Jeffrey Eugenides, Przekleństwa niewinności (The Virgin Suicides)

Powieść intymna

Na razie przeczytałam dwie książki Eugenidesa, Przekleństwa niewinności jako pierwsze i Middlesex jako drugie. Zachwyca mnie, że te pozycje są od siebie tak różne, i każda była na swój sposób znakomita. Eugenides jest dla mnie jednym z najciekawszych i najbardziej utalentowanych współczesnych pisarzy, więc pewnie znajdzie się tu więcej jego pozycji.

Nie traćcie czasu na życie

Przekleństwa niewinności opowiadają historię pięciu sióstr Lisbon, które, jedna po drugiej, popełniają samobójstwo w przeciągu roku. Historia jest relacjonowana przez pierwszoosobowego narratora zbiorowego – wówczas chłopców z sąsiedztwa, a obecnie mężczyzn, którzy przypominają sobie czasy swojej młodości i usiłują odtworzyć wydarzenia sprzed lat. Przez to powieść jest niezwykle oniryczna, odległa, składająca się bardziej z wrażeń i emocji, niż faktycznych zdarzeń. Ktoś kogoś widział, ktoś z kimś rozmawiał, ale wspomnienia i fakty nikną w mroku.

Wydarzenia w powieści mają niejednorodną wagę – w zależności od tego, co pamięta narrator, te smaki i zapachy wychodzą na pierwszy plan. To książka w zasadzie utkana ze wspomnień i nitek pamięci. To sprawia, że mimo wątłej fabuły, powieść Eugenidesa niezwykle działa na zmysły.

Samotne w samobójstwie, które jest czymś głębszym niż śmierć

Oczywiście, Eugenides szuka przyczyn śmierci pięknych dziewcząt, przekopuje rodzinne pamiątki, dzienniki, gazety. Jednak powody ich decyzji pozostają ukryte i nie wiadomo, co jest przyczyną dramatu. Obserwatorom Lisbonek nie udaje się nawet zbliżyć do sedna dramatu i senne miasteczko ze zdumieniem i niedowierzaniem przygląda się rodzinnej tragedii. Dziewczęta na zawsze pozostaną samotne, efemerycznie, niezrozumiane. Sądzę, że głównym tematem powieści jest nie sama śmierć, ale dojrzewanie głównych bohaterów, zmaganie ze zmnieniającym się ciałem i burzą hormonalną, próba odnalezienia się w nowym kształcie.

Moja ocena: 7/10

W zasadzie po prozę Eugenidesa można sięgać w ciemno – za każdym razem czytelnik będzie pozytywnie zaskoczony. Autorowi udaje się uniknąć truizmów, sensacji, miałkości prozy, za każdym razem pisze pięknie i ewokacyjnie. Sięgając po Przekleństwa niewinności mamy gwarancję, że przypomnimy sobie niełatwy czas własnego dojrzewania, śmierdzącej szatni po szkolnych zajęciach sportowych, ostry zapach potu oraz targające nami sprzeczne i bardzo wyraźne emocje. Mimo trudnego tematu ta książka jest napisana w piękny, intymny, subtelny sposób.

 

Jeffrey Eugenides, Przekleństwa niewinności

Wydawnictwo Znak

Kraków 2013

Tłumaczenie: Tomasz Bieroń

Liczba stron: 240

ISBN: 978-83-240-2122-2

Gatunek: powieść obyczajowa

* * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * *

An intimate novel

So far I have read two of Eugenides' books, The Virgin Suicides as first and Middlesex as second. It amazes me that these items are so different from each other, and each was brilliant in its own way. To me, Eugenides is one of the most interesting and talented contemporary writers, so there will be more of his works here.

Don't waste your time on life

The Virgin Suicides tells the story of the five Lisbon sisters who, one after the other, commit suicide within a year. The story is told by a first-person group narrator - then neighborhood boys and now men who make recollections on their youth and try to recreate the events of years ago. As a result, the novel is extremely dreamlike, distant, consisting more of impressions and emotions than actual events. Someone saw somebody, somebody talked to someone, but memories and facts disappear in the dark.

