czwartek, 6 maja 2021

Stephen King, Ostatni bastion Barta Dawesa (Roadwork)

Miałam ochotę na książkę lekką i nie za długą – odskocznię od ostatnich ciężkich lektur. Mam w domu jeszcze kilka nieprzeczytanych książek Stephena Kinga, sięgnęłam więc po kolejną z nich i przeżyłam miłe zaskoczenie.

Jak żyć po stracie wszystkiego?

Bart George Dawes to czterdziestolatek od wielu lat pracujący w pralni na kierowniczym stanowisku. Ma dom, w którym mieszka ze swoją żoną Mary, bierze udział w życiu towarzyskim w swoim mieście, jego życie płynie spokojnie. Bart musi sobie radzić z traumą śmierci dwójki swoich dzieci – pierwsze dziecko żona poroniła w siódmym miesiącu ciąży, a jego synek Charlie zmarł na nieoperacyjnego raka mózgu. Zresztą dziecko śni się swemu ojcu co noc, i zawsze w tych snach umiera. Życie mężczyzny zmienia się, gdy plany wybudowania autostrady wymagają zburzenia całej dzielnicy, w tym domu Barta oraz budynku pralni, w której od tylu lat pracuje. Ponieważ dla Barta wszystko co najlepsze już się wydarzyło, w dodatku w domu w którym mieszka od tylu lat, to nie potrafi się pogodzić z utratą lokum. Świadomie zaczyna torpedować różne plany zawodowe swoich szefów (nie podpisuje umowy na zakup nowego budynku pod pralnię i składa wypowiedzenie), jak i naciski ze strony miasta (listy ponaglające do zapewnienia sobie nowego lokum i odesłania odpowiedniej dokumentacji). Bart postanawia przeprowadzić prywatną wendettę i głośno wyrazić swój przeciw.

Dla Barta szczegółowo i metodycznie przeprowadzony plan uszkodzenia sprzętu do budowy autostrady, a potem wysadzenie własnego domu to jego finalny akt wolnej woli i paradoksalnie otrząsania się z szaleństwa i marazmu, w którym żył od lat. Nowy cel nadaje jego życiu na krótko sens, sprawia, że mężczyzna przestaje słyszeć głosy w swojej głowie (a w zasadzie prowadzić niekończące się dialogi z własnym dzieckiem) i przejmuje kontrolę nad swoim losem. Jego decyzja jest do bólu racjonalna i świadoma – wszystko, co najlepsze, już go w życiu spotkało. Pracował, był szczęśliwy, kochał swoją żonę namiętnie, skończył studia i dbał o swoich ludzi. Wraz z rozpadem znanego mu świata delikatny balans, który utrzymywał go przy życiu znika, i Bart odkrywa, że, po pierwsze – nie zgadza się na zmiany, a po drugie – nie będzie miał w sobie siły na wprowadzenie ich w życie. Dla niego przeszłość, która właśnie w dosłownym sensie ma zostać zburzona, ma sens. Przyszłość już nie.

Wnikliwe społeczne obserwacje

King pisze bardzo różnie – najczęściej horrory lub thrillery, często z wątkiem fantastycznym, jak choćby w Carrie czy Miasteczku Salem. Jednak wydana pod pseudonimem Richard Bachman w 1981 roku książka Ostatni bastion Barta Dawesa należy do prozy obyczajowej. King wnikliwie obserwuje postępujące ogromnym kosztem prace drogowe i wpływ, jaki mają one na okolicę. Mistrzowsko portretuje lokalną społeczność, jest uważnym obserwatorem ludzkich (i nie tylko) zachowań. Tutaj kluczowym spostrzeżeniem jest to o suce pana Piazzi. Przykute na łańcuchu zwierzę zmieniło się z przyjaźnie usposobionego i lubiącego dzieci stworzenia we wściekłą bestię, a zmiana ta następowała powoli. Najpierw suka przestała machać ogonem, potem zaczęła warczeć, aż wreszcie rzuciła się na dziecko, które przyszło ją pogłaskać, i dotkliwie je pogryzła. Bart Dawes przechodzi podobną przemianę. Dla społeczeństwa Bart idzie od normalności (stateczny obywatel, pracowity mąż i ojciec) do psychozy i zagrożenia dla otoczenia (zakup broni, akty wandalizmu). Wewnętrznie jego ścieżka jest odwrotna – jasny cel sprawia, że odstawia alkohol, przestaje monologować w głowie, jego życie nabiera sensu. Podobało mi się to odwrócenie.

Wnioski? Polecam! To znakomita rozrywka i pełna wnikliwych, zaskakujących obserwacji książka.

 

Moja ocena: 7/10.

 

Richard Bachman (Stephen King), Ostatni Bastion Barta Dawesa

Wydawnictwo Prószyński i Spółka

Warszawa 2002

Tłumaczenie: Maciejka Mazan

Liczba stron: 252

ISBN: 978-83-7337-150-8

Gatunek: proza obyczajowa

 

 

I wanted a book that is light and not too long - as a break from my last hard readings. I still have a few unread books by Stephen King at home, so I reached for one of them and was pleasantly surprised.

How to live after losing everything?

Bart George Dawes is a 40-year-old who has been working in a laundry as a manager for many years. He has a house where he lives with his wife Mary, participates in social life of his city, his life goes on peacefully. However, Bart has to deal with the trauma of the death of two of his children - his wife miscarried his first child in the seventh month of pregnancy, and his son Charlie died of inoperable brain cancer. Almost every night the man has nightmares in which his baby boy dies. Bart's life changes when plans to build a highway require the destruction of an entire neighborhood, including his house and the laundry building he has been working in for so many years. For Bart all the best in his life has already happened, and in the house where he has lived for so many years, so he cannot come to terms with the loss of his property. He consciously begins to torpedo various career plans of his bosses (he does not sign a contract for the purchase of a new building for a laundry and resigns), as well as disregards the pressure from the city (letters urging him to secure a new place and send back the relevant documentation). Bart decides to conduct a private vendetta and loudly express his opposition.

For Bart, a detailed and methodical plan to damage the highway construction equipment, and then blow up his own home, is his final act of free will and, paradoxically, shaking off the madness and apathy he has lived in for years. The new goal gives his life a brief meaning, makes the man stop hearing the voices in his head (or, in fact, engage in endless dialogues with his own child) and take control of his fate. His decision is painfully rational and conscious - all the best is already behind him. He worked, he was happy, he loved his wife passionately, he graduated and cared for his people. As the world known to him collapses, the delicate balance that kept him alive disappears, and Bart discovers that, first, he refuses to make changes, and second, he will not have the strength to implement them. For him, the past, which is to be literally destroyed, makes sense. The future doesn’t.

