters that tell the story of Luka, Harun's 18-year-younger brother, son of Rashid Khalifa and his wife, Soraya. The boy is a blessing for his parents, rejuvenating them and bringing them much joy. His father, a brilliant storyteller, devotes much of his time to him, telling him of a magical land where numerous gods from different religions coexist. The River of Time flows through this fairytale place, and the Niagara Waterfall of Words flow from the Sea of ​​Stories into the Lake of Wisdom. Above the lake stands the Mountain of Knowledge, at which summit burns the carefully guarded Fire of Life. It turns out that Luka will have to travel to this land because the evil Captain Aag has placed a curse on his father. Rashid Khalifa, Master of Watercraft, the Ocean of Ideas, falls asleep and cannot be awakened. One day, troubled, Luka trips at home and this little misstep transports him to an alternate, magical reality where he must fight for the Fire of Life, whose power can bring his father back to life. Interestingly, his first guide in this world will be Nobodaddy, a ghost who drains Rashid of his life force and identity, and when it takes everything, his father will die. Very little time is left for the boy to undertake action.

A fictional world with a chance of survival

As you might expect, Luka experiences many adventures in the World of Magic (for example, he helps in the war against rats, flies on a magic carpet, makes new friends, and participates in a riddle tournament). Interestingly, Rushdie modelled the book's plot on a computer game – in the first level, the hero must build up a supply of life, which he will then lose on subsequent levels. After completing each adventure, the boy must save his adventure so that in the event of death, he won't have to return to the beginning. The ending, however, is unconventional – instead of deceiving the five guardians of the Fire of Life in the final level, Luka decides to appeal to their common sense and force them to take responsibility for helping him complete the task. The World of Magic exists because the boy's father had created it, it is a product of his rich imagination, but also the result of many years of research and genuine passion. With his death, it will cease to exist (just like in Michael Ende's The Neverending Story). It is in the best interest of the gods living within it to help the boy reach his father in time and save his world. It's a beautiful message – instead of manoeuvring and deception, at the end, there's a plea for help and taking responsibility for one's own life, seeing it within the broader context of a shared purpose.

The richness of language: a challenge for the translator

The book is written in truly beautiful language. I've approached Rushdie many times, starting (but never finishing) Midnight's Children several times, and the same with The Satanic Verses. So far, I've only managed to read two of his works for children and young adults, but this is a good incentive to revisit his most acclaimed works. I was captivated by the bold language (with many new words), but also by the author's considerable maturity and cross-cultural blending of multiple mythologies and religions (like Neil Gaiman). Luka and the Fire of Life must have been a daunting challenge for translator Michał Kłobukowski, who mastered it brilliantly (Niktata – Nobodaddy, Słońkaczka – Elephant Duck, Gryzelda z Wydranii – Insultana of Ott).

Long live the Magic Lands!

The book made a very positive impression on me, although I freely admit that I didn't attach much importance to the individual stages of the journey and the world depicted. Although the book is aimed at children and young adults, it may prove too difficult for this target group, as the number of gods, idols, deities, and representatives of various mythologies and religions gathered within the pages is overwhelming and can be challenging. Therefore, I actually think this is a book for adults who want to summon their inner child and briefly immerse themselves in the world of fairy tales, where everything ends well. Sometimes we all need that. With continued reading, Rashid Khalifa's World of Magic will continue to exist.

My rating: 7/10.

Author: Salman Rushdie
Title: Luka and the Fire of Life
Publishing House: Rebis, Poznań 2010
Translation: Michał Kłobukowski
Pages: 224
ISBN: 978-83-7510-509-4

Sławek Gortych, Święto Karkonoszy

Święto Karkonoszy, Jeleniej Góry i literatury

Kiedy Rodzice podarowali mi na urodziny książkę, pomyślałam sobie – no, odważnie. Nie jest łatwo trafić w coś, czego nie znam albo nie posiadam. Jednak kiedy wzięłam zapakowany prezent do rąk już wiedziałam – nowy Gortych! Fantastycznie! Chociaż nie przeczytałam go jak zazwyczaj czytam wszystkie książki z karkonoskiej sagi, czyli maksymalnie w dwa wieczory, to jednak od pierwszych stron miałam wrażenie, że to najlepsza część z całej serii.

