Pokazywanie postów oznaczonych etykietą MAłgorzata Rejmer. Pokaż wszystkie posty
Pokazywanie postów oznaczonych etykietą MAłgorzata Rejmer. Pokaż wszystkie posty

sobota, 2 maja 2026

Małgorzata Rejmer, Ciężar skóry

Ciężar opowiadania

Ciężar skóry to absolutnie przepięknie wydane przez Wydawnictwo Literackie dziesięć opowiadań Małgorzaty Rejmer, lektura na jeden wieczór. Niecałe 180 stron czyta się błyskawicznie dzięki stosunkowo dużej czcionce, krótkiej formie, absolutnie ogromnym tytułom rozdziałów, a dodatkowo każdy rozdział zaczyna się na nieparzystej stronie, co też dodaje objętości. To sprawnie napisana literatura, akcja częściowo dzieje się w Albanii, chociaż miejsce nie ma aż takiego znaczenia. Historie – co do jednej – są mroczne, smutne, przytłaczające, ponure. Jednak mimo dużej literackiej wprawy mam poczucie, że nic mi z tej książki w głowie nie zostanie za chwilę.

Ciężki kaliber

Tematyka poruszana w opowiadaniach Rejmer jest bardzo różna – są i trudne relacje z rodzicami (zarówno na polu ojciec-syn, jak w pierwszym opowiadaniu „Syreny”, jak i na linii matka-córka, jak w opowiadaniu „Zaburzenie”), są zaburzone, tnące się nastolatki („Mój księżyc ma zielone oczy”), jest małżeństwo, które jedzie usunąć płód na Słowację („Lisica”), są obrazy wojny („Ciało Meduzy”), jest śmierć rodzica („Czarcie bydlę”), jest nieszczęśliwa lesbijska miłość („Zła baletnica”), doświadczenie choroby i depresji („Techniki wegetatywne”), jest odnaleziona homoseksualna męska miłość (tytułowy „Ciężar skóry”), jest w końcu poronienie (ostatnia w tomiku „Krawędź”). Przy majówkowym szaleństwie grillowym za oknem trochę ciężko się w takie klimaty wgryźć i się w nich odnaleźć, więc zbiorek Rejmer to lektura lepsza na listopad niż na słoneczny początek maja.

Jak porusza, skoro nie porusza?

Być może widać to już w moim zdawkowym opisie tematyki, ale Rejmer celowo wybiera tematy bardzo ciężkie, traumatyczne, które mają poruszyć czytelnika. Takiego zabiegu nie lubię, bo serwowany wtedy zestaw jest nadmiernie ciężkostrawny. Nie odbieram Autorce talentu i umiejętności pięknego, poetyckiego pisania, ale zabieg fabularny wydaje mi się trochę poniżej pasa. Taplanie się w traumie, dramatach, emocjach, odrzuceniu i smutku. Dla mnie było tego jednocześnie za dużo i za mało – przeczytałam książkę w jedno słoneczne popołudnie, ale też nie czułam potrzeby odłożenia jej i przemyślenia sobie jakiegoś tematu. Dla mnie nie była to lektura do przemyśleń, ale książka pisana z założeniem „ma poruszać”. A mnie nie poruszyła. Nie uwierzyłam Autorce, może przez nadmiar nieszczęścia i zagęszczenie traumy w przeliczeniu na znaki. Im dalej szłam, tym bardziej zastanawiałam się „I co jeszcze?”. Zdecydowanie wolę Małgorzatę Rejmer w wersji reportażowej.

Moja ocena: 5/10.


Małgorzata Rejmer, Ciężar skóry
Wydawnictwo Literackie, Kraków 2023
Liczba stron: 190
ISBN: 978-83-08-08326-0

**********************************************************************************

The Weight of a Story

"The Weight of Skin" is an absolutely beautiful publication by Wydawnictwo Literackie, featuring ten short stories by Małgorzata Rejmer. At just under 180 pages, it's a quick read thanks to the relatively large font, short format, and absolutely enormous chapter titles. Furthermore, each chapter begins on an odd page, which adds to the volume. It's a skillfully written work of literature, with some of the action taking place in Albania, although the location isn't particularly significant. The stories—every single one—are dark, sad, oppressive, and gloomy. However, despite the Author’s considerable literary skill, I have the feeling that nothing from this book will stick with me for long.