The events in the novel have a heterogeneous weight - depending on what the narrator remembers, these tastes and smells come to the front. It's a book basically woven from memories and threads of recollections. This makes Eugenides' novel extremely sensual, despite the fragile plot.

Lonely in suicide that is deeper than death

Of course, Eugenides looks for the causes of death of the beautiful girls, digs through family mementos, journals and newspapers. However, the reasons for their decisions remain hidden, and it is not known what caused the drama. Lisbons’ observers fail to even get to the heart of the drama and the sleepy town watches the family tragedy with amazement and disbelief. Girls will always be lonely, ephemeral, misunderstood. I believe that the main theme of the novel is not death itself, but the maturing of the main characters, struggling with a changing body and a hormonal storm, an attempt to find a new shape.

My rating: 7/10

In fact, one can reach for the Eugenides' without any hesitation - the reader will be positively surprised every time. The author manages to avoid truisms, sensations, and shallow prose, each time he writes beautifully and evocatively. Reaching for The Virgin Suicides we have a guarantee that we will be immersed in the difficult time of our own adolescence, the smelly cloakroom after school sports, the sharp smell of sweat and the contradictory and very sharp emotions that haunted us then. Despite the difficult topic, this book is written in a beautiful, intimate, subtle way.

 

Author: Jeffrey Eugenides

Title: The Virgin Suicides

Publishing House: Wydawnictwo Znak

Krakow 2013

Translation: Tomasz Bieroń

Number of pages: 240

ISBN: 978-83-240-2122-2

Genre: novel

Sally Rooney, Normalni ludzie (Normal People)

Sięgałam po tę książkę z mieszanymi uczuciami. Słyszałam skrajne opinie – od bardzo złych po bardzo dobre. Nastawiona byłam raczej negatywnie, pewnie dlatego przeżyłam przyjemne zaskoczenie.

Spotkanie dwóch światów

Powieść relacjonuje życie dwójki nastolatków, którzy wraz z rozwojem fabuły dojrzewają. Marianne pochodzi z dobrego, bogatego domu, ale ma słabe relacje z matką i wręcz toksyczne – ze swoim bratem Erikiem. W szkole jest outsiderką, odrzuconą i wyśmiewaną przez grupę równieśniczą, ale niezależnie myślącą i wyróżniającą się wśród innych uczniów. Dziewczyna dużo czyta i stara się nie przejmować, co mówią i myślą o niej inni. Connell odwrotnie – pochodzi z ubogiej rodziny, jego matka Lorraine sprząta dom należący do rodziny Marianne. Chłopak doświadczył w życiu dużo miłości i wsparcia od mamy, ale zupełnie nie zna ojca. Uczy się również bardzo dobrze, gra w szkolnej drużynie sportowej i jest uwielbiany przez swoich rówieśników (a do tego przystojny). Kiedy przyjeżdża odebrać Lorraine z domu Marianne, młodzi zaczynają się do siebie zbliżać. Jednak Connell pragnie utrzymać ich związek w tajemnicy i na bal kończący szkołę zaprasza inną dziewczynę. Marianne wycofuje się z życia szkolnego, zdaje egzaminy na studnia znakomicie i para spotyka się dopiero w Trinity College w Dublinie. Tam ich uczucie odżywa, ale nadal nie są ze sobą związani na stałe, a drobne nieporozumienia i niedomówienia sprawiają, że ich ścieżki ponownie się rozchodzą, by znów się zejść, i znów rozejść...

