Zośka Papużanka, Solo

Obce kobiety

Skusiła mnie znowu półka nowości w bibliotece, a na niej ładnie wydany przez Wydawnictwo Poznańskie zbiór opowiadań Zośki Papużanki Solo. Niewiele ponad dwieście stron – cóż to dla mnie, zwłaszcza, że znów mogłam słuchać i czytać symultanicznie ze względu na dostępny na storytel audiobook. Tak więc książkę wypożyczoną w poniedziałek miałam za sobą już w czwartek, ku mojej wielkiej uldze.

Nie tacy mężczyżni

Każdemu czytelnikowi zdarzy się trafić na książkę, która go po prostu irytuje. Dokładnie tak było w moim przypadku z tym zbiorem opowiadań. Osiemnaście inspirowanych życiem historii, mielących w kółko ten sam temat – kobiecej samotności, bycia solo, zarówno po rozwodzie/porzuceniu/odejściu partnera, jak i w związku. Im dalej w las, tym większe miałam poczcie, że opisywany świat jest mi całkiem obcy, że go nie znam, nie poznaję i w niego najzwyczajniej w świecie nie wierzę. Jako kobietę wkurzał mnie portret mężczyzn w książce – zimnych, bezdusznych, skupionych na sobie, bezwzględnych, cynicznych, przemocowych. Nie wiem, czy obracam się w jakimś innym świecie, czy się w jakiś nieświadomy sposób nie zgadzam na jakieś traktowanie, ale w swoim najbliższym środowisku (dom, praca, znajomi) nie widzę takich przykładów. Widzę wsparcie, uważność, troskę, drobne objawy miłości, i to jest budujące. Rozstania? Są. Rozwody? Są. Czy zawsze są, bo ten dupek znalazł sobie młodszą/ładniejszą kobietę i bezdusznie porzucił swoją rodzinę? No nie. Dlatego świat, który pokazuje mi Papużanka wydaje mi się sztuczny, może napisany pod jakąś tezę, rozżalony i strasznie uproszczony.

Nie takie kobiety

Z drugiej strony, jako kobietę, wkurzają mnie również postaci damskie w tych opowiadaniach. Nierzadko są skupione na sobie, na swoich potrzebach, wymaganiach, oczekiwaniach, a przecież bycie w relacji oznacza branie pod uwagę tej drugiej osoby. Oczywiście, nie oznacza stawiania jej potrzeb ponad swoje (oprócz ekstremalnych sytuacji, jak ciężka choroba), ale współgranie, bycie razem, wspieranie się. Kobiety u Papużanki wpadają też w drugą skrajność, czyli całkowicie podporządkowują swoje życie partnerowi, przeprowadzają się do innego miasta, porzucają swoje rodziny, niemal swoją tożsamość, zostawiają siebie za sobą. A potem się dziwią, że związki się nie układają i nikt ich poświęcenia nie docenia. Jeśli nie ma się szacunku do samego siebie, to trudno oczekiwać, że magicznie pojawi się on u innych.

Nie taki świat

Mnie ta książka nie poruszyła, nie wzruszyła, nie zasmuciła. Mnie ta książka wkurzyła. Najczęściej jednostronna relacja skupionych na sobie, rozżalonych bab, które za własne błędy obarczają cały świat, a już najlepiej partnera. To nie jest świat, który znam. To nie jest męskość, której doświadczam. Kobiety, które znam, też w większości są inne, dojrzalsze, bardziej otwarte na rozmowę, może uważniejsze. I szanujące siebie.

Moja ocena: 5/10.

Zośka Papużanka, Solo
Wydawnictwo Poznańskie, Poznań 2025
Liczba stron: 208
ISBN: 978-83-68610-21-5

*****************************************************************************

Foreign Women

I was tempted again by the library's new releases shelf, and on it, a beautifully published collection of Zośka Papużanka's short stories, Solo, published by Publishing House Poznańskie. Just over two hundred pages – what a brief read, especially since I could once again listen and read simultaneously thanks to the audiobook available on Storytel. So, the book I borrowed on Monday was already finished by Thursday, much to my relief.