Heavy weight

The themes explored in Rejmer's stories are very diverse – there are difficult relationships with parents (both father-son, as in the first story, "Syrenae," and mother-daughter, as in "Disturbance"), disturbed, self-harming teenagers ("My Moon Has Green Eyes"), a married couple traveling to Slovakia to have an abortion ("Vixen"), images of war ("Medusa’s Body"), the death of a parent ("Devil’s Beast"), unhappy lesbian love ("Bad Ballerina"), experiences of illness and depression ("Vegetative Techniques"), a rediscovered homosexual male love (the titular "Ciężar tajemnica"), and finally, a miscarriage (the last in the collection, "The Edge"). With the May barbecue frenzy outside, it's a bit hard to get into the spirit of things and gloomy atmosphere of stories, so Rejmer's collection is a better read for November than for a sunny start to May.

How can it be moving if it's not?

Perhaps this is already evident in my brief description of the subject matter, but Rejmer deliberately chooses very heavy, traumatic topics intended to move the reader. I don't like this approach, because the resulting array of poetic pieces is too difficult to digest. I don't deny the author's talent and skill for beautiful, poetic writing, but the plot device seems like a blow below the belt. It wallows in trauma, drama, emotions, rejection, and sadness. For me, it was both too much and too little – I read the book in one sunny afternoon, but I didn't feel the need to put it down and reflect on any of the topics. It wasn't a thought-provoking read, but a book written with the intention of "moving." And it didn't move me. I didn't believe the author, perhaps because of the sheer amount of misfortune and the density of trauma in the characters. The further I went, the more I wondered, "What else?" I definitely prefer Małgorzata Rejmer's reportage.

My rating: 5/10.


Author: Małgorzata Rejmer
Title: The Weight of Skin (not translated to English as of May 2026)
Publishing House: Wydawnictwo Literackie, Kraków 2023
Number of pages: 190
ISBN: 978-83-08-08326-0

 

poniedziałek, 3 maja 2021

Małgorzata Rejmer, Błoto słodsze niż miód Głosy komunistycznej Albanii

O książce Małgorzaty Rejmer zrobiło się głośno w 2018 roku, gdy zdobyła Paszport Polityki w kategorii literatura oraz była nominowana do tytułu najlepszej książki roku serwisu lubimyczytać.pl. Rok później książka była nominowana do Nagrody Nike. To zresztą nie jest pierwszy reportaż autorki – w 2013 roku wydawnictwo Czarne opublikowało reportaż Bukareszt Kurz i krew. Jeszcze wcześniejsza jest beletrystyczna Toksymia, wydana w 2011 roku. Co znajdziemy w reportażu o Albanii?

Enver Hoxha

Przede wszystkim Błoto słodsze niż miód pokazuje postać komunistycznego dyktatora Envera Hoxhy. To portret zwielokrotniony, pokazany przez wspomnienia wielu Albańczyków, ale również rzeczowy wstęp przypominający historię kraju i albańską odmianę komunizmu, trwającą 47 lat. W tym czasie Albania stała się jednym z najbardziej odizolowanych krajów w Europie, jak również jednym z najbiedniejszych. Dyktator postrzegany był skrajnie – jedni widzieli w nim dobrotliwego ojca narodu, inni tyrana wysyłającego ludzi do więzień i bezlitośnie niszczącego swoich najwierniejszych towarzyszy partyjnych przy najlżejszym podejrzeniu.

„I oto jest – towarzysz Enver Hoxha, skromny i niezlomny, pragmatyczny w serdeczności i okrucieństwie. Jak przystało na władcę absolutnego w ubogim socjalistycznym królestwie, siedzi na podium przy stole zawalony papierami, otoczony regałami pełnymi książek, i na widok gości układa usta w uśmiechu znanym wszystkim mieszkańcom kraju, uśmiechu władcy, który potrafi pochwalić, a potem zabić.” (s. 178)

Co ciekawe, Hoxha był stosunkowo dobrze wykształcony, znał kilka języków, podróżował po Europie i świecie. Jego wizja dotyczyła systemu komunistycznego w Albanii i rozwoju jego ukochanego kraju. Środki wszyscy znamy. Zresztą mam przykre wrażenie, że każdy reżim wyglądał podobnie – od Pol Pota w Kambodży, poprzez Hoxhę w Albanii, po Stalina w ZSSR.

