Pokazywanie postów oznaczonych etykietą terrorist attack. Pokaż wszystkie posty
Pokazywanie postów oznaczonych etykietą terrorist attack. Pokaż wszystkie posty

niedziela, 2 stycznia 2022

Thomas Enger, Jorn Lier Horst, Zasłona Dymna (Røykteppe)

Lubię słuchać kryminałów jako audiobooków. Ich treść jest na tyle lekka, że nie wymagają wzmożonej, skupionej uwagi, a jednocześnie są na tyle ciekawe, że da się ich słuchac przez kilka godzin. Tak też było z drugą w serii książką pisarskiego duetu Enger-Horst, a mianowicie Zasłoną dymną. Moja miłość do norweskiego pisarza jest powszechnie znana, z twórczością Thomasa Engera będę się musiała dopiero zapoznać.

Jak jednostkowa tragedia może przerodzić się w powszechny dramat

Zasłona dymna zaczyna się w punkcie, w którym kończy się Punkt zero, a więc tuż przed Sylwestrem. Emma Ramm, dziennikarka  internetowa, wędruje na Rådhuskaia w Oslo, by w tłumie dotrwać Nowego Roku. Sylwestrowe odliczanie kojarzy jej się z poprzednią serią morderstw, chce więc uspokoić skołatane nerwy. Niestety, nie udaje jej się to, bo w jedym ze śmietników wybucha bomba, zabijając i raniąc przechodniów. W zamachu ginie chłopak Ramm, który znalazł się w niewłaściwym miesjcu o niewłaściwej porze. Jedną z ofiar poparzonych w zamachu jest też Ruth Christina, matka porwanej przed dziecięcioma laty Patricii Smeplass. Blix zaczyna podejrzewać, że to nie przypadek i udaje mu się rozwiązać starą sprawę, uszczęśliwiając ojca dziewczynki.

Drugi tom pisarskiego duetu był dla mnie dużo ciekawszy i bardziej wciągający niż pierwszy. Wątki sensacyjne zostały przytłumione, nie ma psychopatycznego mordercy, a zwykłe życiowe sprawy czy niepowodzenia, które mogą prowadzić do tragedii. To właśnie ludzki aspekt historii był tu najbardziej pociągający – rozpacz ojca, uzależnienie matki, odnalezione po latach zwłoki dziecka (wstrzącający opis). Historia została poprowadzona wielowątkowo, tak jak śledztwo. Ciekawy był wątek hotelowej sprzątaczki, która pechowo odkryła sekret jednego z gości i wydawałoby się, że udało jej się umknąć... Dodatkowo obaj pisarze ciekawie poruszają wątek zamachów terrorystycznych – własnie w tym kierunku zwraca się główny wątek śledztwa.

Pisarski duet radzi sobie coraz lepiej

Po moich początkowych wątpliwościach co do pisarskiego duetu, drugi tom podobał mi się bardzo. Nie zabrakło moich ulubionych elementów twórczości Horsta, a więc mozolnego i często wiodącego w ślepe zaułki śledztwa, kojarzenia nazwisk i pojawiających się postaci, pewnej dozy dramatyzmu. Fabuła skonstruowana jest sprawnie i wszystkie wątki zgrabnie się łączą. Dodatkowo, cieszę się, że wydarzenia dzieją się w okolicy Nowego Roku – lubię, kiedy rzeczywistość splata się z książką, choc oczywiście mam nadzieję, że początek 2022 nie będzie tak dramatyczny, jak w powieści. Polecam!

 



Moja ocena: 7/10


Thomas Enger, Jørn Lier Horst, Zasłona dymna

Wydawnictwo Smak słowa

Sopot, 2020

Tłumaczenie: Milena Skoczko

Liczba stron: 420

ISBN: 978-83-66420-26-1

Gatunek: kryminał


_____________________________________________________________________________

I like listening to detective stories as audiobooks. Their content is so light that they do not require increased, focused attention, and at the same time they are interesting enough that you can listen to them for several hours. This was also the case with the second book in the series by the writers' duo Enger-Horst, namely Smoke Screen. My love for the Norwegian writer is well known, but I will have to get acquainted with the work of Thomas Enger.

How an individual tragedy can turn into a common drama

Smoke screen starts at the point where Point Zero ends, so just before New Year’s Eve. Emma Ramm, an internet journalist, travels to Rådhuskaia in Oslo to experience the New Year in the crowd. She associates the New Year's Eve countdown with the previous series of murders, so she wants to calm her shattered nerves. Unfortunately, she fails because a bomb explodes in one of the garbage cans, killing and injuring passers-by. Ramm's boyfriend, who is in the wrong place at the wrong time, is killed in this attack. One of the burned victims is also Ruth Christina, the mother of Patricia Smeplass who had been kidnapped ten years ago. Blix begins to suspect that this is not a coincidence and manages to solve the old case, making the girl's father happy.