Not Such Men

Every reader will come across a book that simply irritates them. That's exactly what happened to me with this collection of short stories. Eighteen stories inspired by life, rehashing the same theme over and over again – female loneliness, being solo, both after divorce/abandonment/partner departure, and in a relationship. The further I went, the more I realized that the world described was completely alien to me, that I didn't know it, didn't recognize it, and simply didn't believe in it. As a woman, I was infuriated by the portrayal of men in the book – cold, heartless, self-absorbed, ruthless, cynical, and violent. I don't know if I'm living in some alternative reality, or if I'm unconsciously refusing to be treated in a certain way, but in my immediate environment (home, work, friends) I don't see such examples. I see support, attentiveness, care, small signs of love, and that's encouraging. Breakups? They happen. Divorces? As well. Are they always because this asshole found a younger/prettier woman and callously abandoned his family? No, they aren’t. That's why the world Papużanka shows me seems artificial, perhaps written to serve a purpose, resentful, and terribly oversimplified.

Not That Kind of Women

On the other hand, as a woman, I'm also infuriated by the female characters in these stories. They're often focused on themselves, on their needs, demands, and expectations, yet being in a relationship means taking the other person into account. Of course, this doesn't mean putting their needs above your own (except in extreme situations, like a serious illness), but rather cohesiveness, being together, and supporting each other. Women in Papużanka also go to the other extreme, completely subordinating their lives to their partner, moving to another city, abandoning their families, practically their identities, and leaving themselves behind. And then they're surprised that their relationships don't work out and no one appreciates their sacrifices. If you lack self-respect, it's hard to expect it to magically appear in others.

Not That World

This book didn't move me, didn't thrill me, didn't sadden me. It infuriated me. Mostly, it's a one-sided account of self-absorbed, resentful women who blame the world, especially their partner, for their own mistakes. This isn't the world I know. This isn't the masculinity I experience. Most of the women I know are also different, more mature, more open to conversation, perhaps more attentive. And they respect themselves.

My rating: 5/10.

Author: Zośka Papużanka
Title: Solo
Publishing House: Wydawnictwo Poznańskie, Poznań 2025
Number of pages: 208
ISBN: 978-83-68610-21-5

Michael Cunningham, Dzień (Day)

Ile się może zmienić na przestrzeni dnia

Pierwsza książka, rozpoczęta jeszcze w 2024 roku, ale zakończona 2 stycznia. Nieprzesadnie długa - niewiele ponad 300 stron - to utwór Michaela Cunninghama, autora słynnych przed paru laty Godzin, doskonale zresztą zekranizowanych przez Stephena Daldry. Dzień jest pierwszą od 10 lat książką autora, i to tak bardzo poświęconą współczesności, że bardziej chyba nie można.

Zarys fabuły

Budowa powieści jest bardzo przemyślana - akcja dzieje się na przestrzeni dwóch lat, ale referuje wydarzenia dziejące się jednego dnia - rankiem 5 kwietnia 2019, popołudniem 5 kwietnia 2020, już po wybuchu pandemii i przymusowym lockdownie na całym świecie, i wieczorem 5 kwietnia 2021, kiedy świat zaczyna pomału wracać do normalności. Cunningham pokazuje życie jednej rodziny - Isabel i Dana, małżeństwa z dwójką dzieci - 11-letnim Nathanem i 5-letnią Violet. Dookoła kręcą się satelity - młodszy brat Isabel, Robbie, gej, który mieszka w pokoju na strychu i z doskoku opiekuje się dzieciakami, oraz Garth, młodszy brat Dana, zakochany w Chess, wykładowczyni akademickiej, ojciec jej syna Odina. Robbie leczy złamane serce po kolejnym rozstaniu i sekretnie podkochuje się w Danie, który podświadomie na to wołanie odpowiada. Dan jest starzejącym się muzykiem i tekściarzem, który rezygnuje ze swoich pasji po narodzeniu syna i wchodzi w rolę troskliwego ojca i męża, umożliwiając Isabel zrobienie kariery w poczytnym czasopiśmie. Okazuje się jednak, że jej praca nie jest tak pewna jak jej się wydawało, a rynek publikacji papierowych gwałtownie się kurczy na rzecz Internetu i dostępnych w nim możliwości. Isabel, co jest powtarzającym się u Cunninghama motywem, czuję się uwięziona w swoim życiu i ma pragnienie ucieczki niczym Laura Brown z Godzin. Z drugiej strony lubi siedzieć na schodach niczym przyrośnięta i wyobraża sobie, jak staje się po prostu częścią domu, jego wyposażenia. Dzieciaki dorastają i to dość gwałtownie - cała rodzina musi sobie poradzić z odejściem Robbiego, który zaraził się Covidem i zmarł w odosobnionym domku na Islandii, gdzie wyjechał na wakacje i utknął po zamknięciu granic. Nathan wini się za ściągnięcie choroby do domu, bo w sekrecie zapraszał swoich kolegów do siebie. Tak też zaraziła się wirusem Violet, a potem od ciężko przechodzącej infekcje córki również Dan. Nastolatek ma z tego powodu ogromne wyrzuty sumienia i w przeddzień rozsypania prochów wujka podejmuje coś w rodzaju próby samobójczej. Z końcem książki wiemy też, że małżeństwo Isabel i Dana się rozpadło, więc jest to kolejny element nowej rzeczywistości, z którym wszyscy muszą sobie poradzić.