Ograniczona perspektywa

Nieczęsto się zdarza, żeby książka tak mocno koncentrowała się na swoich bohaterach. Zazwyczaj mamy jakieś szersze tło, opis domu rodzinnego, topografię miasta. Tutaj natomiast wszystko przefiltrowane jest przez myśli i rozmowy dwójki bohaterów, a mimo tej koncentracji wiele rzeczy pozostaje dla czytelnika zagadką. Ojciec Marianne znęcał się nad rodziną, a sama dziewczyna w relacjach damsko-męskim wykazuje daleko posuniętą uległość. Connell ma nad nią całkowitą władzę, ale powstrzymuje się przed pewnymi zachowaniami (bicie, podduszanie), na które Marianne godzi się z innymi. Sceny seksu są opisane znakomicie jak rzadko, bohaterów łączy nie tylko namiętność, ale też poczucie bezpieczeństwa i zrozumienia. Żaden inny partner nie daje im takiego poczucia. Marianne czuje się pusta w środku, jak studnia, i tylko Connellowi ufa całkowicie.

Rooney porusza naprawdę sporo ważnych tematów – radzenie sobie z traumą z dzieciństwa (albo raczej nieradzenie), waga postrzegania przez innych i potrzeba akceptacji w nastoletnim życiu, nawet kosztem uczciwości względem samego siebie, nierówności w postrzeganiu i traktowaniu płci i zagrożenia płynące z rozpowszechniania zdjęć i informacji w sieci. Mimo, że brzmi to niemal jak jakiś poradnik, to tematy te są zgrabnie i delikatnie wplecione w losy bohaterów i książka nie jest w żaden sposób dydaktyczna.

Proza jak reportaż

Powieść jest napisana oszczędnie, chłodnym, zdystansowanym językiem. Duża jej część toczy się w dialogach, niewyogrębnionych z tekstu żadnymi znakami interpunkcyjnymi (co nie stanowi żadnego problemu). Każdy tytuł rozdziału zawiera datę i wydarzenia rozwijają się chronologicznie, ale stanowią jakby migawkę, urywek życia bohaterów. Nie ma klasycznej narracji, jest tylko zerkanie przez uchylone drzwi, a czytelnik zawsze pozostaje na zewnątrz, bez pełnego wglądu.

Zastanawia mnie znaczenie tytułu i definicja normalności. Czy Marianne i Conell są normalni? Czy tak powinna wyglądać zdrowa relacja? Czy każdy ma jakieś mroczne, trudne zakamarki, z którymi musi sobie poradzić? Rooney zostawia nas z tym pytaniem.

 

Moja ocena: 8/10.

 

Sally Rooney, Normalni ludzie

Wydawnictwo WAB

Warszawa 2020

Tłumaczenie: Jerzy Kozłowski

Liczba stron: 304

ISBN: 978-83-280-6705-9

Gatunek: powieść obyczajowa

 

 

I reached for this book with mixed feelings. I've heard extreme opinions - from very bad to very good. My attitude was rather negative, which is probably why I experienced a pleasant surprise.

Meeting of two worlds

The novel tells about the lives of two teenagers who mature as the plot develops. Marianne comes from a good, wealthy home, but has a poor relationship with her mother and even toxic - with her brother Erik. At school, she is an outsider, rejected and ridiculed by a peer group, but she thinks independently and stands out among other students. The girl reads a lot and tries not to worry about what others say and think about her. Connell comes from a poor family, his mother Lorraine cleans the house belonging to Marianne's family. The boy has experienced a lot of love and support from his mother in his life, but he doesn't know his father at all. He also studies very well, plays for the school sports team and is adored by his peers (and handsome). When she comes to pick up Lorraine from Marianne's house, the young people begin to grow closer. However, Connell wants to keep their relationship a secret and invites another girl to his graduation prom. Marianne retires from school life, passes the college exams brilliantly, and the couple don't meet until Trinity College, Dublin. There, their affection comes alive, but they are still not permanently bound together, and minor misunderstandings and misunderstandings make their paths diverge again to come back together and diverge again ...