In my opinion, the second volume of the writing duo was much more interesting and engaging than the first. Sensational threads have been suppressed, there is no psychopathic killer, and ordinary life matters or failures that can lead to a tragedy. It was the human aspect of history that was most appealing here - the father's despair, the mother's addiction, the corpse of a child found years later (shocking description). The story was multi-threaded, just like the investigation. The fate of the hotel cleaner was interesting, as she unluckily discovered the secret of one of the guests and it seemed that she managed to escape ... In addition, both writers deal with the plot of terrorist attacks in an interesting way - this is where the main thread of the investigation turns.

The writing duo is doing better and better

After my initial doubts about the writing duo, I liked the second volume very much. There were also my favorite elements of Horst's work, i.e. the arduous and often dead-ended investigation, a list of names and appearing characters, a certain dose of drama. The plot is constructed efficiently and all the threads connect neatly. In addition, I'm glad that the events are happening in the New Year's Eve time - I like when reality intertwines with a book, although of course I hope that the beginning of 2022 will not be as dramatic as in the novel. I strongly recommend the book!


My rating: 7/10

 

Authors: Thomas Enger, Jørn Lier Horst

Title: Smoke Screen

Publishing House: ISIS Audio

Read by: James Lailey

Duration: 10 h 1 min

Genre: crime fiction

poniedziałek, 3 sierpnia 2020

Philip Roth, Amerykańska sielanka (American Pastoral)


Po lekturze Korekt Franzena nabrałam ochoty na współczesną literaturę amerykańską, najlepiej słusznych rozmiarów. Spojrzałam zatem na swoją półkę i wyłowiłam wzrokiem Amerykańską sielankę Philipa Rotha, w 1997 roku nagrodzoną Pulitzerem i przez wielu uważaną za najlepszą powieść pisarza. Dwa tygodnie później jestem gotowa podzielić się moimi wrażeniami.

Wiwisekcja amerykańskiego snu

 Bohaterem Amerykańskiej sielanki jest Seymour „Szwed” Levov i jego rodzina. Atletycznie zbudowany blondyn odnoszące spore sukcesy w sporcie, syn Lou Levova, rękawicznika, z sukcesem przejmuje i prowadzi kwitnący interes ojca. Szwed jest również szczęśliwym i dumnym mężem Dawn, byłej Miss New Jersey, i ojcem Merry. Kupuje piękny, wielki, stary kamienny dom w Old Rimrock, gdzie jego żona zaczyna hodować krowy. Sielankę niszczy córka, która mocno się radykalizuje podczas trwającej wojny wietnamskiej i w ramach protestu podkłada bombę w lokalnym sklepiku. Wybuch zabija jednego z mieszkańców, a dziewczyna znika, przez wiele lat nie dając znaku życia.

Konflikt na linii rodzice – córka, stanowiący sztandarowy przykład konfliktu pokoleń, jest również pretekstem do nakreślenia szerszego obrazu społeczeństwa amerykańskiego lat 50-tych, 60-tych i 70-tych. Merry wymyka się z domu do Nowego Jorku, by brać udział w antywojennych demonstracjach. Rodzice próbują ją kontrolować, ale także przede wszystkim chronić, jednak bezskutecznie. Ujawnia się tutaj również głębokie poczucie niedopasowania Merry do swoich idealnych rodziców – dziewczyna nie dorównuje urodą swojej matce, a poza tym bardzo się jąka, z czym rodzice próbują na wszelkie sposoby walczyć. Jej posunięty poza wszelkie granice bunt ma wybić rodziców z ich idealnego świata, „amerykańskiej sielanki” i postawić w obliczu realnego, trudnego, skomplikowanego życia. Merry najbardziej ma za złe ojcu jego konformizm, płynięcie z prądem, wybieranie zawsze najłatwiejszej ścieżki. Tak dziewczyna odbiera wygodne życie ojca, przejęcie fabryki i prowadzenie rodzinnego interesu.