Insightful social observations 

King writes very differently - most often horror or thrillers, often with a fantastic plot, such as in Carrie or Salem's Lot. However, Roadwork, published under the pseudonym Richard Bachman in 1981, belongs to social novels. King closely observes the enormous cost of road works and the impact they have on the neighbourhood. He prepares a masterful portrayal of the local community, and is an attentive observer of human (and not only) behavior. Here the key insight is about Mr. Piazzi's bitch. The chained animal turned from a friendly and child-loving creature into a furious beast, a change that happened slowly. First, the bitch stopped wagging her tail, then began to growl, until finally she threw herself at the child who had come to stroke her and bit him severely. Bart Dawes is undergoing a similar transformation. For society, Bart goes from normality (a law-abiding citizen, hardworking husband and father) to psychosis and threat to the environment (buying weapons, performing acts of vandalism). Internally, his path is the opposite - a clear goal makes him give up alcohol, the monologue in his head stops, his life makes sense. I liked this flip.

Conclusions? I recommend it! It is great entertainment and a book full of insightful, surprising observations.

 

My grade: 7/10.

 

Author: Richard Bachman (Stephen King)

Title: Bart Dawes' Last Stand

Publishing House: Prószyński i Spółka

Warsaw 2002

Translation: Maciejka Mazan

Number of pages: 252

ISBN: 978-83-7337-150-8

Genre: novel

wtorek, 4 maja 2021

Kazuo Ishiguro, Okruchy dnia (The Remains of the Day)

Książkę wydawnictwa Faber & Faber przywiozłam sobie z Anglii jakoś koło roku 2002-2003. Musiała czekać na półce prawie 20 lat, żebym w końcu po nią sięgnęła. Ta niewielka powieść to kawałek naprawdę znakomitej prozy, choć z pewnością nie każdemu się spodoba.

W znakomitych domach toczy się światowa historia

Narratorem powieści jest majordomus Darlington Hall, Stevens. Mężczyzna prosi swojego nowego pracodawcę, Lorda Farradaya, o możliwość wzięcia kilku dni urlopu i udaje się w podróż po Kornwalii, by odwiedzić dawną gospodynię, pracującą w domostwie jeszcze za czasów jej poprzedniego włąściciela, Lorda Darlingtona. Ta kilkudniowa wyprawa będzie dla niego jednocześnie okazją do snucia wspomnień z czasów, gdy posiadłość dawnego właściciela była jednym z najważniejszych punktów na mapie Anglii, a w pokojach ważyły się losy świata.

Ishiguro z iście chirurgiczną prezycją pokazuje upadek dawnego świata, odejście pewnej epoki. Dawne arystokratyczne dwory tracą na znaczeniu, a niegdyś tętniące życiem rezydencje podupadają. Drastycznie spada liczba zatrudniownej służby, w rezydencjach zostaje naprawdę niezbędna liczba osób, a większa część pomieszczeń jest zamknięta i wyłączona z użytku. Jeszcze w latach trzydziestych Darlington Hall był niemalże centrum politycznym kraju, gdzie bywał premier oraz XXX. To właśnie rozmowy z przedstawicielami nazistowskich Niemiec, choć prowadzone w dobrej wierze i z ogromną naiwnością, sprawiły, że Lord Darlington został surowo osądzony przez swoich współczesnych i jeszcze pod koniec jego życia posiadłość zaczęła upadać. Dla nowobogackiego Amerykanina będzie już raczej pełniła rolę letniej rezydencji.

Wraz z upadkiem znaczenia Darlington Hall znika rozbudowana siatka służących i ich funkcje, oraz cała hierarchia. Stevens z rozrzewnieniem wspomina toczące się dawniej rozmowy, na czym polega wielkość roli majordomusa i po czym rozpoznać najlepszych w swoim fachu. Dla niego samego sytuacją testową było ważne spotkanie w rezydencji, podczas gdy jego ojciec ciężko zachorował i zmarł. Stevens był dumny z siebie, że w chwili próby okazał się profesjonalistą i nie okazał uczuć, nawet umierającemu ojcu. Zresztą w ukrywaniu emocji i oszukiwaniu samego siebie majordomus był prawdziwym mistrzem.

Co pozostaje z dnia, gdy nadchodzi wieczór?

Drugim ważnym tematem Okruchów dnia jest zmarnowana szansa na miłość. Swego czasu w Darlington Hall pracowała panna Kenton, doświadczona gospodyni koło trzydziestki. Kobieta nie tylko ceniła Stevensa jako znakomitego specjalistę, ale również okazywała mu zainteresowanie i starała się ocieplić ich relacje. Majordomus często wypożycza książki z biblioteki lorda i któregoś dnia panna Kenton przłapuje go na czytaniu romansu. Jednakże Stevens, który zapewne potrzebował jakiejś rozsądnej towarzyszki, odrzucił jej nieśmiałe awanse i nie zareagował odpowiednio, kiedy kobieta powiedziała mu, że zamierza wyjść za mąż. Sentymentalna podróż Stevensa także okazuje się klapą – mężczyzna jest tak uwięziony w swoim profesjonaliźmie i uprzejmości, że traci swoją ostatnią szansę.

Ważną rolę w powieści Ishiguro gra również język. Stevens wypowiada się w sposób afektowany, sztuczny, podniosły. Kiedy ma okazję rozmawiać z prostymi ludźmi ze wsi, ze względu na jego styl i maciery mężczyzna brany jest za kogoś innego, kogoś z wyższej klasy, a on chętnie nie wyprowadza ludzi z błędu i podkreśla, kogo miał okazję podejmować w swoim domu. Zapytany, czy znał Lorda Darlingtona, wypiera się swojej długoletniej służby u niego. Jak sam twierdzi, robi to po to, by nie musieć wysłuchiwać bzdur na temat swojego dawnego pracodawcy. Dość wygodna wymówka, nieprawdaż? Zwłaszcza, że Stevens odcina się od postaci shańbionego lorda, ale chętnie podkreśla swoją wagę w wydarzeniach takiej rangi. Ani razu też nie wtrącał się ani nie sugerował zaangażowanemu idealiście, że jego ścieżka może być błędna.


Faktem jest, że Lord Darlington lobbował za zniesieniem reparacji wojennych nałożonych na Niemcy po I wojnie światowej, by podnieść poziom życia ludności niemieckiej. Wielokrotnie też podróżował do Niemiec, ale w swoich negocjacjach okazał się bardzo naiwny, lub też, jak określił to zaproszony na konferencję Amerykanin Lewis, okazał się amatorem. Polityka przechodzi w ręce profesjonalistów, a podobne debaty w obliczu tak poważnego konfliktu nie mogą się skończyć niczym dobrym.