Zarys fabuły

Fabuła, charakterystycznie dla Gortycha, toczy się w dwóch planach czasowych – w 1948 roku Bronisław Kowalewski, WOPista, angażuje się w życie Jeleniej Góry, gdzie trafił po trudach II wojny światowej z matką. Z fascynacją odkrywa historię miasta, a potem działa na rzecz obchodów założenia piastowskiego grodu, którą to datę ustalono na rok 1108. 60 lat później jego syn, Robert, wraz ze swoimi przyjaciółmi Jankiem i Witkiem, wędruje w rocznicowym marszu Święta Karkonoszy, ale nad jego głową zbierają się ciemne chmury. W ogrodzie rodzinnego domu odkrył szkielet z raną postrzałową na potylicy, a żona po wielu latach małżeństwa składa papiery rozwodowe. Robert rozpoczyna więc prywatne śledztwo dotyczące zwłok zakopanych w ogrodzie, przy okazji odkrywając prawdziwą naturę swoich wieloletnich przyjaciół.

Wyłomy w karkonoskiej sadze

Zacznę od tego, że tytuł nie jest przypadkowy i Gortych odchodzi od nieodzownego schroniska. Tym razem bohaterem jest Jelenia Góra, przedstawiona z dużą starannością zwłaszcza w swoim tużpowojennym portrecie. Co za tym idzie, drugim ważnym motywem książki są Ziemie Odzyskane, ich zasiedlenie przez ludność polską, ale też wysiedlenia Niemców. Gortychowi udaje się przedstawić niepokój przesiedleńców – obawę, że za chwilę te ziemie wrócą do Niemców, a życie trzeba będzie po raz kolejny zaczynać gdzie indziej. Wielu ludzi musiało porzucić nie tylko cały swój dobytek na wschodzie, ale także całe swoje życie – przyjaciół, społeczność, groby najbliższych, całe swoje dziedzictwo, i przeprowadzić się w miejsce obce, niepewne, nierozpoznane. Dla wielu – jak dla matki Bronisława – to było za dużo. Inni wracali, jeśli mieli dokąd. Jeszcze inni, jak Bronisław, starali się lepiej poznać i oswoić te ziemie, zaznajomić się kulturą i lokalnymi legendami, a potem zarazić innych swoją pasją. Gortych przywołuje postać Eugenii Tiller, archiwistki, badaczki, która ocaliła wiele historycznych materiałów, dokumentów i książek z jeleniogórskiego archiwum, odzyskując je z wielu miejsc po wojnie, często z niezwykłą brawurą. Przy nakreśleniu jej postaci pisarz odwołuje się do wielu autentycznych historii, tworząc z niej prawdziwego Indiana Jonesa w spódnicy.

Zmiana tonu i punktu ciężkości

Zamiast historii kryminalnej na pierwszy plan wysuwa się zacięcie badacza, skupienie na powojennych losach Ziem Odzyskanych, na ich właściwym, dokumentalnym niemal przedstawieniu. Choć widzę, że wielu czytelników jest rozczarowanych zmianą tonu książki i przeniesieniem ciężaru na inne wątki, mi to osobiście bardzo odpowiada. Historie kryminalne są do siebie z reguły dość podobne i ich szczegóły zacierają mi się w pamięci. Natomiast historyczne ciekawostki dotyczące naszego regiony tworzą jakąś sumę wiedzy, na której się potem bazuje. Dla mnie jest to najdojrzalsza, mniej sensacyjna, a bardziej refleksyjna powieść, najlepsza z całej serii. Chciałabym się dowiedzieć, jak Niemka Emma, wysiedlona z Sobieszowa, przyjęła garść ziemi spod jabłonki, pod którą pochowana została jej córka. Ten wątek wydał mi się niesłusznie zapomniany. Natomiast porzucenie śledztwa, które niechybnie doprowadzi do ujęcia mordercy, zupełnie mi nie przeszkadzało. Nie potrzebowałam tej kropki nad „i”. Znakomita część, polecam serdecznie!

