Pokazywanie postów oznaczonych etykietą Albania. Pokaż wszystkie posty
Pokazywanie postów oznaczonych etykietą Albania. Pokaż wszystkie posty

sobota, 23 września 2023

Rene Karabasz, Zanim dojrzeją granaty (Ostajnica)

Dom jest tam, gdzie ci obcięto skrzydła

Usłyszałam fragment powieści Rene Karabasz Zanim dojrzeją granaty podczas Europejskiej Nocy Literatury w znakomitej, hipnotyzującej wręcz interpretacji Justyny Wasilewskiej. W zasadzie był to wybór fragmentów, który zarysowywał ciekawą, smutną historię, opowiadaną poetyckim językiem. Wypożyczyłam więc debiut bułgarskiej pisarki i zagłębiłam się w lekturze.

Dojrzały debiut

Rene Karabasz to pseudonim literacki Ireny Ivanownej, urodzonej w 1989 roku aktorki, reżyserki teatralnej i scenarzystki, a od niedawna również pisarki. Zanim dojrzeją granaty zdobyła Nagrodę Literacką im. Eliasa Canettiego. Jej proza jest krótka, emocjonalna, momentami niejasna, dychotomiczna. Urzekająca.

Życie według zwyczajowego prawa Kanun

Młoda dziewczyna Bekia ma zostać wydana za chłopca, którego nie poznała, a rodzice przyspieszają ślub ze względu na zbyt bliską zażyłość córki z rówieśniczką Daną. Dziewczyny spędzają razem w młynie dużo czasu na czytaniu książek, i to zaczyna wzbudzać wątpliwości. Data ślubu zostaje więc ustalona, jednak Bekia traci dziewictwo przed nocą poślubną, co oznacza, że według zwyczajowego albańskiego prawa Kanun pan młody będzie musiał ją zabić po odkryciu tego faktu. Bekia ratuje więc życie ogłaszając, że chce zostać wirginieszą, a więc zaprzysiężoną dziewicą, i żyć jak mężczyzna. Sprowadza to jednak hańbę na rodzinę pana młodego Nemanji, który zyskuje prawo do zemsty. Na ofiarę tej zemsty dziewczyna wyznacza swojego brata Salego, jednak ten ucieka, i zemsta spada na ojca, Murasza. Brat usiłuje listownie wyjaśnić sytuację z przeszłości, aż w końcu ściąga do siebie Bekię, która występuje pod męskim imieniem Matja, i faktycznie zachowuje się i nosi jak mężczyzna. Czy rodzeństwu uda się wyjaśnić dramaty z przeszłości?

Najszlachetniejszym metalem w Albanii jest wolność

Mimo swoich niewielkich rozmiarów i niezwykłej oszczędności prozatorskiej Karabasz udaje się stworzyć naprawdę złożony i jednocześnie kompletny obraz zwyczajowości w Albanii, zwłaszcza w trudno dostępnych górskich rejonach, gdzie o życiu i śmierci decyduje honorowy kodeks Kanun. Kobiety mają w nim bardzo ograniczone prawa, a w obronie ich honoru występują mężczyźni. Młoda dziewczyna ma do wyboru małżeństwo lub zostanie zaprzysiężoną dziewicą i prowadzenie życia jak mężczyzna, z tym jednak zastrzeżeniem, że „wirginiesze nie zabijają, wrogość się kończy” (s. 103). Czyli prawie jak mężczyzna, bez prawa do zemsty.

Co mi tu przynosicie, ranę czy śmierć

Dychotomii jednak w tej książce jest znacznie więcej, jakby były zawsze tylko dwie opcje. Gdy niosą Murasza do domu na noszach, jego żona pyta „rana czy śmierć”? Gdy Bekia się źle czuje, mówi „umieram czy się rodzę” (s. 67). Takich pytań-stwierdzeń pada znacznie więcej: „ślub czy pogrzeb” (s. 103), „czy ten dom jest w budowie, czy w ruinie” (s. 24), „Murasz chciał syna, ale urodziła mu się córka” (s. 23). Zawsze tylko prawo-lewo, tak albo nie, nie ma środowej drogi. A jednak Bekii udaje się pójść własną, zupełnie odrębną ścieżką, choć kosztuje ją to wiele lat wyrzeczeń, śmierć ojca, oznacza brak rodziny. Wersji historii, która doprowadziła do hańby, też są dwie, jedną opowiada Bekia, a drugą podaje jej brat. Która jest prawdziwa? Ma to znaczenie o tyle, że w pierwszej dziewczyna jest ofiarą przemocy, a w drugiej podejmuje decyzję świadomie, znając zwyczajowe konsekwencje.