Limited perspective

It's not often that a book focuses so much on its characters. Usually we have a broader background, a description of the family home, the topography of the city. Here, however, everything is filtered through the thoughts and conversations of the two characters, and despite this concentration, many things remain a mystery to the reader. Father Marianne abused the family, and the girl herself in male-female relations shows far-reaching submission. Connell has complete control over her, but refrains from certain behaviors (beatings, choking) that Marianna agrees to with others. Sex scenes are described perfectly as rarely, the characters share passion, but also a sense of security and understanding. No other partner gives them this feeling. Marianne feels empty inside, like a well, and only Connell trusts completely.

Rooney touches on a lot of important topics - dealing with childhood trauma (or rather not crying), the importance of perception by others and the need for acceptance in teenage life, even at the cost of being honest with yourself, gender inequality, and the dangers of disseminating photos and information on the web. Although it sounds almost like a tutorial, these topics are neatly and delicately woven into the fate of the characters and the book is in no way didactic.

Prose resembling a reportage

The novel is written sparingly, in a cool, reserved language. A large part of it takes place in dialogues, not immersed in the text with any punctuation marks (which is not a problem). Each chapter title contains a date and the events unfold chronologically, but are like a snapshot, a fragment of the heroes' lives. There is no classic narrative, there is only a peek through a slightly ajar door, and the reader always stays outside, without full insight. Maybe that's why Rooney's novel is so captivating and mesmerizing, and it's so easy to read.

My grade: 8/10.

 

Author: Sally Rooney

Title: Normal People

Publishing House: Wydawnictwo WAB

Warsaw 2020

Translation: Jerzy Kozłowski

Number of pages: 304

ISBN: 978-83-280-6705-9

Genre: novel

John Banville, Prawo do światła (Ancient light)

Banville jest wyjątkowo płodnym pisarzem, do tej pory opublikował 20 książek. Prawo do światła jest trzecim tomem z trylogii The Alexander and Cass Cleave Trilogy, publikowanej w latach 2002-2012. Oczywiście dowiedziałam się o tym dopiero po przeczytaniu książki. Poprzednie dwa tytuły nie są przetłumaczone na język polski.

Diabeł nie tkwi w fabule

Bohaterem powieści jest aktor Alexander Cleave, dobiegający już 70-tki. Ku jego zaskoczeniu zostaje zaproszony do kolejnego przedsięwzięcia, tym razem na wielkim ekranie, z którego korzysta. Towarzyszy mu młoda gwiazda kina, Dawn Devonport. Jednocześnie mężczyzna wspomina swoje lata młodzieńcze, kiedy zakochał się i przeżył romans z 20 lat od siebie starszą matką kolegi, Celią Gray. 35-letnia wówczas kobieta jest opisana w prozie Banville’a niesamowicie zmysłowo, a doznania młodego bohatera działają na wszystkie zmysły. Alexander uprawiał seks z Celią w zrujnowanej chacie w lesie, pełnej zbutwiałych liści, na skrzypiącej podłodze, w chłodnym potoku nieopodal, w jej starym samochodzie, w schowku na pranie.

Kiedy nie oddaje się zmysłowym wspomnieniom, Alexander jest wieloletnim mężem Lydii Mercer i pogrążonym w żałobie ojcem Catherine, zwanej pieszczotliwie Cass, która popełniła samobójstwo rzucając się ze skały we Włoszech. Co gorsza, dziewczyna była wtedy w ciąży. Małżeństwo najgorsze chwile ma już za sobą, ale dalej nie może pogodzić się ze śmiercią swojego jedynego dziecka i oboje stąpają po kruchym lodzie. Kiedy Dawn podejmuje nieudaną próbę samobójczą, Alexander zabiera ją ze sobą do Włoch, by choć przez chwilę móc z nią podróżować jak ze swoją córką, i zbliżyć się do zagadki śmierci swojego jedynego dziecka.