Moja ocena: 9/10.

Sławek Gortych, Święto Karkonoszy
Wydawnictwo WAB, Warszawa 2026
Liczba stron: 464
ISBN: 978-83-8449-040-2

*******************************************************************************

A celebration of the Giant Mountains, Jelenia Góra, and literature

When my parents gave me a book for my birthday, I thought to myself – well, brave. It's not easy to find something I don't know or don't own. However, when I held the wrapped gift in my hands, I knew immediately – a new Gortych! Fantastic! Although I didn't read it as I usually do, which is to say, in two evenings at most, from the very first pages I had the impression that it was so far the best part in the entire series.

Plot Summary

The plot, characteristic of Gortych, unfolds in two time frames – in 1948, Bronisław Kowalewski, a member of the BPF (Border Protection Forces, in Polish WOP – Wojska Ochrony Pogranicza), becomes involved in the life of Jelenia Góra, where he arrived with his mother after the hardships of World War II. He discovers the city's history with fascination, and then works to celebrate the founding of the Piast stronghold, the date of which was established for 1108. Sixty years later, his son, Robert, along with his friends Janek and Witek, is walking on the anniversary march of the Karkonosze Festival, but dark clouds are gathering over his head. In the garden of the family home, he discovers a skeleton with a gunshot wound to the back of the head, and his wife, after many years of marriage, is filing divorce papers. Robert begins a private investigation on the body buried in the garden, in the process discovering the true nature of his longtime friends.

Breaches in the Giant Mountains Saga

Let me begin by noting that the title is no accident, and Gortych departs from his essential mountain refuge. This time, the protagonist of the book is Jelenia Góra, depicted with great care, especially in its portrait from the immediate post-war period. Consequently, the book's second major theme is the Recovered Territories, their settlement by Poles, but also the expulsion of Germans. Gortych manages to convey the displaced people's anxiety—the fear that these lands would soon return to the Germans, and life would have to be started anew somewhere else. Many people had to abandon not only all their possessions in the east but also their entire lives—friends, communities, the graves of loved ones, their entire heritage—and move to a foreign, uncertain, and unrecognized territory. For many—like Bronisław's mother—this was too much. Others returned where they came from if they still had a place to go to. Still others, like Bronisław, sought to better understand and familiarize themselves with these lands, getting acquainted with the culture and local legends, and then instilling their passion in others. Gortych evokes the figure of Eugenia Tiller, an archivist and researcher who saved numerous historical materials, documents, and books from the Jelenia Góra archives, recovering them from numerous locations after the war, often with remarkable bravado. In portraying her, the writer draws on numerous real-life stories, creating a true Indiana Jones in a skirt.

A Change of Tone and Focus

Instead of a crime story, the researcher's passion comes to the fore, focusing on the post-war fate of the Recovered Territories, on their proper, almost documentary-like presentation. Although I see that many readers are disappointed with the book's change of tone and the shift in focus from crime novel, I personally find it very appealing. Crime stories are usually quite similar, and their details fade from my memory. On the other hand, the historical curiosities about our region create a certain sum of knowledge on which to build. For me, this is the most mature, less sensational, and more reflective novel, the best in the entire series. I would like to know how the German woman Emma, ​​displaced from Sobieszów, accepted a handful of earth from under the apple tree where her daughter was buried. This thread seemed unfairly forgotten to me. However, the abandonment of the investigation, which would inevitably lead to the capture of the murderer, didn't bother me at all. I didn't need that final touch. An excellent fifth volume of the saga, I highly recommend it!

My rating: 9/10.