Nie jesteś winna, że się urodziłaś kobietą

Rzadko się zdarza, by tak krótka powieść niosła w sobie aż tyle tematów – podrzędność kobiety w społeczeństwie i ściśle zdefiniowane, przypisane jej role; kwestię tożsamości – na ile Bekia jest dawną sobą, a na ile staje się Matją, mężczyzną. Znaczenie ma też fakt, że Bekia pełni funkcję „chłopca tatusia”, od maleńkości zachowuje się dzielnie, odważnie, jak na syna przystało. Biologiczny zaś syn, Sale, jest słaby, lubi babskie rozrywki, kocha tańczyć, ale brzydzi się męskimi zajęciami – polowaniem, bronią, okrucieństwem. Wbrew oczekiwaniom ojca nie potrafi zabić schwytanego ptaka. Pojawia się też wątek nieobecnego, obumarłego w łonie matki bliźniaka.

Styl pieśni ludowych

Jednocześnie zwraca uwagę styl autorki – widzimy strumień świadomości Bekii, w którym dużo jest powtórzeń. Czasami powtarzają się całe fragmenty, czasami tylko zdania, ale nadaje to powieści śpiewność niczym w starych, ludowych pieśniach. Interpunkcję i poprawną pisownię zachowują jedynie listy Salego, reszta jest zapisem swobodnie płynących myśli i skojarzeń. Dlatego książka wymaga nieustannej, natężonej uwagi, ale rewanżuje się pięknem języka i niezwykłością opowiadanej historii. Jestem zachwycona i z przyjemnością wrócę kiedyś do tej opowieści.

Moja ocena: 8/10

Rene Karabasz, Zanim dojrzeją granaty
Wydawnictwo Poznańskie, Poznań 2023
Tłumaczenie: Mariola Mikołajczak
Liczba stron: 176
ISBN: 978-83-67616-33-1

*****************************************************************************

Home is where your wings have been clipped

I heard a fragment of Rene Karabash's novel She Who Remains during the European Night of Literature in an excellent, even hypnotizing interpretation by Justyna Wasilewska. Basically, it was a selection of fragments that outlined an interesting, sad story told in poetic language. So I borrowed the debut of the Bulgarian writer and immersed myself in reading.

A mature debut

Rene Karabash is the pen name of Irena Ivanovna, an actress, theater director and screenwriter, born in 1989, and recently also a writer. She Who Remains won the Literary Award of Elias Canetti. Her prose is short, emotional, at times unclear, and dichotomous. Captivating.

Living according to customary Kanun law

A young girl, Bekija, is to be married off to a boy she has never met, and her parents hasten the wedding because their daughter is too close to her peer, Dhana. The girls spend a lot of time reading books together at the mill, and this begins to raise doubts. So the wedding date is set, but Bekija loses her virginity before the wedding night, which means that under the customary Albanian Kanun law, the groom will have to kill her after discovering this fact. So Bekia saves her life by announcing that she wants to become a ostajnica, i.e. a sworn virgin, and live like a man. However, this brings disgrace to the family of the groom Nemanja, who gains the right to revenge. The girl appoints her brother Sale as the victim of this revenge, but he runs away and the revenge falls on her father, Murasz. The brother tries to explain the situation from the past by letter, and finally manages to invite Bekija to his flat. She then goes by the male name Matija, and actually behaves and dresses like a man. Will the siblings be able to explain the dramas from the past?

The noblest metal in Albania is freedom

Despite its small size and extraordinary economy of prose, Karabash manages to create a truly complex and at the same time complete picture of customs in Albania, especially in difficult-to-reach mountainous regions, where life and death are decided by the honorary code of Kanun. Women have very limited rights there, and men defend their honor. The young girl has the choice of marriage or becoming a sworn virgin and leading a life like a man, with the reservation that "virgins do not kill, hostility ends" (p. 103). So almost like a man, without the right to revenge.