Drugim ważnym tematem jest kwestia wychowywania dziecka i życia ze świadomością, że pociecha była w stanie kogoś zabić. Zniknięcie Merry po zamachu niczego nie ułatwia, bo uniemożliwia zadanie dziewczynie pytań, skonfrontowanie jej z wydarzeniami, wyjaśnienie ich. Długo rodzina nie wie, czy to faktycznie Merry była terrorystką, i czy to ona odpowiada za zamach, czy też została porwana albo zmuszona do tak radykalnych działań. Kiedy w toku śledztwa zostaje ustalone, że to dziewczyna jest winna, rodzice muszą poradzić sobie z tą świadomością, jak i dalszym życiem w niewielkiej, skrzywdzonej przez ich dziecko społeczności. Każde z małżonków radzi sobie z traumą inaczej – Dawn po kilku latach stara się od niej odciąć – poddaje się operacji plastycznej, by zobaczyć w lustrze odmłodzoną twarz, pragnie sprzedać dom i wybudować sobie nowy, wdaje się romans z sąsiadem. Szwed płynie z prądem – niezbyt aktywnie szuka swojej córki, daje się szantażować jej przyjaciółce, ale kiedy wreszcie odnajduje swoje odmienione dziecko, nie jest w stanie podjąć jakiegokolwiek działania. Szuka zrozumienia u swojego brata, ale zamiast poklepywania po plecach Jerry funduje mu zimny prysznic – mówi mu prosto w twarz, że Szwed zawsze wolał załagodzić konflikt, niż go faktyczne rozwiązać i skonfrontować się z trudną sytuacją. Seymour pozostaje nieujawniony – zawsze uprzejmy, grzeczny, wycofany w konwenanse. Jerry uważa, że to właśnie taką fasadowość chciała wysadzić Merry, i dostrzec pod spodem prawdziwe oblicze swojego ojca.

Z drugiej strony Szwed wierzy, że przykładne, spokojne, pokorne i pracowite życie jest gwarantem szczęścia – a więc w jego oczach porządku, niezmienności, spokoju. Merry natomiast sprowadza chaos, nieprzewidywalność, ruch, drastyczną zmianę. Uosabia przypadkowość życia, brak ładu, brak sensu. Całe uporządkowane, pewne, niezmienne życie Szweda okazuje się zatem oparte na bardzo niepewnych fundamentach.

Zatem w historii rodziny przeglądają się jak w lustrze wielkie tematy życia i literatury – relacja rodzic-dziecko, konformizm i non-konformizm, poszukiwanie sensu życia. Roth rozlicza się również z kulturą amerykańską – mitem self-made mena, realizacją amerykańskiego snu – domku na przedmieściach z piękną, zadbaną żoną, utalentowanymi dziećmi, doskonale rozwijającą się karierą. Pokazuje najpierw drobne pęknięcia w tej fasadzie, a potem wielkie bum, z wnikliwie zarysowanym tłem społecznym i historycznym.

Niemniej jednak odłożyłam książkę w zasadzie bez emocji. Nie wstrząsnęła mną, nic we mnie nie zmieniła. Na pewno ma na to wpływ jej długość – niewiele ponad 600 stron. Intensywnie jestem w zasadzie w stanie czytać tylko przez weekend, z kilkudniową przerwą w tygodniu. To sprawia, że książka nie dociera do mnie w całości, ale kawałkami. Przy innych książkach Rotha nagrodzona Pulitzerem Amerykańska sielanka zdaje się rozwodniona – nie ma tej intensywności, która cechuje choćby Kompleks Portnoya czy Everymana. Mam wrażenie, że małżeństwo Levovów zostało nakreślone aż nazbyt dokładnie, a z kolei część wątków pobocznych jest niepotrzebna. Sporo rozważań się powtarza, albo wlecze się stronami. Mimo ogromnej sprawności technicznej – nie osiągnęłam stanu zamyślenia, który dają mi niektóre książki. A szkoda.

Moja ocena: 5/10

Philip Roth, Amerykańska sielanka
Wydawnictwo Literackie
Warszawa 2015
Tłumaczenie: Jolanta Kozak
Liczba stron: 608
ISBN: 978-83-08-05495-6


After reading Franzen's Corrections, I felt like reading some more of contemporary American literature, preferably of a proper size. So I looked at my shelf and fished out the American Pastoral by Philip Roth, awarded in 1997 with Pulitzer Prize and considered by many to be the writer's best novel. Two weeks later I am ready to share my impressions.

A vivisection of the American Dream

The main character of American Pastoral is Seymour ‘Swede’ Levov and his family. Athletically built blonde with great success in sport, son of Lou Levov - a glove-maker, successfully takes over and runs his father's flourishing business. Swede is also a happy and proud husband of Dawn, a former Miss of New Jersey, and a father of Merry. He buys a beautiful, big, old stone house in Old Rimrock, where his wife starts breeding cows. The idyll is destroyed by their daughter, who becomes strongly radical during the Vietnam War and puts a bomb in a local shop to protest against it. The explosion kills one of the inhabitants, and the girl disappears, keeping her parents in darkness for many years.

