Niewielkich rozmiarów powieść
Juana Cálderasa Diabeł z prowincji wydana w 2024 roku przez wydawnictwo
ArtRage to literatura na około 2 godziny. Po jej przeczytaniu ma się wrażenie,
że przeczytało się wywar z powieści, zagęszczoną esencję, destylat. Inne
pytanie, czy się takim daniem czytelnik nasyci.
Słowo o Autorze
Juan Cárdenas to urodzony w 1978
roku pisarz kolumbijski, również tłumacz literatury, na czerwiec 2026 autor
siedmiu powieści, w tym omawianego Diabła z prowincji. Książka była na
długiej liście do 2023 National Book Award w Stanach Zjednoczonych, oczywiście
w tłumaczeniu. Ja natknęłam się na tą publikację na wyprzedaży bibliotecznej i
czym prędzej po nią sięgnęłam, bo do tej pory nie zawiodłam się na publikacjach
wydawnictwa ArtRage.
Książka oscyluje na granicy kilku
gatunków. Głównym wydaje się być zagadka kryminalna. Bezimienny bohater, biolog,
powraca z emigracji na rodzinną prowincję, gdzie dostaje pracę jako nauczyciel
biologii w lokalnej szkole dla dziewcząt. Jego zagraniczne tytuły naukowe nie
mają w kraju wielkiej wartości, więc ta praca, na zastępstwo, jest w tym
momencie najlepszą opcją. Mężczyzna zauważa, że kilkoro jego uczennic jest w
ciąży, w końcu też asystuje przy porodzie, bo dziewczyny nie udało się dowieźć
na czas do szpitala. Dziecko rodzi się całkowicie owłosione, co zastanawia
nauczyciela. Przestraszony, porzuca pracę, a dyrektor placówki, z którą miał
się spotkać, nigdy na to spotkanie nie dociera. Drugim zagadkowym wątkiem jest
śmierć jego brata, który został w tajemniczych okolicznościach zamordowany 10
lat wcześniej, a matka woli wyciszyć śledztwo, kiedy okazuje się, że jej młodszy
syn był homoseksualistą. Wreszcie, sam biolog dostaje ofertę pracy od lokalnego
mafiosa – ma wykorzystywać swoją wiedzę o feromonach, by ograniczyć plagę
szkodników, które niszczą mu plantację palmy kokosowej, monokulturę, która
niszczy rodzime lasy i rabunkowo podchodzi do zasobów naturalnych. Gdy bohater
zbyt długo się zastanawia, zostaje porwany i otrzymuje ofertę nie do
odrzucenia. Całkiem sporo jak na 120 stron, nieprawdaż?
Kimże jest więc tytułowy diabeł z
prowincji? Czy to nieetyczny plantator-mafioso, który niszczy środowisko
naturalne dla zysków? Czy szerzej zło systemowe, które pozwala na krzywdzenie
dzieci, niszczenie lokalnej społeczności? Czy też sam główny bohater, który zgadza
się na wątpliwą moralnie, ale dobrze opłacaną pracę i zostaje w cały układ
wciągnięty? Cárdenas zostawia interpretację dla nas. Bo diabeł pojawia się w
książce bardzo szybko, już pod koniec pierwszego rozdziału ([…] ten krajobraz
jest kłamliwy jak sam diabeł” s. 11), i zaraz potem w trzecim ([…] Bóg jest w
śmierci, a nie w życiu, bo śmierć to wieczny odpoczynek, nieustające światło
prostoty. Za to życie, to, co nazywają naturą, jest dziełem diabła, który
sprzymierza się z drapieżnikami, z wężami, ze skorpionem. Diabeł wije gniazdo w
oku ptaka, w pstrokatej skorupce jajka, w szponach bestii, w kępce piór, w
wirze rzeki” (s. 18)). I z tym Was zostawiam.
Moja ocena: 6/10.
Juan Cárdenas, Diabeł z prowincji. Bajka w miniaturach
Wydawnictwo ArtRage, Warszawa 2024
Tłumaczenie: Katarzyna Okrasko
Liczba stron: 120
ISBN: 978-83-68191-36-3
*******************************************************************************
Juan Cárdenas's compact novel, The Devil of
the Provinces, published in 2024 by ArtRage, is a work of literature that entertains
the reader for about two hours. After reading it, one feels like they've read a
novel's concoction, a concentrated essence, a distillate. Whether the reader
will be satisfied with such a dish is another question.
A Word About the Author
Juan Cárdenas is a Colombian writer born in
1978, also a literary translator, and as of June 2026, the author of seven
novels, including the aforementioned The Devil of the Provinces. The
book was longlisted for the 2023 National Book Award in the United States, in
translation, of course. I came across this publication at a library sale and
immediately grabbed it, as I have never been disappointed with ArtRage's
publications.
The book straddles several genres. The main
theme seems to be the crime mystery. The unnamed protagonist, a biologist,
returns from exile to his hometown and lands a job as a biology teacher at a
local girls' school. His foreign degrees carry little value in the country, so
this temporary position seems the best option at the moment. He notices that
several of his students are pregnant and ends up assisting with the delivery
because the girl couldn't be brought to the hospital in time. The baby is born completely
covered with hair, which puzzles the teacher. Terrified, he quits his job, and
the director of the school he was supposed to meet never shows up. The second
puzzling thread is the death of his brother, who was mysteriously murdered 10
years earlier, and his mother prefers to hush up the investigation when it
turns out her younger son was homosexual. Finally, the biologist himself
receives a job offer from a local mafioso – he's to use his knowledge of
pheromones to curb the plague of pests that are destroying his coconut palm
plantation, a monoculture that's destroying native forests and exploiting
natural resources. When the protagonist hesitates too long, he's kidnapped and
presented with an offer he can't refuse. Quite a lot for 120 pages, right?
So who is the titular devil from the
countryside? Is it an unethical mafioso planter who destroys the natural
environment for profit? Or a broader systemic evil that allows for the abuse of
children and the destruction of the local community? Or is it the protagonist
himself, who agrees to a morally questionable but well-paid job and gets drawn
into the whole arrangement? Cárdenas leaves the interpretation up to us.
Because the devil appears in the book very quickly, at the end of the first
chapter ("[...] this landscape is as deceitful as the devil himself"
p. 11), and immediately afterward in the third ("[...] God is in death,
not in life, because death is eternal rest, the perpetual light of simplicity.
But life, what they call nature, is the work of the devil, who allies himself
with predators, with snakes, with the scorpion. The devil builds his nest in a
bird's eye, in a motley eggshell, in a beast's claw, in a tuft of feathers, in
the eddy of a river" (p. 18)). And with that, I leave you, dear reders.
My rating: 6/10.
Author: Juan Cárdenas, Diabeł z prowincji. Bajka w miniaturach
Title: The Devil of the Provinces. A Fairy Tale in Miniatures
Publishing House: ArtRage, Warsaw 2024
Translation: Katarzyna Okrasko
Pages: 120
ISBN: 978-83-68191-36-3
Brak komentarzy:
Prześlij komentarz