What do you bring me, wound or death?

However, there are many more dichotomies in this book, as if there were always only two options. As they carry Murash home on a stretcher, his wife asks "wound or death"? When Bekija feels bad, she says "am I dying or being born" (p. 67). There are many more such questions-statements: "wedding or funeral" (p. 103), "is this house under construction or in ruins" (p. 24), "Murash wanted a son, but a daughter was born to him" (p. .23). Always only right-left, yes or no, there is no middle way. And yet Bekia manages to follow her own, completely separate path, although it costs her many years of sacrifice, the death of her father, it means no family. There are also two versions of the story that led to the disgrace, one is told by Bekija, and the other is given by her brother. Which one is true? This is important because in the first case the girl is a victim of violence, and in the second she makes a conscious decision, knowing the habitual consequences.

You are not to blame for being born a woman

It is rare for such a short novel to contain so many themes - women's inferiority in society and strictly defined roles assigned to them; the issue of identity - to what extent Bekija is her former self and to what extent she is becoming Matija, a man. What is also important is the fact that Bekija plays the role of "daddy's boy", since she was little she has been behaving bravely and boldly, as befits a son. The biological son, Sale, is weak, likes women's entertainment, loves dancing, but is disgusted by men's activities - hunting, weapons, cruelty. Contrary to his father's expectations, he is unable to kill the caught bird. There is also the theme of an absent twin who died in the mother's womb.

Folk song style

At the same time, the author's style draws attention - we see Bekija's stream of consciousness, which contains many repetitions. Sometimes whole fragments are repeated, sometimes only sentences, but this gives the novel a melodious quality, like in old folk songs. Only Sale's letters retain punctuation and correct spelling, the rest is a record of freely flowing thoughts and associations. Therefore, the book requires constant, intense attention, but it pays off with the beauty of the language and the uniqueness of the story told. I am delighted and will be happy to return to this story someday.

My rating: 8/10.


Author: Rene Karabash
Title: She Who Remains
Publishing House: Wydawnictwo Poznańskie, Poznań 2023
Translation: Mariola Mikołajczak
Number of pages: 176
ISBN: 978-83-67616-33-1

 

poniedziałek, 3 maja 2021

Małgorzata Rejmer, Błoto słodsze niż miód Głosy komunistycznej Albanii

O książce Małgorzaty Rejmer zrobiło się głośno w 2018 roku, gdy zdobyła Paszport Polityki w kategorii literatura oraz była nominowana do tytułu najlepszej książki roku serwisu lubimyczytać.pl. Rok później książka była nominowana do Nagrody Nike. To zresztą nie jest pierwszy reportaż autorki – w 2013 roku wydawnictwo Czarne opublikowało reportaż Bukareszt Kurz i krew. Jeszcze wcześniejsza jest beletrystyczna Toksymia, wydana w 2011 roku. Co znajdziemy w reportażu o Albanii?

Enver Hoxha

Przede wszystkim Błoto słodsze niż miód pokazuje postać komunistycznego dyktatora Envera Hoxhy. To portret zwielokrotniony, pokazany przez wspomnienia wielu Albańczyków, ale również rzeczowy wstęp przypominający historię kraju i albańską odmianę komunizmu, trwającą 47 lat. W tym czasie Albania stała się jednym z najbardziej odizolowanych krajów w Europie, jak również jednym z najbiedniejszych. Dyktator postrzegany był skrajnie – jedni widzieli w nim dobrotliwego ojca narodu, inni tyrana wysyłającego ludzi do więzień i bezlitośnie niszczącego swoich najwierniejszych towarzyszy partyjnych przy najlżejszym podejrzeniu.