The parent-daughter conflict, which is a flagship example of the generation clash, is also a pretext to outline the broader picture of the American society in the 1950s, 1960s and 1970s. Merry sneaks out of home to New York to take part in anti-war demonstrations. The parents try to control it, and at the same time protect their daughter, but to no avail. There is also a deep sense of mismatch between Merry and her ideal parents - the girl is not as beautiful as her mother, and besides, she stutters, and her parents try all they can to make that stop. Her rebellion, which goes beyond all bounds, is supposed to knock her parents out of their ideal world, the ‘American pastoral’, and make tchem face a real, difficult, complicated life. Merry blames her father most for his conformism, going with the flow, always choosing the easiest path. This is how she perceives her father's comfortable life, taking over the factory and running a family business.

The second important topic of the novel is raising a child and living with the awareness that the child is a cold-blooded murderer. Merry's disappearance after the successful terrorist attack makes matters even more complicated as the girl cannot be confronted with her actions, asked for explanation, excused. For a long time, the family does not know whether it was really Merry who has been responsible for the attack, whether she was abducted or forced to perform such radical actions. When it is established that the girl is guilty, the parents have to deal with this awareness and live in the small community harmed by their child. The spouses deal with trauma differently - Dawn after a few years tries to cut her off – undergoes a plastic surgery to see a rejuvenated face in the mirror, wants to sell the house and build a new, engages in an affair with her neighbor. Swede goes with the flow - he does not actively look for his daughter, is blackmaileb by her friend, but when he finally finds his changed child, he looks for some understanding from his brother. Jerry, however, instead of patting Swede on the back, gives him a cold shower - he tells him straight to his face that he always preferred to avoid the conflict than to go for real solutions and confront the situation. Seymour remains undisclosed - always polite, hidden, withdrawn in conventions. Jerry thinks that this is the façade Merry wanted to blow up to have a glimpse of her father's real calculations. On the other hand, Swede believes that an exemplary, calm, humble and hard-working life is a guarantee of happiness. And for him that means order, stability and peace. Merry, on the other hand, brings chaos, unpredictability, movement and drastic change. She embodies the randomness of life, lack of order, senselessness. The Swede's entire orderly, certain, unchanging life turns out to be based on very uncertain foundations.

Thus the history of the family serves as a mirror for the great topics of literature and life - like the parent-child relationship, conformism and non-conformism or the search for the meaning of life. Roth also disagrees with American culture - the myth of self-made men, the implementation of American dream - a house in the suburbs with a beautiful, well-groomed wife, talented children, a flourishing career. The book shows first small cracks in this facade, and then a big boom, with a thoroughly outlined social and historical background.

Nevertheless, I put down the book with virtually no emotions. It didn't shake me, didn't change me. The feeling is certainly influenced by its length - just over 600 pages. In principle, I can only read intensively over the weekend, with a break of several days during the week. This means that the book does not reach me as a whole, but in pieces. Among other books by Roth, the Pulitzer-winning American Pastoral seems to be watered down - it doesn't have the intensity that characterizes Portnoy’s Complaint or Everyman. I have the impression that the Levovs’ marriage has been drawn too precisely, and some of the side threads are unnecessary. A lot of considerations are repeated or drag along. Despite the great technical efficiency - I haven't reached the state of thoughtfulness that some books give me. It's a pity.


My rating: 5/10

Author: Philip Roth
Title: American Pastoral
Publishing House: Wydawnictwo Literackie
Warsaw 2015
Translation: Jolanta Kozak
Number of pages: 608
ISBN: 978-83-08-05495-6




sobota, 29 lutego 2020

Donna Tartt, Szczygieł (The Goldfinch)

Marzyłam o tej książce od momentu, kiedy ją kupiłam. Zaplanowałam sobie, że przeczytam ją podczas krótkiego pobytu w Karpaczu, i chociaż mi się nie udało, zawsze już będzie kojarzyć mi się z tym miejscem.
Szczygieł to przede wszystkim pean na cześć wielkiej sztuki, dokładna analiza tytułowego obrazu Fabritiusa i masa rozważań nad tym, co wyróżnia naprawdę wyjątkowe dzieła. Czytając nagrodzoną Pulitzerem książkę Donny Tartt, wciąż sięgałam po telefon, by obejrzeć kolejne wymieniane przez nią obrazy, czy posłuchać muzyki, której słuchają bohaterowie. Pełne zanurzenie!

