Sięgnęłam po książkę Szalaya w
piątek po południu, a nagrodzona Bookerem powieść Ciało ma niecałe 400
stron. W sobotę rano było już po sprawie, i to tylko dlatego, że zmęczone
lekturą oczy nie dawały już rady po 350 stronach. Najnowsze dzieło pisarza to
kawał solidnej literatury, a jednocześnie głęboki, smutny portret ludzkiego
życia. Nagroda wydaje się ze wszech miar zasłużona.
David Szalay
Ciało to szósta książka pisarza,
pierwsza nagrodzona Nagrodą Bookera, ale jednocześnie druga do niej nominowana–
pierwsza była Czym jest człowiek? z 2016 roku. Szalay urodził się w 1974
roku w Kanadzie, jego ojciec jest Węgrem, a mama Kanadyjką. Mieszkał w Beirucie,
Londynie, Brukseli, Peczu na Węgrzech, a obecnie rezyduje w Wiedniu.
Ciało to historia urodzonego
na Węgrzech Istvána, którego poznajemy, gdy ma 15 lat i dojrzewa. Chłopak
przeprowadza się z matką w nowe sąsiedztwo i nie ma zbyt wielu przyjaciół.
Matka prosi go o pomoc w noszeniu zakupów dla sąsiadki, co z kolei prowadzi do
zainicjowanego przez kobietę romansu. Kiedy jednak István wyznaje jej miłość i
zaczyna się angażować, 42-latka zrywa z nim, a chłopak popada przez to w głębokie
kłopoty. Dalej obserwujemy go podczas jego służby wojskowej na Bliskim
Wschodzie, gdzie odznacza się odwagą i dostaje za nią medal, ale nie chce
kontynuować tej ścieżki kariery. Potem wyjeżdża do Anglii, gdzie pracuje jako
ochroniarz w szemranych klubach, ale któregoś wieczoru ratuje bogatemu
mężczyźnie życie, a ten pomaga mu w znalezieniu lepszej pracy. István wdaje się
w romans z żoną swojego nowego pracodawcy, a po jego śmierci zostaje jej mężem,
osiągając wysoką pozycję społeczną i prowadząc własne inwestycje z pomocą
kapitału żony. Jednak syn jego żony z pierwszego małżeństwa, Thomas, nienawidzi
go, bo odkrył romans matki jako dziecko i uważa, że Węgrowi zależy tylko na
majątku matki. Ta początkowa drzazga drastycznie zmieni życie Istvána.
Powieść Szalaya jest niesamowicie
zmysłowa, a jednym z jej głównych tematów jest seks (i jego naprawdę dobre,
naturalne, nierażące opisy). Wraz z Istvánem przeżywamy jego inicjację
seksualną z dojrzałą kobietą, a potem kolejne relacje, romanse i zbliżenia. Z
czasem rodzi się wrażenie, że mężczyzna ma stosunkowo mały wpływ na swoje
życie, że ono mu się przydarza, a on tylko biernie za nim podąża. Mężczyzna nie
potrafi pomóc swojemu synowi, kiedy ten doświadcza zastraszania w szkole, a na
problemy ze starszym synem swojej żony reaguje agresją lub wycofaniem. Również
swoje zaangażowanie i miłość do żony odkrywa zbyt późno, nie zdając sobie
sprawy ze skali swojego uczucia. Jednak w godzinie próby, w punkcie zwrotnym
swojego życia, István podejmuje moralną decyzję – postanawia uratować życie
Thomasa, który właśnie przedawkował narkotyki, chociaż oznacza do dla niego
utratę majątku i znaczące obniżenie komfortu życia. To mnie zaskoczyło,
zupełnie się tego nie spodziewałam po głównym bohaterze. Nie wiem, czy pewnie
oddzielenie się Istvána od swoich emocji, funkcjonowanie w dużej mierze
bezrefleksyjne, na fali bezwładności, tłumaczy tytuł. Mamy ciało, które skupia
się na zaspokajaniu swoich fizycznych potrzeb i popędów, bierze to, co mu się
przytrafia, mając jednak niewiele siły woli, by nadać swojemu życiu bardziej konsekwentny
czy zdefiniowany kierunek. Zmiany przyjmuje biernie, z dystansem, stoicko, ale
bez podejmowania prób wpłynięcia na sytuację.
Czy banał nie może być
prawdziwy?