„I oto jest – towarzysz Enver Hoxha, skromny i niezlomny, pragmatyczny w serdeczności i okrucieństwie. Jak przystało na władcę absolutnego w ubogim socjalistycznym królestwie, siedzi na podium przy stole zawalony papierami, otoczony regałami pełnymi książek, i na widok gości układa usta w uśmiechu znanym wszystkim mieszkańcom kraju, uśmiechu władcy, który potrafi pochwalić, a potem zabić.” (s. 178)

Co ciekawe, Hoxha był stosunkowo dobrze wykształcony, znał kilka języków, podróżował po Europie i świecie. Jego wizja dotyczyła systemu komunistycznego w Albanii i rozwoju jego ukochanego kraju. Środki wszyscy znamy. Zresztą mam przykre wrażenie, że każdy reżim wyglądał podobnie – od Pol Pota w Kambodży, poprzez Hoxhę w Albanii, po Stalina w ZSSR.

Klasy społeczne

Społeczeństwo zaczęło siędzielić na tych uprzywiliejowanych i wiernych systemowi oraz na wrogów narodu. Co istotne, granica pomiędzy jednymi i drugimi była płynna i łatwo można było się dostać z pierwszej kategorii do drugiej. W odwrotną stronę było to praktycznie niemożliwe. Prawie 35 tysięcy ludzi było więźniami politycznymi o różnej długości wyroku, wielu z nich straciło młodość za kratkami, a potem – napiętnowani – mieli problem ze znalezieniem pracy. Wiele potencjałów i talentów zostało bezpowrotnie zmarnowanych.

Ateizm

W wieloreligijnej Albanii zniszczono wiarę. Ludzie modlili się ukradkiem, by nikt się o tym nie dowiedział,

„Bo partia znaczyła więcej niż Bóg. Bóg nie istniał. A nawet jeśli istniał, to był wszechmocny tylko w teorii, a partia była wszechmocna w praktyce. Bóg nie potrafił zniszczyć partii, ale partia potrafiła zniszczyć Boga.” (s. 47)

Najwyższą wiarą była wiara w postęp kraju i praca na rzecz tego postępu. Reszta była określana jako zabobon.

Bieda

Błoto słodsze niż miód pokazuje też różne oblicza biedy – od zacofanej, fatalnie skomunikowanej prowincji, pełnej kurzu i rozpadających się chat, poprzez ludzi odzianych w szare stroje, patrzących na piękne, kolorowe ubrania i buty przesyłane z zachodu jako na przejaw imperializmu, poprzez dzieci cierpiące głód. Dopiero upadek komunizmu spowodował gwałtowny rozwój kraju, masową emigrację, dziką zabudowę i pragnienie jak najszybszego dogonienia zachodu. Wolność odzyskana po śmierci dyktatora i upadku komunizmu ma u Rejmer bardzo gorzki smak, a wielu z jej rozmówców – jak zresztą wiele osób w Polsce – tęskni za poczuciem bezpieczeństwa i porządku, który dawał im komunizm. Każdy miał pracę, każdy po równo był biedny, odpowiedzialność za życie nie spoczywała na człowieku, ale na kraju i jego władzy. Czasy drapeiżnego kapitalizmu zdecydowanie nie odpowiadają części ludności, zwłaszcza osobom starszym, które nie mają już siły i środków na dokonanie zmian.

Wielogłos

Książka Rejmer napisana jest jako szereg rozmów z bardzo różnymi ludźmi – od ministrów, dyrektorów, lekarzy, nauczycieli, po rolników, piekarzy, kamieniarzy. Autorka stara się rozmawiać z ludźmi z różnych klas i o rżnych poglądach – od tych wspominających czasy Hoxhy z rozrzewnieniem, po tych, którzy odetchnęli pełną piersią po upadku komunizmu. Podobnie jak Swietlana Aleksijewicz w Czasach secondhand pokazuje, ajk wiele osób było donosicielami i współpracwało z Sigurimi (a więc albańską bezpieką), jak ludzie tracili zaufanie do najbliższych przyjaciół, którzy okazywali się byż zdrajcami, jak rozpadały się rodziny. To smutny i przygnębiający obraz.

Książka Rejmer bardzo przypomina mi sposób pisania Swietłany Aleksijewicz – wielogłos, oddanie prowadzenia rozmówcom, bycie bardziej słuchaczem i medium tłumaczącym an język literatury historie rozmówców. Błoto słodsze niż miód czytał mi się naprawdę dobrze i szybko, ale raczej nie będę chciała do tej książki wrócić.