Fabuła


Szczygieł to historia Theo Deckera, którego poznajemy, kiedy w Amsterdamie w hotelu stara się pozostać anonimowy, bojąc się przyjazdu policji. Jednak kluczem do jego historii jest zamach w Metropolitan Museum of Art, gdy chłopak ma lat 13. W zamachu ginie jego matka, a Theo poznaje Welty'ego i jego płomiennorudą wnuczkę Pippę. Theo jest z Weltym, kiedy ten umiera i na jego polecenie chowa do torby bezcenny obraz Fabritiusa Szczygieł, a także zobowiązuje się oddać powierzony mu pierścień jego rodzinie. Kiedy po kilku tygodniach ta sytuacja na powrót mu się przypomina, chłopak odnajduje sklep ze starociami i poznaje tam swojego późniejszego przyjaciela na całe życie, Hobiego.
Sytuacja rodzinna Theo jest skomplikowana, a jego dziadkowie nie chcą i nie mogą się nim zająć, więc chłopak trafia do rodziny swojego przyjaciela, Andiego. Elegancki salon państwa Barbour jest dla niego fantastycznym schronieniem, aż do niespodziewanego pojawienia się ojca wraz z partnerką Xandrą. Bez zbędnych dyskusji mężczyzna zabiera swojego syna do Las Vegas, gdzie chłopak wychowuje się w zasadzie bez żadnego nadzoru. Nawiązuje tam przyjaźń z młodym Ukraińcem Borisem, która będzie go naprawdę wiele kosztować.

Kiedy jego ojciec ginie w wypadku samochodowym, przerażony wizją opieki społecznej chłopak zgarnia kilka rzeczy, zapakowany obraz i psa Popczika i ucieka do Nowego Jorku, gdzie znajduje schronienie u Hobiego. Odnawia znajomość z rodziną Barbour i dowiaduje się od ich najstarszego syna, Pratta, że pan Barbour wraz z Andym utopili się podczas burzy. Theo zaczyna często odwiedzać panią Barbour, w związku z czym nie wiadomo kiedy i jak zaręcza się z córką państwa Barbour, Kitsey, i planuje z nią ślub.
W międzyczasie spotyka w Nowym Jorku Borisa i okazuje się, że tak pieczołowicie przez niego skrywany i przechowywany obraz został przez przyjaciela skradziony jeszcze w Nevadzie. Pojawia się szansa na odzyskanie go i mężczyźni wyjeżdżają do Amsterdamu, by go odzyskać. Ryzykowny plan się jednak nie udaje, obraz ponownie znika, a Theo zostaje mordercą, ratując swojemu przyjacielowi życie. Sprawa zostaje jednak sprytnie rozegrana, Boris i Theo dostają nagrodę za wskazówkę, gdzie obrazy mogą byś schowane, a opiewa ona na ładnych kilka milionów dolarów. Zaginione dzieła wracają do muzeów, a Theo może mieć prawie czyste sumienie.

Jam częścią tej siły, która wiecznie zła pragnąc, wiecznie dobro czyni


Powiem szczerze, że książka wydawała mi się mocno przegadana i taka sobie niemal do ostatniego rozdziału, ale to właśnie ostatni rozdział ją uratował. Punkt zborny stanowi niemal traktat filozoficzny o dobru i złu, o nieuchwytnej naturze rzeczy, o różnicach w postrzeganiu.




"(...) dobro nie zawsze wynika z dobrych uczynków, a złe uczynki nie zawsze są skutkiem zła (...)", mówi Boris, starając się pocieszyć przyjaciela po oddanych przez niego, celnych strzałach (s. 810). "(...) ja osobiście nigdy nie wyznaczałem tak wyraźnej granicy między "dobrem" a "złem" jak ty. Dla mnie: ta granica jest często fałszywa. Jedno i drugie nigdy nie jest całkiem rozdzielone. Jedno nie może istnieć bez drugiego." (s. 811)



Tym samym Tartt dołącza do innych wielkich traktatów o naturze dobra i zła, a nawiązań do wybitnych utworów literackich, jest naprawdę sporo:
  • Idiota Dostojewskiego
  • Ziemia, planeta ludzi Exupery'ego
  • Linia piękna Allana Holinghursta ("Linia piękna jest linią piękna. Nieważne, czy przeszła sto razy przez ksero." s. 821)
To chyba właśnie Boris, może w hołdzie wielkim pisarzom rosyjskim, wygłasza najważniejsze uwagi w całej książce, zauważając, między innymi, że życie jest okrutne i niesprawiedliwe, nie ma komu złożyć zażalenia na los, ale to gra, w którą można grać z pewnego rodzaju przyjemnością.