Uważam, że książka Ishiguro jest naprawdę fantastyczna. Jest napisana wysublimowanym językiem, choć pewnie dla większości czytelników może okazać się nudna. Faktycznie, Stevens ze swoją manierą i dość ograniczonym zestawem tematów może być męczący. Ale u Ishiguro jest to zabieg celowy, dokładnie zaplanowany, a przy niecałych 250 stronach objętości – całkowicie do przyjęcia. Z drugiej strony – wachlarz poruszanych tematów jest naprawdę spory. Mamy zarówno wiszący w powietrzu romans z dobrze zarysowanym dramatem panny Kenton (sądzę, że Stevens był niespełnioną miłością jej życia), jak i znakomity rys historyczny. Noblista nie wydaje żadnych wyroków, nie potępia ani nie pochwala zachowania majordomusa, a ocenę jego zachowania pozostawia czytelnikowi. Dla mnie do tej pory to najlepsza książka przeczytana w tym roku.

 

Moja ocena: 9/10.

 

Kazuo Ishiguro, Okruchy dnia

Wydawnictwo Faber & Faber

Londyn 1990

Liczba stron: 246

ISBN: 978-0-571-15491-3

Gatunek: powieść obyczajowa

 

I brought the Faber & Faber book from England around 2002-2003. It had to wait on the shelf for almost 20 years for me to finally reach for it. This small novel is a piece of truly excellent prose, although it certainly will not be liked by everyone.

Great houses resemble great history

The novel is narrated by the butler of Darlington Hall, Mr. Stevens. The man asks his new employer, Lord Farraday, for a few days off and travels to Cornwall to visit the former housekeeper, Miss Kenton, who worked on the estate during the days of its former owner, Lord Darlington. This several-day trip will also be an opportunity for him to reminisce about the times when the property of the former owner was one of the most important points on the map of England, and the fate of the world was decided there.

Ishiguro shows with a truly surgical precision the fall of the old world, the passing of an era. Former aristocratic mansions are losing their importance, and once bustling mansions are in decline. The number of hiring servants drops drastically, only the absolutely necessary number of people remains in the residences, and most of the rooms are closed and out of use. In the 1930s Darlington Hall was almost the political center of the country, where the prime minister and German Ambassador Ribbentrop were visiting. It was the talks with representatives of Nazi Germany, although conducted in good faith and with great naivety, that caused Lord Darlington to be severely judged by his contemporaries and at the end of his life the property began to collapse. For a nouveau riche American, Mr. Farraday, it will rather serve as a summer residence.

With the fall of Darlington Hall's importance, the extensive network of servants, their functions, and the entire hierarchy disappears. Stevens fondly recalls the conversations that took place in the past, about the greatness of the role of a butler and how to recognize the best in their profession. For himself, the test situation was an important meeting at the residence, while his father became seriously ill and died. Stevens was proud of himself that he had turned out to be a professional at the time of the trial and showed no affection, even to his dying father. He was a real master in hiding his emotions and deception (but mostly, of himself).

What remains at the end of the day?

The second important theme of The Remains of the Day is a missed chance for love. Miss Kenton, a seasoned housekeeper in her thirties, used to work at Darlington Hall. The woman not only valued Stevens as an excellent specialist, but also showed interest in him and tried to warm their relationship. The butler frequently borrows books from the Lord's library, and one day Miss Kenton catches him reading a romance. However, Stevens, who must have been in need of some sensible companion, turned down her timid affections and failed to react appropriately when the woman told him she was going to get married. Stevens' sentimental journey also turns out to be a flop - the man is so trapped in his professionalism and kindness that he misses his last chance.

Language also plays an important role in Ishiguro's novel. Stevens expresses himself in an affected, artificial, sublime way. When he has the opportunity to talk to simple people from the countryside he is taken for someone else, someone from the upper class, and he does not correct the false impressions, as well as emphasizes whom did he have the opportunity to meet in his home. When asked if he knew Lord Darlington, he denies his long service to him. As he says himself, he does it so as not to have to listen to nonsense about his former employer.

“Indeed, it seems to me that my odd conduct can be very plausibly explained in terms of my wish to avoid any possibility of hearing any further such nonsense concerning his lordship; that is to say, I have chosen to tell white lies in both instances as the simplest means of avoiding unpleasantness.”    (s. 126)

Pretty convenient excuse, isn't it? Especially since Stevens distances himself from the character of the disgraced lord, but willingly emphasizes his importance in events of great importance. Not once did he interfere or suggest to his idealist employer that his path might be wrong or disgraceful.


The fact is that Lord Darlington lobbied for the lifting of the war reparations imposed on Germany after World War I in order to raise the standard of living of the German population. He also traveled to Germany several times, but he turned out to be very naive in his negotiations, or, as the American Mr. Lewis invited to the conference put it, he turned out to be an amateur. Politics is falling into the hands of professionals, and such debates in the face of such a serious conflict cannot end with anything good.

I think Ishiguro's book is really fantastic. It is written in a sophisticated language, although for most readers it may turn out to be boring. In fact, Stevens can be tiring with his manners and a fairly limited set of topics. But for Ishiguro it is a deliberate, carefully planned element, and with less than 250 pages of volume - completely acceptable. On the other hand, the range of topics is really considerable. We have both a lingering romance with Miss Kenton and her well-sketched drama (I believe Stevens was the unfulfilled love of her life), and an excellent historical outline. The Nobel laureate does not pass any judgments, condemn or approve of the butler’s behavior, and he leaves the evaluation to the reader. For me it is the best book I’ve read this year so far.

 

My grade: 9/10.

 

Author: Kazuo Ishiguro

Title: The Remains of the Day

Publishing House: Faber & Faber

London 1990

Number of pages: 246

ISBN: 978-0-571-15491-3

Genre: novel

Sarah Waters, Złodziejka (Fingersmith)

Zachwycona książką Pod osłoną nocy rozpoczęłam polowanie na najgłośniejszą i ocenianą najlepiej Złodziejkę. To była mija pierwsza książka w tym roku, która w naturalny sposób pchnęła mnie potem ku twórczości Dickensa, ale muszę przyznać, że przeżyłam spore rozczarowanie.


Wydumana fabuła (same spojlery!)

Susan Smith jest wychowanką pani Sucksby i jej ulubienicą. Starsza już kobieta rozpieszcza dziewczynę i zawsze traktuje ją wyjątkowo. Pewniego dnia w ich londyńskim, ciemnym i wąskim domu zjawia się Dżentelmen, oferując Sue ciekawą pozycję – ma zostać pokojówką panny Lilly, której służąca właśnie odeszła, i jednocześnie pomóc Dżentelmenowi w uwiedzeniu naiwnej panny i zdobyciu majątku. Dziewczyna zgadza się, przechodzi krótkie szkolenie i wyjeżdża do Briar, by pomagać w niecnych planach znajomego.