 

Moja ocena: 7/10.

 

Małgorzata Rejmer, Błoto słodsze niż miód Głosy komunistycznej Albanii

Wydawnictwo Czarne

Wołowiec 2018

Liczba stron: 344

ISBN: 978-83-8049-745-0

Gatunek: reportaż

 

I’ve heard of Małgorzata Rejmer's book Mud Sweeter than Honey in 2018, when it won the Polityka Passport for Literature and was nominated for the best book of the year by lubimyczytać.pl. A year later, the book was nominated for the Nike Award. This is not the author's first reportage - in 2013, the Czarne Publishing House published Bucharest Dust and Blood. And slightly before that, in 2011, a fictional Toksymia has been published. What can we find in the reportage about Albania?

Enver Hoxha

First of all, Mud Sweeter than Honey shows the figure of the communist dictator Enver Hoxha. It is a multiplied portrait, shown by the memories of many Albanians, but also a factual introduction reminiscent of the history of the country and the Albanian version of communism, which lasted 47 years. During this time, Albania had become one of the most isolated countries in Europe, as well as one of the poorest. The dictator was perceived very differently by different people - some saw him as the benevolent father of the nation, others as a tyrant sending people to prison and ruthlessly destroying even his most faithful comrades at the slightest suspicion.

And here he is - Comrade Enver Hoxha, modest and steadfast, pragmatic in cordiality and cruelty. As befits an absolute ruler in a poor socialist kingdom, he sits on the podium at the table covered with papers, surrounded by shelves full of books, and at the sight of guests, he puts his lips in a smile known to all the inhabitants of the country, the smile of a ruler who can praise and then kill. (p. 178)

Interestingly, Hoxha was relatively well educated, knew several languages, traveled around Europe and the world. His vision was about the communist system in Albania and the development of his beloved country. The means are well known – secret police, several prisons, quick sentences. I have a sad impression that each regime looked the same - from Pol Pot in Cambodia, through Hoxha in Albania, to Stalin in the USSR.

Social classes

Society began to separate into those privileged and loyal to the system and enemies of the nation. Importantly, the boundaries between the two were fluid and it was easy to get from the first to the second category. The other way around it was practically impossible. Almost 35,000 people were political prisoners with various lengths of sentences, many of them lost their youth behind bars, and then - being stigmatized - had problems with finding a job. Many potentials and talents have been irretrievably wasted.

Atheism

Faith has been destroyed in multi-religious Albania. People prayed furtively hoping that no one will see and compromise them.

Because the party meant more than God. God did not exist. And even if it did exist, it was only omnipotent in theory, and the party was omnipotent in practice. God could not destroy the party, but the party could destroy God.         (p. 47)

The highest faith was to believe in the country's progress and to work for it. The rest was referred to as superstition.

Poverty

Mud Sweeter than Honey also shows different faces of poverty - from an underdeveloped, hardly reachable province, full of dust and disintegrated huts, through people dressed in gray, looking at beautiful, colorful clothes and shoes sent from the West, to the children suffering from hunger. It was only the fall of communism that caused the country's rapid development, mass emigration, uncontrolled growth of the cities and the desire to catch up with the West as soon as possible. Freedom regained after the death of the dictator and the fall of communism has a very bitter taste at Rejmer’s book, and many of her interlocutors - like many people in Poland - long for the sense of security and order that communism gave them. Everyone had a job, everyone was equally poor, the responsibility for life did not lie with man, but with the country and its authorities. The times of drastic capitalism definitely do not suit part of the population, especially the elderly, who no longer have the strength and resources to make any changes.

Polyphony

Rejmer's book is written as a series of conversations with very different people - from ministers, directors, doctors, teachers, to farmers, bakers, and stonemasons. The author tries to talk to people from different classes and with different views - from those recalling the times of Hoxha with fondness, to those who breathed deeply after the fall of communism. Similarly to Svietlana Alexievich in Secondhand Time, she shows how many people were informers and collaborated with Sigurimi (i.e. the Albanian secret police), how people lost their trust in their closest friends, who turned out to be traitors, how families broke up. It is a sad and depressing picture.