Literacki portret rodziny podczas pandemii

Jest to pierwsze literackie przedstawienie pandemii, z którym się spotkałam. Czy szczególnie udane? Nie wiem. Śmierć Robbiego, pokazana bardziej jako wiadomość telefoniczna dla rodziny niż w swoim rzeczywistym przebiegu, wydała mi się chwytem nadmiernie sentymentalnym i w sumie mało wiarygodnym. Samotność każdego z członków rodziny, mimo zwiększonej ilości czasu spędzanego razem, jest już bardziej wiarygodna. Pandemia okazała się czasem weryfikacji - więzi rodzinnych, warunków zawodowych, dała czas na analizę poczucia spełnienia i samorealizacji. Dla Dana i Isabel przyniosła gorzkie wnioski.

Kolejne lektury

Szczególne miejsce w książce pełni Młyn nad Flossą autorstwa George Elliot. To jedna z ukochanych powieści Robbiego i w jednym ze swoich ostatnich listów do siostry pisze: Proszę, dopisz a swoją listę spraw do załatwienia „Przeczytać jeszcze raz Młyn nad Flossą” (s. 233). Mi Dzień przypomina, jak znakomite były nagrodzone Pulitzerem Godziny, jak misterna była ich konstrukcja i ciekawi bohaterowie (więc chciałabym do nich wrócić). Zupełnie nie pamiętam też powieści Z ciała i z duszy, wydanej przez Rebis w 2005 roku. Najnowsza powieść Cunninghama nasuwa więc kolejne lektury i odsyła do twórczości samego autora, mając podobny, nieśpieszny ton i starannie zaplanowaną fabułę. Warto, chociaż Godziny były dużo lepsze.

Moja ocena: 6.5/10

Michael Cunningham, Dzień
Wydawnictwo Rebis, Poznań 2024
Tłumaczenie: Mirosław P. Jabłoński
Liczba stron: 326
ISBN: 978-83-8338-023-0

********************************************************************************

How much can change within a day

The first book, started in 2024, but finished on January 2nd. Not overly long - just over 300 pages - is a work by Michael Cunningham, author of the famous Hours, perfectly adapted to  movie by Stephen Daldry. Day is the author's first book in 10 years, and it is so much devoted to the present day that it probably couldn't be more.