Theo jest bohaterem ułomnym, pokiereszowanym przez los, cierpiącym na traumę po wydarzeniach z dzieciństwa. Niepogodzonym ze swoim losem, tęskniącym za matką - zniknęła, gdy była jeszcze punktem orientacyjnym w jego życiu. Powrót do normalności po jej śmierci wydaje mu się zdradą wobec niej:

"(...) powrót do normalnych zajęć wydawał mi się czymś nielojalnym, niewłaściwym. Przeżywałem wstrząs za każdym razem, gdy zdawałem sobie z tego sprawę, kolejne uderzenie w twarz - odeszła. Wszystkie nowe wydarzenia, wszystkie czynności przez resztę życia miały nas tylko bardziej rozdzielić: dni, których nie była już częścią, wydłużający się dystans między nami. Każdego kolejnego dnia przez resztę mojego życia miała się oddalać coraz bardziej." s. 96

Zaczyna w zupełnie innym punkcie, niż jego rówieśnicy, i zapewne doświadcza więcej, niż jest w stanie znieść. Cierpi.

"I mam nadzieję, że kryje się tu jakaś głębsza prawda o cierpieniu, przynajmniej tak, jak ja je rozumiem, chociaż uzmysłowiłem sobie, że jedyne prawdy, które mają dla mnie znaczenie, to te, których nie rozumiem lub nie jestem w stanie zrozumieć. Wszystko, co tajemnicze, dwuznaczne, niewyjaśnione. Co nie pasuje do opowieści lub jej nie ma. Jasny błysk na prawie niewidocznym łańcuchu. Plamka słońca na żółtej ścianie. Samotność, która oddziela każdą żywą istotę od każdej innej żywej istoty. Smutek nierozerwalnie związany z radością." s. 834

Staje się wrażliwszy na otaczający go świat - dostrzega podobieństwa pomiędzy swoją sytuacją po śmierci matki a w rodzinie Barbour po odejściu dwóch jej członków: "Znałem ten bezruch; tak właśnie zapada się w sobie dom, gdy ktoś umiera," zauważa (s. 132). Jego związek z Pippą nie jest możliwy ze względu na łączące ich traumatyczne doświadczenia z dzieciństwa, mimo, że Theo jest w niej tak zakochany, że czuje się, jakby głowę miał w deszczowych chmurach, serce w niebie (s. 172).

Sztuka w centrum uwagi


Siłą rzeczy w książce znajduje się także sporo rozważań o sztuce.

"(...) między "rzeczywistością" z jednej strony a punktem, gdzie umysł styka się z rzeczywistością, istnieje strefa pośrednia, tęczowa krawędź, gdzie rodzi się piękno, gdzie dwie zupełnie różne powierzchnie mieszają się i stapiają, przynosząc coś, czego nie jest w stanie dać życie: w tej przestrzeni mieści się cała sztuka i magia." (s. 838)



"strefa pośrednia, polichromiczna rubież między prawdą i nieprawdą" s. 839



"Ale ten obraz nauczył mnie też, że możemy się porozumiewać, pokonując barierę czasu." s. 839



"(...) pogoń za czystym pięknem to pułapka, prosta droga do zgorzknienia i smutku, (...) piękno musi być połączone z czymś głębszym." s. 828



"Wiesz, co powiedział Picasso. "Dobrzy artyści kopiują, wielcy kradną". Mimo wszystko, gdy masz do czynienia z prawdziwie wielkim dziełem, jest tak, jakbyś odczuwał wstrząs, dotykając końca przewodu. Nieważne, jak często go dotykasz ani ilu ludzi zrobiło to przed tobą. To ten sam przewód. Który spadł z jakiegoś wyższego poziomu życia. Wciąż ma w sobie ten sam ładunek." s. 821



"Ten Fabritius to żart. Opiera się na żarcie. Tak jak u wszystkich największych mistrzów. Rembrandta. Velazqueza. Późnego Tycjana. Oni pozwalają sobie na żarty. Zabawiają samych siebie." s. 630



"Ten obraz sprawiał, że czułem się mniej śmiertelny, mniej zwyczajny. Był wsparciem i zadośćuczynieniem; był pożywieniem i sumą. Był filarem, który podtrzymywał całą katedrę." s. 608



"Pokusa była zbyt wielka: mieć go w rękach i nie rzucić okiem? Szybko go wysunąłem i niemal natychmiast spowił mnie jego blask, coś niemal muzycznego, wewnętrzna słodycz, która była niewytłumaczalna poza głębokim, poruszającym krew poczuciem harmonii, jak wtedy, gdy serce bije wolno i pewnie w obecności kogoś, przy kim czujemy się bezpieczni i kochani." s. 345