Panna Maud Lilly jest wyjątkową osobą. Mieszka ze swym starszym wujem w ogromnej posiadłości, wychowuje się w zasadzie bez żadnego towarzystwa. Jej wuj namiętnie gromadzi książki o tematyce seksualnej, ma ich całą kolekcję. Zjeżdżają się do niego znajomi, a jego młoda wychowanica czyta im na głos wszystkie sprośności.  Sue nie wie, że spisek ma drugie dno, a panna Lilly pragnie się również za wszelką cenę wyrwać z przeklętego dla niej domu. Udaje naiwną i niedoświadczoną, więc Sue, której wydaje się, że uwodzi swoją panią, sama jest przez nią oszukiwana. Maud i pan Rivers, Dżentelmen, wraz z wierną służącą, uciekają z Briar i biorą potajemny ślub. Młoda żona popada w otępienie, przestaje jeść, marnieje w oczach. Oddaje swoje suknie swojej służącej. Wreszcie młody małżonek postanawia oddać swoją żonę do szpitala, ale gdy powóz zajeżdża pod przybytek, to Susan zostaje przedstawiona jako Maud, i porzucona w zamkniętym spitalu.

Nie jest to jednak ostatni szokujący zwrot akcji. Maud trafia do domu pani Sucksby, a starsza kobieta opiekuje się nią z taką samą troską, jaką okazywała Susan. Tymczasem dawna pokojówka, teraz uwięziona w szpitalu dla obłąkanych, przeżywa tam istne piekło. Jednak jej złodziejskie wykształcenie sprawia, że udaje jej się uciec z pomocą Charlesa, chłopca z majątku w Briar, zakochanego w Richardzie Rivers. Para dociera do Burroughs i wynajmuje pokój naprzeciwko domu „rodzinnego” Sue. W końcu obie dziewczyny spotykają się ponownie, ale przebieg tego spotkania będzie dramatyczny. Być może z ręki Maud,a być może z ręki pani Sucksby ginie Richard, a za jego morderstwo sądzona jest starsza kobieta, która bierze na siebie całą winę. Okazuje się też, że to Susan nosi nazwisko Lilly i jest córką arystokratycznego rodu, a Maud jest córką złodziejki i morderczyni, która została powieszona. Każda z dziewcząt dowiaduje się tego w osobnym czasie. Po dramatycznych wydarzeniach obie wracają do Briar, by zaopiekować się opuszczonym dworem.

Mroczna wiktoriańska Anglia

Powieść ma bardzo ciężki, niemal duszący klimat. Przesycona jest różnymi zapachami i najczęściej nie są one przyjemne – niemyte ciała, zepsute jedzenie, brak kanalizacji. Pomieszczenia są duszne i ciemne, zazwyczaj niewietrzone, okna małe i wiecznie zamknięte. Dwór w Briar jest ogromny i zimny, pełen kurzu i pustych pokojów. Ulice pokrywa błoto i brud. Waters jest doktorem literatury i zajmuje się powieścią wiktoriańską, więc klimat tamtych czasów udało jej się oddać bezbłędnie.

Natomiast o ile fabuła Pod osłoną nocy wydała mi się doskonale przemyślana, wiarygodna, w pewien sposób subtelna, tutaj tąpnięcia fabularne i gwałtowne zwroty akcji bardzo mnie zniechęcały. Pierwszy szok miał miejsce, gdy to Sue trafiła do szpitala dla wariatów zamiast Maud, a miało to miejsce po zaledwie 150 stronach. Książka funduje potem jeszcze dwa takie zwroty, ale w pewien sposób przestaje być wiarygodna. Główne bohaterki same zaczynają tracić poczucie własnej tożsamości, a co za tym idzie – czytelnik również przestaje im wierzyć.

Literatura erotyczna

Ciekawym zabiegiem jest umieszczenie literatury erotycznej niemal w samym centrum powieści. Pan Lilly, wuj Maud, ze znawstwem zbiera książki o tematyce erotycznej i szykuje ich wielki spis. Samolubny i okrutny starzec zmusza swoją siostrzenicę do pomagania mu w pracy oraz wykorzystuje dziewczynkę do czytania bezeceństw na swoich spotkaniach z innymi starszymi dżentelmenami. Panowie prawie dosłownie ślinią się na widok niedojrzałej jeszcze nastolatki i znajdują perwersyjną przyjemność w słuchaniu jej niemal dziecięcego głosu ze spokojnem czytającego zadane jej teksty. Maud nienawidzi biblioteki wuja i przed ucieczką z jego domu niszczy wybrane tomiki. Wie, że jej zniknięcie będzie dla jej opiekuna bez znaczenia, ale zniszczenie pieczołowicie chronionych wolumenów dotknie go do żywego.

Maud udało się uciec z domu pani Sucksby na jeden dzień – szukała schronienia u jednego ze znajomych jej wuja, z zapamiętanego adresu. Mężczyzna w obawie o swoją reputację odmawia jej pomocy, pokazując przy okazji, że cały czas miał świadomość, jak ohydny był uprawiany przez starca proceder, w którym miło i wygodnie mu było uczestniczyć. Wszyscy napotkani mężczyźni myślą tylko, jakby Maud wykorzystać – obcy mężczyzna z dorożki oferujący pomoc, Dżentelmen, znajomi wuja. Pomaga jej tylko homoseksualista Charles, zraniony do żywego okazanym mu przez Riversa uczuciem.

Postaci kobiece w centrum

Podobało mi się to, że to postaci kobiece mają pełną kontrolę nad powieścią. Najpierw Susan, a potem Maud mają mozliwość opowiedzieć wydarzenia ze swojej perspektywy. Pomiędzy panią a jej służącą wywiązuje się erotyczna relacja. Sue opowiada o niej prosto, większość pozostawiając w cieniu, natomiast dobrze wykształcona przez wuja Maud bez problemu znajduje odpowiednie słowa do opisania, co między nimi zaszło. Mimo, że kobiety wzajemnie się oszukują, zaczyna je łączyć uczucie gorące i prawdziwe. Ten wątek też jest nie do końca wiarygodny – każda z nich sprzedała i zdradziła drugą. Każda z nich mogła przerwać toczący się spektakl, ale w imię własnych interesów żadna tego nie zrobiła. Jak można po czymś takim zaufać drugiej osobie?

Powieść Waters jest napisana z dużym znawstwem epoki i jej realiów. W zasadzie naturalnym wyborem po tej lekturze było sięgnięcie do twórczości Dickensa, którą proza pisarki bardzo przypomina klimatem. Niemniej jednak przyjemność z książki psuły dwa aspekty – mało dla mnie wiarygodna i zbyt zagmatwana fabuła, oraz ponura, smutna, nieszczęśliwa atmosfera w książce. Dla mnie po Pod osłoną nocy, którą uważam za majstersztyk, to spore rozczarowanie.


Moja ocena: 5/10.