Author: Sławek Gortych
Title: The Giant Mountains Festival
Publishing House: WAB, Warsaw 2026
Pages: 464
ISBN: 978-83-8449-040-2

Zośka Papużanka, Solo

Obce kobiety

Skusiła mnie znowu półka nowości w bibliotece, a na niej ładnie wydany przez Wydawnictwo Poznańskie zbiór opowiadań Zośki Papużanki Solo. Niewiele ponad dwieście stron – cóż to dla mnie, zwłaszcza, że znów mogłam słuchać i czytać symultanicznie ze względu na dostępny na storytel audiobook. Tak więc książkę wypożyczoną w poniedziałek miałam za sobą już w czwartek, ku mojej wielkiej uldze.

Nie tacy mężczyżni

Każdemu czytelnikowi zdarzy się trafić na książkę, która go po prostu irytuje. Dokładnie tak było w moim przypadku z tym zbiorem opowiadań. Osiemnaście inspirowanych życiem historii, mielących w kółko ten sam temat – kobiecej samotności, bycia solo, zarówno po rozwodzie/porzuceniu/odejściu partnera, jak i w związku. Im dalej w las, tym większe miałam poczcie, że opisywany świat jest mi całkiem obcy, że go nie znam, nie poznaję i w niego najzwyczajniej w świecie nie wierzę. Jako kobietę wkurzał mnie portret mężczyzn w książce – zimnych, bezdusznych, skupionych na sobie, bezwzględnych, cynicznych, przemocowych. Nie wiem, czy obracam się w jakimś innym świecie, czy się w jakiś nieświadomy sposób nie zgadzam na jakieś traktowanie, ale w swoim najbliższym środowisku (dom, praca, znajomi) nie widzę takich przykładów. Widzę wsparcie, uważność, troskę, drobne objawy miłości, i to jest budujące. Rozstania? Są. Rozwody? Są. Czy zawsze są, bo ten dupek znalazł sobie młodszą/ładniejszą kobietę i bezdusznie porzucił swoją rodzinę? No nie. Dlatego świat, który pokazuje mi Papużanka wydaje mi się sztuczny, może napisany pod jakąś tezę, rozżalony i strasznie uproszczony.

Nie takie kobiety

Z drugiej strony, jako kobietę, wkurzają mnie również postaci damskie w tych opowiadaniach. Nierzadko są skupione na sobie, na swoich potrzebach, wymaganiach, oczekiwaniach, a przecież bycie w relacji oznacza branie pod uwagę tej drugiej osoby. Oczywiście, nie oznacza stawiania jej potrzeb ponad swoje (oprócz ekstremalnych sytuacji, jak ciężka choroba), ale współgranie, bycie razem, wspieranie się. Kobiety u Papużanki wpadają też w drugą skrajność, czyli całkowicie podporządkowują swoje życie partnerowi, przeprowadzają się do innego miasta, porzucają swoje rodziny, niemal swoją tożsamość, zostawiają siebie za sobą. A potem się dziwią, że związki się nie układają i nikt ich poświęcenia nie docenia. Jeśli nie ma się szacunku do samego siebie, to trudno oczekiwać, że magicznie pojawi się on u innych.

Nie taki świat

Mnie ta książka nie poruszyła, nie wzruszyła, nie zasmuciła. Mnie ta książka wkurzyła. Najczęściej jednostronna relacja skupionych na sobie, rozżalonych bab, które za własne błędy obarczają cały świat, a już najlepiej partnera. To nie jest świat, który znam. To nie jest męskość, której doświadczam. Kobiety, które znam, też w większości są inne, dojrzalsze, bardziej otwarte na rozmowę, może uważniejsze. I szanujące siebie.

Moja ocena: 5/10.

Zośka Papużanka, Solo
Wydawnictwo Poznańskie, Poznań 2025
Liczba stron: 208
ISBN: 978-83-68610-21-5

*****************************************************************************

Foreign Women

I was tempted again by the library's new releases shelf, and on it, a beautifully published collection of Zośka Papużanka's short stories, Solo, published by Publishing House Poznańskie. Just over two hundred pages – what a brief read, especially since I could once again listen and read simultaneously thanks to the audiobook available on Storytel. So, the book I borrowed on Monday was already finished by Thursday, much to my relief.