Narracja, chociaż chronologiczna,
przeskakuje spore kawałki czasu, pokazując fragmenty życia Istvána, ale nie
dając obrazu całości. Kilkukrotnie Autor stosuje zabieg pozostawienia
czytelnika w niepewności przy najbardziej dramatycznych wydarzeniach, a ich
skutki czy konsekwencje poznajemy mimochodem znacznie później, z perspektywy
czasu, pozbawione już intensywnego dramatyzmu, który musiał im towarzyszyć
zaraz po tym, jak się wydarzyły. Dzięki temu mam wrażenie, że powieści udało się
złapać pewną oczywistą prawdę o życiu – to garść sytuacji, które nas w pewnym
stopniu definiują, wykorzystanych lub zmarnowanych szans. Brzmi banalnie, ale
czym innym jest nasze życie? Mi powieść podobała się bardzo, a przy ilości czytanych
obecnie książek wydała się świeża, z pewnością wciągająca, a lekturę
zakończyłam z tak lubianym przeze mnie „hmmm”.
Moja ocena: 9/10.
David Szalay, Ciało
Wydawnictwo Pauza, Warszawa 2026
Tłumaczenie: Dobromiła Jankowska
Liczba stron: 400
ISBN: 978-83-979656-9-0
*****************************************************************************
I picked up Szalay's book on Friday afternoon,
and the Booker Prize-winning novel, Flesh, is less than 400 pages long.
By Saturday morning, it was over, and only because my tired eyes couldn't
handle any more text after 350 pages. The writer's latest work is a solid piece
of literature and, at the same time, a profound, sad portrait of human life.
The award seems thoroughly deserved.
David Szalay
Flesh is the writer's sixth book, the first to win
the Booker Prize, but also the second to be nominated for it – the first was All
That Man Is in 2016. Szalay was born in 1974 in Canada to a Hungarian
father and a Canadian mother. He has lived in Beirut, London, Brussels, and
Pécs, Hungary, and currently resides in Vienna.
Snapshots of Life
Flesh is the story of Hungarian-born István, whom we
meet at the age of 15, coming of age. He moves with his mother to a new neighbourhood
where he doesn't have many friends. His mother asks him to help their neighbour
to carry her groceries, which in turn leads to an affair initiated by the
woman. However, when István confesses his love and begins to commit, the
42-year-old breaks up with him, and the boy finds himself in deep trouble. We
then follow him during his military service in the Middle East, where he
distinguishes himself for his courage and receives a medal for it, but he
refuses to continue this career path. He then travels to England, where he
works as a security guard in shady clubs, but one night he saves the life of a
wealthy man, who helps him find a better job. István begins an affair with another
employer's wife, and after her husband’s death, he marries her, achieving a
high social position and managing his own investments with the help of his
wife's capital. However, Helen's son from her first marriage, Thomas, hates him
because he discovered his mother's affair as a child and believes the Hungarian
only cares about her fortune. This initial rift will drastically change
István's life.
Szalay's novel is incredibly sensual, and one
of its main themes is sex (and its truly good, natural, and unoffensive
descriptions). We experience István's sexual initiation with a mature woman,
followed by subsequent relationships, romances, and intercourses. Over time,
the impression develops that the man has relatively little influence over his
own life, that it happens to him, and he only passively follows it. He is
unable to help his son when he experiences bullying at school, and he reacts to
problems with his wife's older son with aggression or withdrawal. He also
discovers his commitment and love for his wife too late, unaware of the scale
of his feelings. However, in the hour of trial, at a turning point in his life,
István makes a moral decision – he decides to save the life of Thomas, who has
just overdosed on drugs, even though it means the loss of his fortune and a
significant reduction in his quality of life. This surprised me; I didn't
expect it from the main character at all. I don't know if István's
disconnection from his emotions, functioning largely without reflection, on a
wave of inertia, explains the title. We have human flesh focused on satisfying
its physical needs and urges, accepting what happens to it, yet having little
willpower to give its life a more consistent or defined direction. It accepts
changes passively, with detachment, stoic, but without attempting to influence
the situation.
The narrative, although chronological, skips
large chunks of time, showing fragments of István's life but not providing a
complete picture. The author repeatedly employs the tactic of leaving the
reader in suspense during the most dramatic events, only to learn their
consequences much later, in retrospect, stripped of the intense drama that must
have accompanied them immediately after they occurred. This leaves me with the
impression that the novel has captured a certain obvious truth about life – a
collection of situations that define us to some extent, opportunities taken or
squandered. It sounds cliché, but what else is our life? I really enjoyed the
novel, and considering the number of books I currently read, it felt fresh and
certainly engaging. I finished reading it with that "hmmm" I love.
My rating: 9/10.
Author: David Szalay
Title: Flesh
Publishing House: Pauza, Warsaw 2026
Translation: Dobromiła Jankowska
Pages: 400
ISBN: 978-83-979656-9-0
Brak komentarzy:
Prześlij komentarz