 

Sarah Waters, Złodziejka

Prószyński i spółka

Warszawa 2007

Tłumaczenie: Magdalena Gawlik-Małkowska

Liczba stron: 464

ISBN: 978-83-7469-461-2

Gatunek: powieść obyczajowa

 

Delighted by The Night Watch, I started a hunt for the loudest and best rated book by Waters, namely Fingersmith. It was the first book of this year and it naturally pushed me towards the work of Dickens, but I must admit that I was quite disappointed.

A fanciful plot (only spoilers!)

Susan Smith is Mrs. Sucksby's fosterling and her favorite. An older woman pampers the girl and always treats her very tenderly. One day, a Gentleman appears in their dark and narrow London house, offering Sue an interesting position - to become Miss Lilly's maid as the former employee has just left her position. However, Sue would have an additional task - to help Gentleman to seduce a naive maid and obtain her fortune. The girl agrees, undergoes a brief training and leaves for Briar to help with her friend's evil plans.

Miss Maud Lilly is a specific person. She lives with her elderly uncle in a huge estate, she is brought up basically without any company. Her uncle passionately collects books on sex and has already collected some rare copies. His friends come to him, and his young protégé reads all the dirty passages to them. Unbeknownst to Sue, the conspiracy has a bottom line, and Miss Lilly also wants to get out of the hated house at all costs. She pretends to be naive and inexperienced, so Sue, who seems to be cheating to her mistress, is also deceived. Maud Lilly and Mr. Rivers, the Gentleman, along with the lady’s faithful maidservant, escape from Briar and get married in secret. The young wife becomes dull, stops eating, becomes thin and in bas shape. She even gives her dresses to her maid. Finally, the young husband decides to put his wife in the hospital, but when the carriage pulls up to the place, Susan is introduced as Maud and abandoned in this locked asylum.

However, this is not the last shocking twist. Maud goes to Mrs. Sucksby's house, and the old woman looks after her with the same care that she showed to Susan. Meanwhile, a former maid, now imprisoned in the hospital for mentally ill, goes through some really shocking experience. However, her background in thievery enables her to escape with the help of Charles, a boy from the Briar estate who is in love with Richard Rivers. The couple reaches Burroughs and rent a room across from Sue's "family" home. In the end, the two girls meet again, but the course of this meeting will be dramatic. Richard Rivers, Gentleman, is murdered and it remains unclear whether it was Maud or Mrs. Sucksby that has committed the crime. The elderly woman is tried for this murder and takes all the blame. It also turns out that Susan is actually the daughter of an aristocratic family, the Lillys and Maud is the daughter of a thief and murderer who had been hanged. Each of the girls learns this at a separate time. After the dramatic events, the two return to Briar to look after the abandoned mansion.

Dark Victorian England

The novel has a very heavy, almost suffocating atmosphere. It is saturated with various smells and most often they are not pleasant - unwashed bodies, rotten food, no sewage system. The rooms are stuffy and dark, usually not ventilated, the windows are small and always closed. The mansion at Briar is huge and cold, full of dust and empty rooms. The streets are covered with mud and dirt. Waters has a PhD in Literature and specializes in the Victorian novel, so she managed to convey the atmosphere of that time flawlessly.

On the other hand, while the plot of The Night Watch seemed to me well thought out, credible, in a way subtle, here the bumps and sudden twists in the plot discouraged me a lot. The first shock was when Sue ended up in a mental asylum instead of Maud, in just 150 pages. The book then funds two more of such turning points, but in some way it ceases to be credible. The main characters begin to lose sense of their identity, and thus - the reader also stops to believe them.

Erotic literature

An interesting solution is to place erotic literature almost in the center of the novel. Mr. Lilly, Maud’s uncle, expertly collects books on erotic topics and compiles a large inventory of them. A selfish and cruel old man forces his niece to help him with his work and uses the little girl to read profanity at his meetings with other elderly gentlemen. Gentlemen almost literally drool at the sight of a still immature teenager and find perverse pleasure in listening to her almost childlike voice calmly reading the texts assigned to her. Maud hates her uncle's library and destroys selected volumes before escaping from his house. She knows that her disappearance will be meaningless to her guardian, but the destruction of the carefully protected volumes will touch him alive.

Maud also managed to escape from Mrs. Sucksby's house (but just for one day) - she sought refuge with one of her uncle's friends, from a remembered address. The man, fearing for his reputation, refused to help her, showing that all the time he had been aware of how hideous the old man's practices were, but he felt ok abusing the teenage girl when it suited him. All the men Maud meets think only of how can they can advantage of her - a stranger from a carriage offering help, Richard Rivers, his uncle's friends. Only homosexual Charles helps her, but also hoping to gain access to Gentleman.

The female figures in the center

I liked the fact that the female characters are speaking in the first person. First Susan and then Maud have the opportunity to recount the events from their perspective. An erotic relationship develops between the lady and her maid. Sue recalls the event in simple words, leaving most of details in the shadows, while well-educated in this matters Maud easily finds the right words to describe what happened between them. Even though women deceive each other, they begin to feel infatuated and drawn to each other. This thread is also not entirely credible – they both sold and betrayed the other. Each of them could interrupt the spectacle in progress, but in the name of their own interests, none of them did. How can one trust another person after something like this?

Waters' novel is written with great knowledge of the era and its realities. In fact, the natural choice after this reading was to refer to the work of Dickens, as Waters’ prose closely resembles the atmosphere. Nevertheless, the pleasure of the book was spoiled by two aspects - for me the story is not credible and too confusing, and has too gloomy, sad and bitter atmosphere. For me, after The Night Watch, which I consider a masterpiece, it is quite a disappointment.

 

My rating: 5/10.

 

Author: Sarah Waters

Title: Fingersmith

Publishing House: Prószyński i spółka

Warsaw 2007

Translation: Magdalena Gawlik-Małkowska

Number of pages: 464

ISBN: 978-83-7469-461-2

Genre: novel     

poniedziałek, 3 maja 2021

Jørn Lier Horst, Nocny człowiek (Nattmannen)

Ilekroć potrzebuję się zrelaksować, sięgam po kryminał. Nadal moim ulubionym autorem jest Jørn Lier Horst, dawniej szef wydział śledczego okręgu policji Vestfold. Podejrzewam, że to właśnie zawodowe doświadczenie sprawia, że kryminały Horsta są spójne, logiczne, przesycone wiarygodnymi szczegółami i mocno trzymające w napięciu.

Handel ludźmi i narkotykami

Tym razem w gęstej mgle przypadkowy przechodzień natyka się na głowę nastolatki nabitą na pal. Niedługo potem znaleziono zwłoki topielca, a kilka dni później – rozkładające się już ciało zanurzone w wodzie, któremu brakowało głowy. Dodatkowo, odciski palców młodej dziewczyny pasują do znalezionej na dworcu kolejowym walizki zawierającej wysokiej czystości heroinę. Oczy całej Norwegii kierują się w stronę śledczych. Znów niebagatelną rolę w sprawie odegra dociekliwa córka komisarza Williama Wistinga, Line. Dodatkowo, dowiadujemy się sporo o życiu prywatnym ulubionego bohatera całej serii, a mianowicie o śmierci jego żony Ingrid, o tym, jak Line poznała swojego feralnego kochanka, Tommy’ego Kvantera. Co więcej, komisarz zostanie postrzelony, poleci do Afganistanu i pozna Suzanne Bjerke, która bardzo mu się spodoba... W kolejnym, piątym tomie przygód Wistinga naprawdę sporo się dzieje.