Theo zastanawia się również, czy każdy wybitny obraz jest w rzeczy samej autoportretem - jak w przypadku tytułowego szczygła. Malarz to ptak na łańcuchu, wynajęty przez kogoś to stworzenia dzieła na zamówienie: "Jeden więzień spogląda na drugiego". s. 834




Siostry Muzy byłyby zadowolone

Podsumowując, to sprawnie napisana książka, choć zdecydowanie za długa. W pewien sposób trochę podobna do Małego życia Yanagihary, jeśli chodzi o szerokie ambicje opisywania rzeczywistości i przemian bohaterów. Yanagihara jest jednak trochę lepsza, sprawniej napisana, z większą galerią bohaterów. Na pewno wielką siłą tej książki jest odwoływanie się do wielu zmysłów - wzroku - przy śledzeniu różnorakich tytułów malarskich, słuchu - kiedy włączałam sobie Palestrinę, by czytać do dzwięków muzyki, których słuchała Pippa dochodząc do siebie po wypadku. A może to nie o zmysły chodzi, tylko o synestetyczne łączenie sztuk - literatury, muzyki, malarstwa. To się autorce naprawdę udało.



Donna Tartt, Szczygieł
Wydawnictwo Znak, seria litera nova
Kraków 2015
Tłumaczenie: Jerzy Kozłowski
Liczba stron: 844
ISBN: 978-83-240-2652-4



PS.

"Interesujące było to, jak ten delikatny chłopiec o krzywych nóżkach ze zdjęcia, uroczo uśmiechnięty, nieskazitelny w swym marynarskim ubranku, był jednocześnie konającym starcem, który chwycił mnie za rękę: dwie oddzielne ramy tej samej duszy nałożone na siebie." s. 822


_______________________________________________________________________

I've been dreaming about this book since I bought it. I planned to read it during a short stay in Karpacz, and although I did not succeed, it will always remind me of this place.

The Goldfinch is primarily a pean in honor of great art, a thorough analysis of the title Fabritius's image and plenty of reflection on what distinguishes really unique works. Reading the Pulitzer award-winning book by Donna Tartt, I was constantly reaching for my cellphone to see the next images she mentioned, or listen to the music the characters listen to. Full immersion!

The plot The Goldfinch is the story of Theo Decker, which we get to know when in Amsterdam in a hotel he tries to remain anonymous, fearing the arrival of the police. However, the key to his story is the terrorist attack at the Metropolitan Museum of Art, when the boy is 13 years old. His mother dies in the attack, and Theo meets Mr. Welty and his fiery granddaughter Pippa. Theo is with Mr. Welty when he dies, and he hides the priceless image of Fabritius's The Goldfinch in his bag on the old man's request, and also undertakes to give the ring entrusted to him back to his family. When, after a few weeks, he recollects this situation the boy finds an antique store and meets his later friend for the rest of his life, Hobie. Theo's family situation is complicated, and his grandparents do not want and can not take care of him, so the boy goes to the family of his friend Andy. The elegant Barbour salon is a fantastic shelter for him, until his father and his partner Xandra appear unexpectedly. Without undue discussion, the man takes his son to Las Vegas, where the boy grows up without any supervision. He makes a friendship with a young Ukrainian, Boris, which will cost him a lot. When his father dies in a car accident, the boy, terrified by the vision of social security, picks up a few things, with the wrapped painting and Popczik's (family's dog) and escapes to New York, where he finds shelter with Hobie again. He renews his relationship with the Barbour family and learns from their eldest son, Pratt, that Mr. Barbour and Andy had drowned in a storm. Theo often visits Mrs. Barbour, so it is not known when and how he gets engaged to the Barbours' daughter, Kitsey, and plans to marry her. In the meantime, he meets Boris in New York and it turns out that the picture he had so carefully hidden and stored had been stolen by his friend already in Nevada. There is a chance to get it back and the men go to Amsterdam to claim it. However, the risky plan fails, the picture disappears again, and Theo becomes a murderer, saving his friend's life. Therefore they tip the police on the possible whereabouts of the painting and Boris and Theo get a few million dollars reward for this precious information. Missing works are returned to museums, and Theo may have an almost clear conscience.