Klasy społeczne

Społeczeństwo zaczęło siędzielić na tych uprzywiliejowanych i wiernych systemowi oraz na wrogów narodu. Co istotne, granica pomiędzy jednymi i drugimi była płynna i łatwo można było się dostać z pierwszej kategorii do drugiej. W odwrotną stronę było to praktycznie niemożliwe. Prawie 35 tysięcy ludzi było więźniami politycznymi o różnej długości wyroku, wielu z nich straciło młodość za kratkami, a potem – napiętnowani – mieli problem ze znalezieniem pracy. Wiele potencjałów i talentów zostało bezpowrotnie zmarnowanych.

Ateizm

W wieloreligijnej Albanii zniszczono wiarę. Ludzie modlili się ukradkiem, by nikt się o tym nie dowiedział,

„Bo partia znaczyła więcej niż Bóg. Bóg nie istniał. A nawet jeśli istniał, to był wszechmocny tylko w teorii, a partia była wszechmocna w praktyce. Bóg nie potrafił zniszczyć partii, ale partia potrafiła zniszczyć Boga.” (s. 47)

Najwyższą wiarą była wiara w postęp kraju i praca na rzecz tego postępu. Reszta była określana jako zabobon.

Bieda

Błoto słodsze niż miód pokazuje też różne oblicza biedy – od zacofanej, fatalnie skomunikowanej prowincji, pełnej kurzu i rozpadających się chat, poprzez ludzi odzianych w szare stroje, patrzących na piękne, kolorowe ubrania i buty przesyłane z zachodu jako na przejaw imperializmu, poprzez dzieci cierpiące głód. Dopiero upadek komunizmu spowodował gwałtowny rozwój kraju, masową emigrację, dziką zabudowę i pragnienie jak najszybszego dogonienia zachodu. Wolność odzyskana po śmierci dyktatora i upadku komunizmu ma u Rejmer bardzo gorzki smak, a wielu z jej rozmówców – jak zresztą wiele osób w Polsce – tęskni za poczuciem bezpieczeństwa i porządku, który dawał im komunizm. Każdy miał pracę, każdy po równo był biedny, odpowiedzialność za życie nie spoczywała na człowieku, ale na kraju i jego władzy. Czasy drapeiżnego kapitalizmu zdecydowanie nie odpowiadają części ludności, zwłaszcza osobom starszym, które nie mają już siły i środków na dokonanie zmian.

Wielogłos

Książka Rejmer napisana jest jako szereg rozmów z bardzo różnymi ludźmi – od ministrów, dyrektorów, lekarzy, nauczycieli, po rolników, piekarzy, kamieniarzy. Autorka stara się rozmawiać z ludźmi z różnych klas i o rżnych poglądach – od tych wspominających czasy Hoxhy z rozrzewnieniem, po tych, którzy odetchnęli pełną piersią po upadku komunizmu. Podobnie jak Swietlana Aleksijewicz w Czasach secondhand pokazuje, ajk wiele osób było donosicielami i współpracwało z Sigurimi (a więc albańską bezpieką), jak ludzie tracili zaufanie do najbliższych przyjaciół, którzy okazywali się byż zdrajcami, jak rozpadały się rodziny. To smutny i przygnębiający obraz.

Książka Rejmer bardzo przypomina mi sposób pisania Swietłany Aleksijewicz – wielogłos, oddanie prowadzenia rozmówcom, bycie bardziej słuchaczem i medium tłumaczącym an język literatury historie rozmówców. Błoto słodsze niż miód czytał mi się naprawdę dobrze i szybko, ale raczej nie będę chciała do tej książki wrócić.

 

Moja ocena: 7/10.

 

Małgorzata Rejmer, Błoto słodsze niż miód Głosy komunistycznej Albanii

Wydawnictwo Czarne

Wołowiec 2018

Liczba stron: 344

ISBN: 978-83-8049-745-0

Gatunek: reportaż

 

I’ve heard of Małgorzata Rejmer's book Mud Sweeter than Honey in 2018, when it won the Polityka Passport for Literature and was nominated for the best book of the year by lubimyczytać.pl. A year later, the book was nominated for the Nike Award. This is not the author's first reportage - in 2013, the Czarne Publishing House published Bucharest Dust and Blood. And slightly before that, in 2011, a fictional Toksymia has been published. What can we find in the reportage about Albania?