Znajdziemy tu wszystkie elementy charakterystyczne dla prozy Horsta:

1.       Mocny początek – wyłaniająca się z mgły nabita na pal obcięta głowa;

2.       Silna współpraca ojca i córki, w tym postawienie Line w skrajnym niebezpieczeństwie;

3.       Charakterystyczne zmęczenie komistarza, zaangażowanie i hektolitry wypijanej kawy;

4.       Wiele elementów, które powoli zaczynają się ze sobą łączyć, mozonle zbieranie śladów i dowodów.


Niemniej jednak czytałam Nocnego człowieka z mniejszym zaangażowaniem i wypiekami na twarzy, niż zazwyczaj kolejne tomy. Wyjazd Wistinga do Afganistanu w poszukiwaniu świadka wydał mi się mało prawdopodobny, dodatkowo dochodzi temat zaangażowania żołnierzy norweskich w konflikt na terenie Afganistanu, dramat handlarza dywanów tracącego swoje dziecko – świadka, którego poszukiwał Wisting, porwanie komisarza i Suzanne. Książka jest aż gęsta od kolejnych możliwych wątków i tematów.

Jak zawsze jednak – ciekawa lektura, niepodobna do poprzednich i kolejnych tomów, stanowiąca osobną całość. Polecam jak zawsze!

 

Moja ocena: 6/10.

 

Jørn Lier Horst, Nocny człowiek

Wydawnictwo Smak słowa

Sopot 2018

Tłumaczenie: Milena Skoczko

Liczba stron: 376

ISBN: 978-83-65731-53-1

Gatunek: kryminał

 

Whenever I need to relax, I turn to a detective story. Still my favorite author is Jørn Lier Horst, formerly the head of the Investigation Division of the Vestfold Police District. I suspect that it is the professional experience that makes Horst's crime novels coherent, logical, saturated with reliable details and very suspenseful.

Human and drug trafficking

This time, in a dense fog, a bystander stumbles upon an impaled teenager's head. Soon after, the body of a drowned man was found, and a few days later, a decaying body submerged in water, missing its head. Additionally, the fingerprints of the young girl match a suitcase containing high-purity heroin found at a train station. The eyes of all of Norway are on the investigators. The inquisitive daughter of Commissioner William Wisting, Line, will play a significant role again. In addition, we learn a lot about the private life of the favorite character of the entire series, namely the death of his wife Ingrid, and how Line met her ill-fated lover, Tommy Kvanter. What's more, the commissioner will be wounded, he will fly to Afghanistan and meet Suzanne Bjerke, whom he will like very much ... There is a lot going on in the next, fifth volume of Wisting adventures.

Here we find all the elements characteristic of Horst's prose:

1. A powerful beginning - a cut head impaled on a stake emerging from the fog;

2. Strong father-daughter cooperation, including putting Line in extreme danger;

3. Characteristic Commissioner’s fatigue, commitment and hectoliters of drunk coffee;

4. Many elements that slowly begin to connect with each other, painstakingly collecting evidence and minute details.

Nevertheless, I read Nocturnal Man with less commitment and excitement than other volumes. Wisting's trip to Afghanistan in search of a witness seemed unlikely to me, additionally there is the topic of Norwegian soldiers' involvement in the conflict in Afghanistan, the drama of a carpet dealer losing his child - the witness Wisting was looking for, the kidnapping of the commissioner and Suzanne. The book is dense with the possible plots and topics.

As always, however - interesting reading, unlike the previous and subsequent volumes, constituting a separate whole. I recommend it as always!

 

My rating: 6/10.


Author: Jørn Lier Horst

Title: Nocturnal Man

Publishing House: Smak słowa

Sopot 2018

Translation: Milena Skoczko

Number of pages: 376

ISBN: 978-83-65731-53-1

Genre: detective story

Małgorzata Rejmer, Błoto słodsze niż miód Głosy komunistycznej Albanii

O książce Małgorzaty Rejmer zrobiło się głośno w 2018 roku, gdy zdobyła Paszport Polityki w kategorii literatura oraz była nominowana do tytułu najlepszej książki roku serwisu lubimyczytać.pl. Rok później książka była nominowana do Nagrody Nike. To zresztą nie jest pierwszy reportaż autorki – w 2013 roku wydawnictwo Czarne opublikowało reportaż Bukareszt Kurz i krew. Jeszcze wcześniejsza jest beletrystyczna Toksymia, wydana w 2011 roku. Co znajdziemy w reportażu o Albanii?

Enver Hoxha

Przede wszystkim Błoto słodsze niż miód pokazuje postać komunistycznego dyktatora Envera Hoxhy. To portret zwielokrotniony, pokazany przez wspomnienia wielu Albańczyków, ale również rzeczowy wstęp przypominający historię kraju i albańską odmianę komunizmu, trwającą 47 lat. W tym czasie Albania stała się jednym z najbardziej odizolowanych krajów w Europie, jak również jednym z najbiedniejszych. Dyktator postrzegany był skrajnie – jedni widzieli w nim dobrotliwego ojca narodu, inni tyrana wysyłającego ludzi do więzień i bezlitośnie niszczącego swoich najwierniejszych towarzyszy partyjnych przy najlżejszym podejrzeniu.

„I oto jest – towarzysz Enver Hoxha, skromny i niezlomny, pragmatyczny w serdeczności i okrucieństwie. Jak przystało na władcę absolutnego w ubogim socjalistycznym królestwie, siedzi na podium przy stole zawalony papierami, otoczony regałami pełnymi książek, i na widok gości układa usta w uśmiechu znanym wszystkim mieszkańcom kraju, uśmiechu władcy, który potrafi pochwalić, a potem zabić.” (s. 178)

Co ciekawe, Hoxha był stosunkowo dobrze wykształcony, znał kilka języków, podróżował po Europie i świecie. Jego wizja dotyczyła systemu komunistycznego w Albanii i rozwoju jego ukochanego kraju. Środki wszyscy znamy. Zresztą mam przykre wrażenie, że każdy reżim wyglądał podobnie – od Pol Pota w Kambodży, poprzez Hoxhę w Albanii, po Stalina w ZSSR.