I am a part of that power which eternally wills evil and eternally works good
I will honestly say that the book seemed over-talked to me and so-so almost to the last chapter, but it was the last chapter that saved it. The assembly point is almost a philosophical treatise on good and evil, the elusive nature of things and differences in perception. "(...) good does not always result from good deeds, and bad deeds are not always the result of evil (...)", says Boris, trying to comfort his friend after his accurate shots (p. 810). "(...) I personally have never set such a clear border between 'good' and 'evil' as you. For me: this border is often false. Both are never completely separated. One cannot exist without the other." (p. 811) Thus, Tartt joins other great treatises on the nature of good and evil, and there are really many references to outstanding literary works: - Dostoevsky's Idiot - Saint-Exupéry, Wind, Sand and Stars
- Allan Holinghurst, The Line of Beauty ("The line of beauty is a beauty line. It doesn't matter if it went through a photocopier a hundred times." p. 821)
It is Boris who, perhaps as a tribute to great Russian writers, makes the most important comments throughout the book, noting, among other things, that life is cruel and unfair, there is no one to complain to about fate, but it is a game that can be played with some sort of pleasure. Theo is a defective hero, mangled by fate, suffering from trauma after the childhood events. Uncompromised with his fate, missing his mother - she disappeared when she was still a landmark in his life. Returning to normal after her death seems to him a betrayal of her: "(...) returning to normal activities seemed to me something disloyal, wrong. I experienced a shock every time I was aware of it, another blow to the face - she's gone. All new events, all activities for the rest of my life only had to separate us more: days that she was no longer part of, the distance between us was lengthening. Every day till the rest of my life would keep moving me away from her." p. 96 He starts at a completely different point than his peers, and probably experiences more than he can bear. He suffers. "And I hope that there is a deeper truth about suffering here, at least as I understand it, although I have realized that the only truths that matter to me are those that I do not understand or cannot understand. Everything mysterious, ambiguous, unexplained. What does not match the story or does not have it. A bright flash on an almost invisible chain. A sun spot on a yellow wall. A loneliness that separates every living being from every other living being. Sadness inseparable from joy." p. 834 Theo becomes more sensitive to the world around him - he notices the similarities between his situation after his mother's death and in the Barbour family after the departure of two of its members: "I knew this stillness; that's how a house falls in, when someone dies," he notes (p. 132). His relationship with Pippa is not possible due to their shared traumatic childhood experiences, despite the fact that Theo is so in love with her to the point he feels as if his head was in rainy clouds, and heart in heaven (p. 172).

Focus on art
Inevitably, the book also contains many considerations about art. "(...) between 'reality' on the one hand and the point where the mind meets reality, there is an intermediate zone, a rainbow edge, where beauty is born, where two completely different surfaces mix and fuse, bringing something that is not able to give life: all art and magic fit into this space." (p. 838) "intermediate zone, polychrome boundary between truth and untruth" p. 839 "But this picture also taught me that we can communicate by overcoming the time barrier." p. 839 "(...) the pursuit of pure beauty is a trap, a straight path to bitterness and sadness, (...) beauty must be combined with something deeper." p. 828 "You know what Picasso said. 'Good artists copy, great artists steal.' After all, when you are dealing with a truly great work, it is as if you feel a shock when you touch the end of the wire. No matter how often you touch it or how many people did it before you. It's the same cable. It fell from some higher stage of living. It still has the same charge." p. 821
"This Fabritius is a joke. It's based on a joke. Like all the greatest masters. Rembrandt. Velazquez. Late Titian. They allow themselves jokes. They entertain themselves." p. 630 "This image made me feel less lethal, less ordinary. It was support and compensation; it was food and a sum. He was a pillar that supported the entire cathedral." p. 608 "The temptation was too great: to have it in my hands and not to take a look? I quickly pulled it out and almost immediately it has enveloped me in its splendor, something almost musical, an internal sweetness that was inexplicable except a deep, bloody sense of harmony, as when the heart beats slowly and confidently in the presence of someone with whom we feel safe and loved." p. 345 Theo also wonders if every outstanding picture is indeed a self-portrait - as in the case of the title goldfinch. The painter is a bird on a chain, hired by someone to create a custom work: "One prisoner looks at another". p. 834 The Muses would be pleased In summary, it is a well-written book, although definitely too long. In some ways a bit similar to Yanagihara's Little Life when it comes to broad ambitions to describe the reality and transformation of heroes. Yanagihara's book, however, is a little better, more efficiently written, with a larger gallery of heroes. Certainly the great strength of this book is referring to many senses - eyesight - when tracking various painting titles, hearing - when I turned on Palestrina to read to the sounds of music that Pippa listened to after recovering from the accident. Or maybe it's not about the senses, but about the synesthetic combination of arts - literature, music, painting. In this the author has really succeeded. Author: Donna Tartt
Title: The Goldfinch Printing House: Znak, letter nova series Krakow 2015 Translation: Jerzy Kozłowski Number of pages: 844 ISBN: 978-83-240-2652-4

PS. "It was interesting how this gentle boy with crooked legs from the photo, charmingly smiling, immaculate in his sailor suit, was also a dying old man who grabbed my hand: two separate frames of the same soul superimposed." p. 822