Enver Hoxha

First of all, Mud Sweeter than Honey shows the figure of the communist dictator Enver Hoxha. It is a multiplied portrait, shown by the memories of many Albanians, but also a factual introduction reminiscent of the history of the country and the Albanian version of communism, which lasted 47 years. During this time, Albania had become one of the most isolated countries in Europe, as well as one of the poorest. The dictator was perceived very differently by different people - some saw him as the benevolent father of the nation, others as a tyrant sending people to prison and ruthlessly destroying even his most faithful comrades at the slightest suspicion.

And here he is - Comrade Enver Hoxha, modest and steadfast, pragmatic in cordiality and cruelty. As befits an absolute ruler in a poor socialist kingdom, he sits on the podium at the table covered with papers, surrounded by shelves full of books, and at the sight of guests, he puts his lips in a smile known to all the inhabitants of the country, the smile of a ruler who can praise and then kill. (p. 178)

Interestingly, Hoxha was relatively well educated, knew several languages, traveled around Europe and the world. His vision was about the communist system in Albania and the development of his beloved country. The means are well known – secret police, several prisons, quick sentences. I have a sad impression that each regime looked the same - from Pol Pot in Cambodia, through Hoxha in Albania, to Stalin in the USSR.

Social classes

Society began to separate into those privileged and loyal to the system and enemies of the nation. Importantly, the boundaries between the two were fluid and it was easy to get from the first to the second category. The other way around it was practically impossible. Almost 35,000 people were political prisoners with various lengths of sentences, many of them lost their youth behind bars, and then - being stigmatized - had problems with finding a job. Many potentials and talents have been irretrievably wasted.

Atheism

Faith has been destroyed in multi-religious Albania. People prayed furtively hoping that no one will see and compromise them.

Because the party meant more than God. God did not exist. And even if it did exist, it was only omnipotent in theory, and the party was omnipotent in practice. God could not destroy the party, but the party could destroy God.         (p. 47)

The highest faith was to believe in the country's progress and to work for it. The rest was referred to as superstition.

Poverty

Mud Sweeter than Honey also shows different faces of poverty - from an underdeveloped, hardly reachable province, full of dust and disintegrated huts, through people dressed in gray, looking at beautiful, colorful clothes and shoes sent from the West, to the children suffering from hunger. It was only the fall of communism that caused the country's rapid development, mass emigration, uncontrolled growth of the cities and the desire to catch up with the West as soon as possible. Freedom regained after the death of the dictator and the fall of communism has a very bitter taste at Rejmer’s book, and many of her interlocutors - like many people in Poland - long for the sense of security and order that communism gave them. Everyone had a job, everyone was equally poor, the responsibility for life did not lie with man, but with the country and its authorities. The times of drastic capitalism definitely do not suit part of the population, especially the elderly, who no longer have the strength and resources to make any changes.

Polyphony

Rejmer's book is written as a series of conversations with very different people - from ministers, directors, doctors, teachers, to farmers, bakers, and stonemasons. The author tries to talk to people from different classes and with different views - from those recalling the times of Hoxha with fondness, to those who breathed deeply after the fall of communism. Similarly to Svietlana Alexievich in Secondhand Time, she shows how many people were informers and collaborated with Sigurimi (i.e. the Albanian secret police), how people lost their trust in their closest friends, who turned out to be traitors, how families broke up. It is a sad and depressing picture.

Rejmer's book reminds me very much of Svetlana Aleksievich's way of writing - polyphony, devotion to interlocutors, being more of a listener and a medium translating the heard stories into the language of literature. Mud Sweeter than Honey was reading really well and fast for me, but I won’t come back to this book.

 

My grade: 7/10.

 

Author: Małgorzata Rejmer

Title: Mud Sweeter than Honey Voices from the Communist Albania

Publishing House: Wydawnictwo Czarne

Wołowiec 2018

Number of pages: 344

ISBN: 978-83-8049-745-0

Genre: reportage