Klasy społeczne

Społeczeństwo zaczęło siędzielić na tych uprzywiliejowanych i wiernych systemowi oraz na wrogów narodu. Co istotne, granica pomiędzy jednymi i drugimi była płynna i łatwo można było się dostać z pierwszej kategorii do drugiej. W odwrotną stronę było to praktycznie niemożliwe. Prawie 35 tysięcy ludzi było więźniami politycznymi o różnej długości wyroku, wielu z nich straciło młodość za kratkami, a potem – napiętnowani – mieli problem ze znalezieniem pracy. Wiele potencjałów i talentów zostało bezpowrotnie zmarnowanych.

Ateizm

W wieloreligijnej Albanii zniszczono wiarę. Ludzie modlili się ukradkiem, by nikt się o tym nie dowiedział,

„Bo partia znaczyła więcej niż Bóg. Bóg nie istniał. A nawet jeśli istniał, to był wszechmocny tylko w teorii, a partia była wszechmocna w praktyce. Bóg nie potrafił zniszczyć partii, ale partia potrafiła zniszczyć Boga.” (s. 47)

Najwyższą wiarą była wiara w postęp kraju i praca na rzecz tego postępu. Reszta była określana jako zabobon.

Bieda

Błoto słodsze niż miód pokazuje też różne oblicza biedy – od zacofanej, fatalnie skomunikowanej prowincji, pełnej kurzu i rozpadających się chat, poprzez ludzi odzianych w szare stroje, patrzących na piękne, kolorowe ubrania i buty przesyłane z zachodu jako na przejaw imperializmu, poprzez dzieci cierpiące głód. Dopiero upadek komunizmu spowodował gwałtowny rozwój kraju, masową emigrację, dziką zabudowę i pragnienie jak najszybszego dogonienia zachodu. Wolność odzyskana po śmierci dyktatora i upadku komunizmu ma u Rejmer bardzo gorzki smak, a wielu z jej rozmówców – jak zresztą wiele osób w Polsce – tęskni za poczuciem bezpieczeństwa i porządku, który dawał im komunizm. Każdy miał pracę, każdy po równo był biedny, odpowiedzialność za życie nie spoczywała na człowieku, ale na kraju i jego władzy. Czasy drapeiżnego kapitalizmu zdecydowanie nie odpowiadają części ludności, zwłaszcza osobom starszym, które nie mają już siły i środków na dokonanie zmian.

Wielogłos

Książka Rejmer napisana jest jako szereg rozmów z bardzo różnymi ludźmi – od ministrów, dyrektorów, lekarzy, nauczycieli, po rolników, piekarzy, kamieniarzy. Autorka stara się rozmawiać z ludźmi z różnych klas i o rżnych poglądach – od tych wspominających czasy Hoxhy z rozrzewnieniem, po tych, którzy odetchnęli pełną piersią po upadku komunizmu. Podobnie jak Swietlana Aleksijewicz w Czasach secondhand pokazuje, ajk wiele osób było donosicielami i współpracwało z Sigurimi (a więc albańską bezpieką), jak ludzie tracili zaufanie do najbliższych przyjaciół, którzy okazywali się byż zdrajcami, jak rozpadały się rodziny. To smutny i przygnębiający obraz.

Książka Rejmer bardzo przypomina mi sposób pisania Swietłany Aleksijewicz – wielogłos, oddanie prowadzenia rozmówcom, bycie bardziej słuchaczem i medium tłumaczącym an język literatury historie rozmówców. Błoto słodsze niż miód czytał mi się naprawdę dobrze i szybko, ale raczej nie będę chciała do tej książki wrócić.

 

Moja ocena: 7/10.

 

Małgorzata Rejmer, Błoto słodsze niż miód Głosy komunistycznej Albanii

Wydawnictwo Czarne

Wołowiec 2018

Liczba stron: 344

ISBN: 978-83-8049-745-0

Gatunek: reportaż

 

I’ve heard of Małgorzata Rejmer's book Mud Sweeter than Honey in 2018, when it won the Polityka Passport for Literature and was nominated for the best book of the year by lubimyczytać.pl. A year later, the book was nominated for the Nike Award. This is not the author's first reportage - in 2013, the Czarne Publishing House published Bucharest Dust and Blood. And slightly before that, in 2011, a fictional Toksymia has been published. What can we find in the reportage about Albania?

Enver Hoxha

First of all, Mud Sweeter than Honey shows the figure of the communist dictator Enver Hoxha. It is a multiplied portrait, shown by the memories of many Albanians, but also a factual introduction reminiscent of the history of the country and the Albanian version of communism, which lasted 47 years. During this time, Albania had become one of the most isolated countries in Europe, as well as one of the poorest. The dictator was perceived very differently by different people - some saw him as the benevolent father of the nation, others as a tyrant sending people to prison and ruthlessly destroying even his most faithful comrades at the slightest suspicion.

And here he is - Comrade Enver Hoxha, modest and steadfast, pragmatic in cordiality and cruelty. As befits an absolute ruler in a poor socialist kingdom, he sits on the podium at the table covered with papers, surrounded by shelves full of books, and at the sight of guests, he puts his lips in a smile known to all the inhabitants of the country, the smile of a ruler who can praise and then kill. (p. 178)

Interestingly, Hoxha was relatively well educated, knew several languages, traveled around Europe and the world. His vision was about the communist system in Albania and the development of his beloved country. The means are well known – secret police, several prisons, quick sentences. I have a sad impression that each regime looked the same - from Pol Pot in Cambodia, through Hoxha in Albania, to Stalin in the USSR.

Social classes

Society began to separate into those privileged and loyal to the system and enemies of the nation. Importantly, the boundaries between the two were fluid and it was easy to get from the first to the second category. The other way around it was practically impossible. Almost 35,000 people were political prisoners with various lengths of sentences, many of them lost their youth behind bars, and then - being stigmatized - had problems with finding a job. Many potentials and talents have been irretrievably wasted.

Atheism

Faith has been destroyed in multi-religious Albania. People prayed furtively hoping that no one will see and compromise them.

Because the party meant more than God. God did not exist. And even if it did exist, it was only omnipotent in theory, and the party was omnipotent in practice. God could not destroy the party, but the party could destroy God.         (p. 47)

The highest faith was to believe in the country's progress and to work for it. The rest was referred to as superstition.

Poverty

Mud Sweeter than Honey also shows different faces of poverty - from an underdeveloped, hardly reachable province, full of dust and disintegrated huts, through people dressed in gray, looking at beautiful, colorful clothes and shoes sent from the West, to the children suffering from hunger. It was only the fall of communism that caused the country's rapid development, mass emigration, uncontrolled growth of the cities and the desire to catch up with the West as soon as possible. Freedom regained after the death of the dictator and the fall of communism has a very bitter taste at Rejmer’s book, and many of her interlocutors - like many people in Poland - long for the sense of security and order that communism gave them. Everyone had a job, everyone was equally poor, the responsibility for life did not lie with man, but with the country and its authorities. The times of drastic capitalism definitely do not suit part of the population, especially the elderly, who no longer have the strength and resources to make any changes.

