Tove Jansson, Wiadomość (Meddelande)

Nie każda wiadomość dotrze do swojego odbiorcy

Wiadomość Tove Jansson to zbiór trzydziestu jeden opowiadań z przedmową Philipa Teira, fińsko-szwedzkiego dziennikarza i pisarza. Ów wstęp jest w tonie mocno pochwalnym, zwracający uwagę na najlepsze opowiadania z cyklu, przy okazji stawiający czoła popularnym zarzutom, że po lekturze nic się z nich nie pamięta. Ja niestety do tych zarzutów się przychylam. Siadam do recenzji może z dwa tygodnie po zapoznaniu się z tomem i mam spory problem.

Nierówny wybór twórczości

Opowiadania w tym tomie pochodzą z różnych okresów, ale niestety, nie są datowane. Miałam wrażenie, że te zamieszczone później – „Córka” czy właśnie tytułowa „Wiadomość”, są lepsze, niosą w sobie pewien uniwersalizm, potrafiłam się do nich jakoś odnieść. Te skupione na sztuce są mi obce. „Córka” to jednostronny zapis rozmowy telefonicznej córki z samotnie mieszkającą matką, pokazujący pełną napięcia troskę i miłość, ale też wzajemne szantaże emocjonalne. „Wiadomość” z kolei to szereg urywków korespondencji, która spływała do Jansson, od ręcznych notatek po urywki listów czy rachunków do uregulowania. Ciekawa opcja do zajrzenia głąb życia pisarki, jej codzienności. Poza tym jest w tomie bardzo dobre opowiadanie „Wiewiórka”, pokazujące relację samotnej starszej osoby z obojętnym gryzoniem, ale także realia samotnego życia na wyspie i walkę z żywiołem.

Precyzja czasami powoduje chłód

Poza tym w tomiku sporo jest opowiadań okołorodzinnych, które dość mocno przypominały tom listów. Te obrazki są pełne ciepła, żywo przedstawiają portretowane osoby, ale też nie tworzą kompletnych obrazów, z których można by było wyobrazić sobie daną osobę, zrozumieć jej zachowanie. Czytelnik zawsze pozostaje obserwatorem, niewłączanym w wydarzenia, obcym. Zdania może są precyzyjne, ale są też w tej swojej skrótowości zimne, nieporuszające, może pozostawiając czytelnika trochę obojętnym. Przez ten dystans tomik mi się nie podobał i nie wzbudził we mnie szczególnych emocji. Uważam go za zdecydowanie słabszą pozycję Jansson.

Moja ocena: 6/10.

Tove Jansson, Wiadomość
Wydawnictwo Marginesy, Warszawa 2015
Tłumaczenie: Teresa Chłapowska, Justyna Czechowska
Liczba stron: 320
ISBN: 978-83-64700-72-9

********************************************************************************

Not every message reaches its intended recipient

The Message by Tove Jansson is a collection of thirty-one short stories, featuring a foreword by Philip Teir, a Finnish-Swedish journalist and author. This selection is unique for Polish market, for English-speakers this would be a mix of three books – Letters from Klara and Other Stories, A Winter Book and The Woman Who Borrowed Memories. The introduction is highly complimentary, highlighting the best stories in the collection while also addressing the common criticism that, once read, the stories leave no lasting impression. I, unfortunately, find myself agreeing with that criticism. I am sitting down to write this review about two weeks after finishing the volume, and I’m finding it quite difficult.

An uneven selection of work

The stories in this volume come from different periods, though, unfortunately, they are not dated. I felt that the pieces included later—such as "The Daughter" or the title story, "The Message"—were stronger; they possess a certain universality that I could relate to. Those focused on art, however, feel alien to me. "The Daughter" is a one-sided transcript of a phone conversation between a daughter and her mother, who lives alone; it captures a tense blend of care and love, alongside mutual emotional blackmail. "The Message," meanwhile, consists of a series of fragments from the correspondence Jansson received—ranging from handwritten notes and snippets of letters to unpaid bills. It offers an intriguing glimpse into the depths of the author’s life and her day-to-day existence. Also included is a very good story, "The Squirrel," which depicts the relationship between an elderly person living alone and an indifferent rodent, while also capturing the realities of solitary life on an island and the struggle against the elements.

Precision can sometimes result in coldness

Furthermore, the collection contains many stories centered on family life that feel quite a bit like a volume of personal letters. While these vignettes are full of warmth and offer vivid depictions of the individuals portrayed, they fail to provide a complete picture—one that would allow the reader to truly envision a person or understand their behaviour. The reader remains an observer throughout—an outsider, never drawn into the events. The sentences may be precise, but their very brevity renders them cold and unmoving, ultimately leaving the reader somewhat indifferent. Because of this distance, I did not enjoy the collection, and it failed to evoke any strong emotions in me. I consider it a decidedly weaker work by Jansson.

My rating: 6/10

Author: Tove Jansson
Title: The Message (original Polish title of the collection: Wiadomość, available in English in a variety of other short stories collections)
Publishing House: Marginesy, Warsaw 2015
Translated by: Teresa Chłapowska, Justyna Czechowska
Number of pages: 320
ISBN: 978-83-64700-72-9