Zmysłowa proza

Siła powieści nie tkwi w fabule, lecz w mistrzostwie języka. Czytając powieść podczas upalnych letnich wakacji słyszałam wszystkie dźwięki, czułam opisywane przez Banville’a zapachy, dawałam się uwodzić – za Alexandrem – zmysłowemu obrazowi starszej kochanki. Z drugiej strony, pisarz zwraca uwagę na ulotność pamięci, przetworzenie swoich wspomnień przez czas i nagromadzone doświadczenie. Książka zawiera zresztą swoistą klamrę kompozycyjną – z początku bohater zastanawia się, co się stało z jego kochanką z lat młodzieńczych, na końcu książki dowiaduje się, że zmarła zaledwie rok po ich romansie, a oddając się swojemu młodemu i niedoświadczonemu kochankowi wiedziała już, że jest chora. Dorosły już mężczyzna może się więc zastanawiać, czy postanowił zlekceważyć pojawiające się objawy, czy też ich jeszcze nie było, czy jego pamięć postanowiła ich nie zauważać? Taka pogoń za przeszłością, przesączona przez niezwykle poetycki, zmysłowy język, tworzy pociągającą i silną mieszankę. Mnie pchnęła do lektury kolejnych książek Banville’a.

 

Moja ocena: 7/10.

 

John Banville, Prawo do światła

Wydawnictwo Świat Książki

Warszawa 2015

Tłumaczenie: Jacek Żuławnik

Liczba stron: 302

ISBN: 978-83-7943-544-9

 

John Banville, Ancient Light

Banville is an exceptionally prolific writer, having published 20 books to date. Ancient Light is the third volume in The Alexander and Cass Cleave Trilogy, published between 2002 and 2012. Of course, I only found out about this after reading the book. The previous two titles are not translated into Polish.

The beauty is not in the plot

The hero of the novel is the actor Alexander Cleave, who is already in his seventies. To his surprise, he is invited to the next venture, this time on the big screen. He is accompanied by a young movie star, Dawn Devonport. At the same time, the man remembers his adolescence when he fell in love and had an affair with his friend's 20 years older mother, Celia Gray. The then 35-year-old woman is described in Banville's prose incredibly sensually, and the experiences of the young protagonist affect all the senses. Alexander had sex with Celia in a dilapidated hut in the woods, full of decaying leaves, on a squeaky floor, in a chilly river nearby, in her old car, in the laundry closet.

When he doesn't indulge in sensual memories, Alexander is the long-time husband of Lydia Mercer and the bereaved father of Catherine, affectionately known as Cass, who committed suicide by throwing herself off a rock in Italy. Worse, the girl was pregnant at the time. The worst moments are behind the married couple, but they still cannot come to terms with the death of their only child and they both tread on thin ice. When Dawn makes an unsuccessful suicide attempt, Alexander takes her with him to Italy so that he can travel with her for a while as with his daughter and get closer to the mystery of the death of his only child.

Highly sensual prose

The strength of the novel lies not in the plot, but in the mastery of language. While reading the novel during a hot summer vacation, I heard all the sounds, I felt the smells described by Banville, I was seduced - following Alexander - by the sensual image of an elderly mistress. On the other hand, the writer pays attention to the elusiveness of memory, the processing of his memories through time and accumulated experience. The book contains a peculiar composition bracket - at first the protagonist wonders what happened to the lover from his adolescent years, at the end of the book he learns that she died just a year after their romance, and by giving herself to her young and inexperienced boy, she already knew that she was sick. So an adult man may wonder if he decided to ignore the emerging symptoms, if they were not there yet, or if his memory decided not to notice them? Such a pursuit of the past, permeated with an extremely poetic, sensual language, creates an alluring and powerful mixture. It pushed me to read more of Banville books.

 

My rating: 7/10.

 

John Banville, Ancient Light

Publishing House: Świat Książki

Warsaw 2015

Translated by: Jacek Żuławnik

Number of pages: 302

ISBN: 978-83-7943-544-9