Rejmer's book reminds me very much of Svetlana Aleksievich's way of writing - polyphony, devotion to interlocutors, being more of a listener and a medium translating the heard stories into the language of literature. Mud Sweeter than Honey was reading really well and fast for me, but I won’t come back to this book.

 

My grade: 7/10.

 

Author: Małgorzata Rejmer

Title: Mud Sweeter than Honey Voices from the Communist Albania

Publishing House: Wydawnictwo Czarne

Wołowiec 2018

Number of pages: 344

ISBN: 978-83-8049-745-0

Genre: reportage

poniedziałek, 8 lipca 2019

Ismail Kadare, Wypadek

Śledztwo badające śmierć dwojga kochanków jako pretekst do rozważań o naturze ludzkich relacji

Bardzo lubię, kiedy jedna lektura prowadzi w naturalny sposób do następnej. Nie tracę wtedy czasu na wybieranie książek, co paradoksalnie zabiera mi najwięcej czasu. Dlatego po przeczytaniu Następcy, który mnie zachwycił, sięgnęłam bez wahania po Wypadek tego samego autora. I spotkało mnie rozczarowanie.

Historia pewnego romansu


Wypadek jest retrospektywnym spojrzeniem na historię związku starszego pracownika Rady Europejskiej Besforta Y. i młodej dziewczyny, studentki, Roveny. Oboje pochodzą – oczywiście – z Albanii, ale tło historyczne nie jest tak dominujące. Kochankowie wracali z hotelu na lotnisko taksówką, kiedy kierowca zobaczył w tylnym lusterku coś tak zaskakującego, że stracił panowanie nad kierownicą i auto spadło w przepaść. Albańczycy zginęli na miejscu, kierowca przeżył, ale nie był w stanie powiedzieć, co go tak zszokowało. Mówi tylko, że pasażerowie „próbowali się całować” – ale co to oznacza? Jak można „próbować” się całować?

Poprzesuwana narracja

Powieść podzielona jest na trzy części – pierwsza, wprowadzenie w kryminalną historię, zawiera zeznania taksówkarza i dociekania badacza. W drugiej dociekliwy narrator, Badacz wypadku, oddaje głos na przemian Besfortowi i Rovenie, by odtworzyć historię ich związku i dostrzec, co doprowadziło do tragedii. W ostatniej, trzeciej części, samodzielnie prowadzi śledztwo, by dojść do zaskakujących wniosków.


Podobno ta powieść Kadare jest o tyle wyjątkowa, że polityki jest w niej stosunkowo mało. Z tym się zgadzam, chociaż krytyczne uwagi pod adresem Albanii i jej tajnych służb też się zdarzają ("Jak zwykle albańscy agenci przystąpili do działań wtedy, kiedy inni już je dawno zakończyli", s. 17). Dla mnie siła Kadare leży właśnie w wydźwięku politycznym jego powieści, w zwracaniu uwagi czytelnika na kwestie bałkańskie i skomplikowane relacje zamieszkujących ten region narodowości. "Wszędzie na świecie wrzawa wydarzeń toczących się na powierzchni kontrastuje ze skrytymi głęboko w głuchej ciszy ich prapoczątkami, nigdzie jednak ta różnica nie jest tak wielka, jak na Bałkanach" (s. 30). W Wypadku tych uwag jest naprawdę niewiele, co sprawia, że książka z jednej strony staje się uniwersalna (te wydarzenia mogłyby toczyć się wszędzie), a z drugiej strony może traci trochę pazura.

Nawiązania literackie

Bezpośrednia wskazówka do kolejnej lektury jest wskazana przez pisarza - Besfort prosi Rovenę o przeczytanie Opowiadania o nieopatrznym ciekawskim Miguela de Cervantesa, stanowiące część Don Kichota (którego, wstyd przyznać, znam tylko we fragmentach). To opowieść o potwornie zazdrosnym mężu,który podejrzewa swoją żonę o niestałość, i prosi najlepszego przyjaciela o uwiedzenie jej. Ten się zgadza i najpierw nie wkłada w to serca, więc przyjaciel jest na niego zły. Potem uwodzi żonę, ale nie przyznaje się do tego. Faktycznie zdradzając kobieta cieszy się lepszą opinią niż będąc wierną żoną. Besfort uważa, że ta historia doskonale oddaje jego relacje z Roveną, której jednak nigdy nie dopuszcza blisko do siebie i z czasem zaczyna traktować jak call girl.