Not Such Men

Every reader will come across a book that simply irritates them. That's exactly what happened to me with this collection of short stories. Eighteen stories inspired by life, rehashing the same theme over and over again – female loneliness, being solo, both after divorce/abandonment/partner departure, and in a relationship. The further I went, the more I realized that the world described was completely alien to me, that I didn't know it, didn't recognize it, and simply didn't believe in it. As a woman, I was infuriated by the portrayal of men in the book – cold, heartless, self-absorbed, ruthless, cynical, and violent. I don't know if I'm living in some alternative reality, or if I'm unconsciously refusing to be treated in a certain way, but in my immediate environment (home, work, friends) I don't see such examples. I see support, attentiveness, care, small signs of love, and that's encouraging. Breakups? They happen. Divorces? As well. Are they always because this asshole found a younger/prettier woman and callously abandoned his family? No, they aren’t. That's why the world Papużanka shows me seems artificial, perhaps written to serve a purpose, resentful, and terribly oversimplified.

Not That Kind of Women

On the other hand, as a woman, I'm also infuriated by the female characters in these stories. They're often focused on themselves, on their needs, demands, and expectations, yet being in a relationship means taking the other person into account. Of course, this doesn't mean putting their needs above your own (except in extreme situations, like a serious illness), but rather cohesiveness, being together, and supporting each other. Women in Papużanka also go to the other extreme, completely subordinating their lives to their partner, moving to another city, abandoning their families, practically their identities, and leaving themselves behind. And then they're surprised that their relationships don't work out and no one appreciates their sacrifices. If you lack self-respect, it's hard to expect it to magically appear in others.

Not That World

This book didn't move me, didn't thrill me, didn't sadden me. It infuriated me. Mostly, it's a one-sided account of self-absorbed, resentful women who blame the world, especially their partner, for their own mistakes. This isn't the world I know. This isn't the masculinity I experience. Most of the women I know are also different, more mature, more open to conversation, perhaps more attentive. And they respect themselves.

My rating: 5/10.

Author: Zośka Papużanka
Title: Solo
Publishing House: Wydawnictwo Poznańskie, Poznań 2025
Number of pages: 208
ISBN: 978-83-68610-21-5

Małgorzata Rejmer, Ciężar skóry

Ciężar opowiadania

Ciężar skóry to absolutnie przepięknie wydane przez Wydawnictwo Literackie dziesięć opowiadań Małgorzaty Rejmer, lektura na jeden wieczór. Niecałe 180 stron czyta się błyskawicznie dzięki stosunkowo dużej czcionce, krótkiej formie, absolutnie ogromnym tytułom rozdziałów, a dodatkowo każdy rozdział zaczyna się na nieparzystej stronie, co też dodaje objętości. To sprawnie napisana literatura, akcja częściowo dzieje się w Albanii, chociaż miejsce nie ma aż takiego znaczenia. Historie – co do jednej – są mroczne, smutne, przytłaczające, ponure. Jednak mimo dużej literackiej wprawy mam poczucie, że nic mi z tej książki w głowie nie zostanie za chwilę.

Ciężki kaliber

Tematyka poruszana w opowiadaniach Rejmer jest bardzo różna – są i trudne relacje z rodzicami (zarówno na polu ojciec-syn, jak w pierwszym opowiadaniu „Syreny”, jak i na linii matka-córka, jak w opowiadaniu „Zaburzenie”), są zaburzone, tnące się nastolatki („Mój księżyc ma zielone oczy”), jest małżeństwo, które jedzie usunąć płód na Słowację („Lisica”), są obrazy wojny („Ciało Meduzy”), jest śmierć rodzica („Czarcie bydlę”), jest nieszczęśliwa lesbijska miłość („Zła baletnica”), doświadczenie choroby i depresji („Techniki wegetatywne”), jest odnaleziona homoseksualna męska miłość (tytułowy „Ciężar skóry”), jest w końcu poronienie (ostatnia w tomiku „Krawędź”). Przy majówkowym szaleństwie grillowym za oknem trochę ciężko się w takie klimaty wgryźć i się w nich odnaleźć, więc zbiorek Rejmer to lektura lepsza na listopad niż na słoneczny początek maja.