Polyphony

Rejmer's book is written as a series of conversations with very different people - from ministers, directors, doctors, teachers, to farmers, bakers, and stonemasons. The author tries to talk to people from different classes and with different views - from those recalling the times of Hoxha with fondness, to those who breathed deeply after the fall of communism. Similarly to Svietlana Alexievich in Secondhand Time, she shows how many people were informers and collaborated with Sigurimi (i.e. the Albanian secret police), how people lost their trust in their closest friends, who turned out to be traitors, how families broke up. It is a sad and depressing picture.

Rejmer's book reminds me very much of Svetlana Aleksievich's way of writing - polyphony, devotion to interlocutors, being more of a listener and a medium translating the heard stories into the language of literature. Mud Sweeter than Honey was reading really well and fast for me, but I won’t come back to this book.

 

My grade: 7/10.

 

Author: Małgorzata Rejmer

Title: Mud Sweeter than Honey Voices from the Communist Albania

Publishing House: Wydawnictwo Czarne

Wołowiec 2018

Number of pages: 344

ISBN: 978-83-8049-745-0

Genre: reportage

niedziela, 2 maja 2021

Lyonel Trouillot, Niedziela, 4 stycznia (Bicentennaire)

Powieść haitańskiego pisarza Lyonela Trouillot opowiada o krwawo stłumionych zamieszkach, które miały miejsce w 2004 roku w Port-au-Prince, stolicy Haiti. To właśnie demonstrantom poległym w pokojowej demonstracji przeciwko reżimowi Aristide’a dedykuje swą książkę pisarz. Wrażenia z tej krótkiej lecz intensywnej lektury?

Po dwóch stronach barykady

Niedziela, 4 stycznia opowiada o losach dwóch braci podczas narastającego konfliktu na Haiti. Lucien jest studentem, odwiedzającym swą ślepą, samotną matkę, Ernestine Saint-Hilaire, utrzymującym się z korepetycji udzielanych w bogatych domach i prowadzenia zastępstw na różnych zajęciach. Jest młodym, samotnym idealistą, zauroczonym Cudzoziemką, dziennikarką, która przyjechała do kraju zrobić reportaż. Jego młodszy brat Ezechiel, Mały, opuścił dom rodzinny i stał się przestępcą i narkomanem. Jedynym językiem, który rozumie, jest język przemocy, a jego oczkiem w głowie jest pistolet typu glock. Matki nie odwiedzał już dawno. Bracia spotkają się po dwóch stronach barykady i być może zbłąkana kula Małego zabije Luciena.

Brat przeciwko bratu

Na niespełna 120 stronach udaje się pisarzowi pokazać dość szeroki przekrój społeczeństwa, od nędzy przedmieść, gdzie bez opieki lekarskiej ślepnie matka chłopców, poprzez niższą klasę średnią z podstarzałym sklepikarzem i jego nawiedzoną żoną, aż po miejscowych bogaczy jak chirurg, jego żona i syn Alfred. Zamożni mieszkańcy trzymają się z daleka od protestów, także sklepikarz wysłuchuje relacji w radiu. Protestują najbiedniejsi, pragnący coś zmienić, zapewnić sobie godne warunki życia. Z drugiej strony skorumpowana policja opłaciła lokalnych opryszków, by siali zamęt między demonstrantami, co pozwoliłoby władzy otworzyć ogień do maszerujących ludzi. Tak też się dzieje.

Poetycko o dramatach społecznych

Trouillot pisze bardzo poetyckim językiem, moim zdaniem – nieco za bardzo. Akcja rozpływa się w opisach i momentami robi się nudno. Jednak to nie akcja jest tutaj sednem powieści, zwłaszcza, że pisarz zdradza zakończenie – śmierć studenta – już we wstępie. Czytelnik ma się skupić na czymś innym, na obserwowaniu sytuacji, pełnym niepokoju wyczekiwaniu, towarzyszeniu skazanemu już na śmierć Lucienowi w tych kilku wydarzeniach poprzedzających jego dołączenie do manifestacji. Książka chwyta za gardło, ale mam takie przykre wrażenie, że za kilka tygodni nic nie będę z niej pamiętać.

 


Moja ocena: 5/10.



Lyonel Trouillot, Niedziela, 4 stycznia

Wydawnictwo Karakter

Kraków 2016

Tłumaczenie: Jacek Giszczak

Liczba stron: 120

ISBN: 978-83-65271-07-5




The novel by the Haitian writer Lyonel Trouillot tells the story of a bloodily suppressed riot that took place in 2004 in Port-au-Prince, the capital of Haiti. It is the demonstrators who died in a peaceful demonstration against the Aristide regime that the writer dedicated his book. Impressions from this short but intense reading?

On both sides of the barricade

Bicentenaire tells the story of two brothers during the escalating conflict in Haiti. Lucien is a student visiting his blind, single mother, Ernestine Saint-Hilaire, who earns his living by tutoring in wealthy homes and substituting for absent teachers in various schools. He is a young, lonely idealist, infatuated with a foreign woman, a journalist who came to Haiti to prepare some material. His younger brother, Ezekiel, nicknamed Little, left his family home and became a criminal and a drug addict. The only language he understands is the language of violence, and the apple of his eye is his glock gun. He had not visited his mother for a long time. The brothers will meet on both sides of the barricade and perhaps the Little's stray bullet will kill Lucien.

Brother against brother

In less than 120 pages the writer manages to show a fairly wide cross-section of society, from the poverty of the suburbs, where the boys' mother slowly becomes blind deprived of medical care, through the lower middle class with an elderly shopkeeper and his haunted wife, to the local wealthy like the surgeon, his wife and son Alfred. The rich residents stay away from the protests, and the shopkeeper keeps to listening to the radio reports. Only the poorest are protesting, wanting to change something, to ensure decent living conditions for themselves and their families. On the other hand, corrupt police has paid off the local thugs to wreak havoc among the protesters, which would allow the authorities to open fire on the marching people. And so it happens.

Poetically on social drama

Trouillot writes in a very poetic language, a bit too much in my opinion. The action melts into descriptions and it gets boring at times. However, it is not the plot that is the essence of the novel, especially since the authir reveals the ending - the death of a student - in the introduction. The reader is to focus on something else, on observing the situation, the anxious anticipation, accompanying Lucien, already condemned to death, in the few events preceding his joining the demonstration. The book is quite moving, but I have an unpleasant impression that in a few weeks I will not remember much of it.

 


My rating: 5/10.

 

Author: Lyonel Trouillot

Title: Bicentenaire (not translated to English as of May 2021)

Publishing House: Karakter

Krakow 2016

Translation: Jacek Giszczak

Number of pages: 120

ISBN: 978-83-65271-07-5