Powieść, która zaczęła się jak klasyczny kryminał, niepostrzeżenie zamieniła się w zagadkowe dzieło obyczajowe. Czasami mam jednak wrażenie, że niektóre książki wpuszczają mnie do środka i pozwalają się zaangażować i śledzić wszystkie wątki, a niektóre pozostawiają mnie na zewnątrz (i z zaangażowaniem, i ze zrozumieniem powieści). Tak było właśnie z Wypadkiem. Zostałam na zewnątrz.


Moja ocena: 6/10

Ismail Kadare, Wypadek
Wydawnictwo Świat Książki
Warszawa 2013
Tłumaczyła Dorota Horodyska
ISBN: 978-83-7943-109-0

________________________________________________________________________

An investigation on the death of two lovers as a pretext for considering the nature of human relationships
I really like it when one reading leads naturally to the next one. I do not waste time selecting books, which paradoxically takes me the longest. Therefore, after reading The Successor which delighted me, I reached without hesitation for The Accident of the same author. And here - I was disappointed.

A story of a romance


The Accident is a retrospective look at the history of the relationship between the employee of the European Council, Besfort Y. and a young girl, a student, Rovena. They both come - of course - from Albania, but the historical background is not so dominant. Lovers were returning from the hotel to the airport by taxi, when the driver saw something so surprising in the rearview mirror that he lost control of the wheel and the car fell into the abyss. Albanians were killed on the spot, the driver survived, but he could not say what shocked him so much. He only says that the passengers "tried to kiss" - but what does this mean? How can one "try" to kiss?


Complicated narrative 

The novel is divided into three parts - the first, the introduction to the criminal story, contains the testimony of the taxi driver and investigating made by the researcher. In the second, the inquisitive narrator, the Investigator of the accident, gives a voice alternately to Besfort and Rovena to recreate the history of their relationship and see what had led to the tragedy. In the last, third part, he independently conducts an investigation to arrive at surprising conclusions. 

Apparently, this novel by Kadare is quite unusual for him because politics doesn't play te major role. I agree with that, although critical remarks about Albania and its secret service also appear ("As usual, Albanian agents took action when others have already ended it long ago", p. 17). For me, Kadare's strength lies precisely in the political overtones of his novels, in drawing the reader's attention to the Balkan issues and the complicated relations of the nations inhabiting this region. "Everywhere in the world the turmoil of events taking place on the surface contrasts with their secrets hidden deep in the silence, but nowhere is this difference as great as in the Balkans" (p. 30). Political remarks are few and not prominent which makes the book on the one hand universal (these events could happen everywhere), but on the other hand - Kadare looses one of his biggest strengths.

Literary references 

A direct hint for the next reading is indicated by the writer - Besfort asks Rovena to read The Impertinently Curious Man by Miguel de Cervantes, which is part of Don Quixote (which I am ashamed to admit, I know only in fragments). It is a story of a horribly jealous husband who suspects his wife of unfaithfulness, and asks his best friend to seduce her. The friend, Lothario, agrees and tries to avoid the task at first, which only enrages the husband. Therefore Lothario decides to seduce the wife (and he is successful), but he does not admit it. So paradoxically, the wife in her husband's eyes is now better and purer than when she has actually been faithful to him. Besfort thinks that this story perfectly reflects his relationship with Rovena, who, however, he never allows close to himself and, over time, he begins to treat as a call girl.

The novel, which began as a classic detective story, imperceptibly turned into a puzzling social novel. Sometimes, however, I have the impression that some books let me in and engage me, and some leave me outside (both with commitment and understanding of the novel). That was the case with The Accident. I stayed outside.

My rating: 6/10 


Author: Ismail Kadare


Title: The Accident

Publishing House: Świat Książki
Warsaw 2013
Translated by: Dorota Horodyska
ISBN: 978-83-7943-109-0