Jak porusza, skoro nie porusza?

Być może widać to już w moim zdawkowym opisie tematyki, ale Rejmer celowo wybiera tematy bardzo ciężkie, traumatyczne, które mają poruszyć czytelnika. Takiego zabiegu nie lubię, bo serwowany wtedy zestaw jest nadmiernie ciężkostrawny. Nie odbieram Autorce talentu i umiejętności pięknego, poetyckiego pisania, ale zabieg fabularny wydaje mi się trochę poniżej pasa. Taplanie się w traumie, dramatach, emocjach, odrzuceniu i smutku. Dla mnie było tego jednocześnie za dużo i za mało – przeczytałam książkę w jedno słoneczne popołudnie, ale też nie czułam potrzeby odłożenia jej i przemyślenia sobie jakiegoś tematu. Dla mnie nie była to lektura do przemyśleń, ale książka pisana z założeniem „ma poruszać”. A mnie nie poruszyła. Nie uwierzyłam Autorce, może przez nadmiar nieszczęścia i zagęszczenie traumy w przeliczeniu na znaki. Im dalej szłam, tym bardziej zastanawiałam się „I co jeszcze?”. Zdecydowanie wolę Małgorzatę Rejmer w wersji reportażowej.

Moja ocena: 5/10.

Małgorzata Rejmer, Ciężar skóry
Wydawnictwo Literackie, Kraków 2023
Liczba stron: 190
ISBN: 978-83-08-08326-0

**********************************************************************************

The Weight of a Story

"The Weight of Skin" is an absolutely beautiful publication by Wydawnictwo Literackie, featuring ten short stories by Małgorzata Rejmer. At just under 180 pages, it's a quick read thanks to the relatively large font, short format, and absolutely enormous chapter titles. Furthermore, each chapter begins on an odd page, which adds to the volume. It's a skillfully written work of literature, with some of the action taking place in Albania, although the location isn't particularly significant. The stories—every single one—are dark, sad, oppressive, and gloomy. However, despite the Author’s considerable literary skill, I have the feeling that nothing from this book will stick with me for long.

Heavy weight

The themes explored in Rejmer's stories are very diverse – there are difficult relationships with parents (both father-son, as in the first story, "Syrenae," and mother-daughter, as in "Disturbance"), disturbed, self-harming teenagers ("My Moon Has Green Eyes"), a married couple traveling to Slovakia to have an abortion ("Vixen"), images of war ("Medusa’s Body"), the death of a parent ("Devil’s Beast"), unhappy lesbian love ("Bad Ballerina"), experiences of illness and depression ("Vegetative Techniques"), a rediscovered homosexual male love (the titular "Ciężar tajemnica"), and finally, a miscarriage (the last in the collection, "The Edge"). With the May barbecue frenzy outside, it's a bit hard to get into the spirit of things and gloomy atmosphere of stories, so Rejmer's collection is a better read for November than for a sunny start to May.

How can it be moving if it's not?

Perhaps this is already evident in my brief description of the subject matter, but Rejmer deliberately chooses very heavy, traumatic topics intended to move the reader. I don't like this approach, because the resulting array of poetic pieces is too difficult to digest. I don't deny the author's talent and skill for beautiful, poetic writing, but the plot device seems like a blow below the belt. It wallows in trauma, drama, emotions, rejection, and sadness. For me, it was both too much and too little – I read the book in one sunny afternoon, but I didn't feel the need to put it down and reflect on any of the topics. It wasn't a thought-provoking read, but a book written with the intention of "moving." And it didn't move me. I didn't believe the author, perhaps because of the sheer amount of misfortune and the density of trauma in the characters. The further I went, the more I wondered, "What else?" I definitely prefer Małgorzata Rejmer's reportage.

My rating: 5/10.

Author: Małgorzata Rejmer

Title: The Weight of Skin (not translated to English as of May 2026)

Publishing House: Wydawnictwo Literackie, Kraków 2023
Number of pages: 190
ISBN: 978-83-08-08326-0