Plot outline

The structure of the novel is very well thought out - the action takes place over two years, but it relates the events of one day - the morning of April 5, 2019, the afternoon of April 5, 2020, after the outbreak of the pandemic and the forced lockdown around the world, and the evening of April 5, 2021, when the world is slowly starting to return to normal. Cunningham shows the life of one family - Isabel and Dan, a married couple with two children - teenager Nathan and 5-year-old Violet. Around them are satellites - Isabel's younger brother Robbie, a gay man who lives in a room in the attic and occasionally takes care of the children, and Garth, Dan's younger brother, who is in love with Chess, a university lecturer, and the father of her son Odin. Robbie is nursing a broken heart after another breakup and secretly has a crush on Dan, who subconsciously answers this call. Dan is an aging musician and songwriter who gives up his passions after the birth of his son and takes on the role of a caring father and husband, enabling Isabel to make a career at a popular magazine. However, it turns out that her job is not as secure as she thought, and the market for printed publications is rapidly shrinking in favor of the Internet and the opportunities available there. Isabel, a recurring motif in Cunningham, feels trapped in her life and yearns to escape like Laura Brown from The Hours. On the other hand, she likes to sit on the stairs like a stone and imagines herself simply becoming a part of the house, its furnishings. The children grow up quite rapidly - the whole family has to cope with the departure of Robbie, who caught Covid and died in an isolated cottage in Iceland, where he went on holiday and got stuck after the borders were closed. Nathan blames himself for bringing the disease home, because he secretly invited his friends over. That's how Violet got infected with the virus, and then Dan from his daughter, who took care of her as she was having a hard time with the infection. The teenager has a huge guilty conscience about it and on the eve of scattering his uncle's ashes, he makes something like a suicide attempt. At the end of the book, we also know that Isabel and Dan's marriage has broken up, so this is another element of the new reality that everyone has to deal with.

A literary portrait of a family during a pandemic 

This is the first literary portrayal of a pandemic that I have come across. Was it particularly successful? I don't know. Robbie's death, presented more as a telephone message to the family than in its actual course, seemed to me to be an overly sentimental and ultimately unreliable device. The loneliness of each family member, despite the increased amount of time spent together, is already more credible. The pandemic turned out to be a time of verification - family ties, professional conditions, it gave time to analyze the sense of fulfillment and self-fulfillment. For Dan and Isabel, it brought bitter conclusions.

Further readings

A special place in the book is occupied by The Mill on the Floss by George Elliot. It is one of Robbie's beloved novels and in one of his last letters to his sister he writes: Please add Read „The Mill on the Floss" to your to-do list (p. 233). Day reminds me of how excellent the Pulitzer Prize-winning The Hours were, how intricate their structure was and how interesting the characters were (so I would like to return to the book). I also do not remember at all the novel Flesh and Blood, published by Rebis in 2005 in Poland. Cunningham's latest novel therefore suggests further reading and refers to the work of the author himself, having a similar, unhurried tone and carefully planned plot. It is worth it, although The Hours were much better. 

My rating: 6.5/10

 

Author: Michael Cunningham
Title: Day
Publishing House: Rebis, Poznań 2024
Translation: Mirosław P. Jabłoński
Number of pages: 326
ISBN: 978-83-8338-023-0

Sebastià Cabot, Listopad (Novembre)

Smutny Listopad

Listopad Sebastii Cabota to drugi komiks, który przeczytałam po Zaduszkach. Mimo że lekturę zakończyłam już dawno, znów nie mogłam się zabrać do recenzji i opisania swoich wrażeń, choć utwierdziłam się w przekonaniu, że komiksy nie są dla mnie.

Zarys fabuły

Sebastià Cabot to hiszpański artysta-grafik urodzony w Barcelonie, a obecnie mieszkający na Majorce. Autor ma na swoim koncie osiem książek graficznych, w tym Listopad, opublikowany przez polskiego wydawcę Timof Comics w 2012 roku. Jesienny tytuł i ponura szata graficzna dobrze oddają tematykę dzieła. Głównym bohaterem Listopada jest początkujący pisarz Gus, który pracuje w sklepie ze starymi płytami. Różne warstwy kolorystyczne symbolizują różne perspektywy czasowe – jedna pokazuje przeszłość, druga – wydarzenia teraźniejsze. Fabuła jest bardzo porwana i wydarzenia w zasadzie cały czas się przeplatają, często bez słowa komentarza, dlatego trudno mi było się połapać w chronologii. Gus poznaje w publicznej pralni Clarę i proponuje jej wynajem pokoju u siebie – tak zaczyna się ich zakończona rozstaniem znajomość. Również przyjaciółka Clary, Lucìa, niepoprawna nimfomanka, nie może znaleźć stałego partnera i zbudować związku. Na domiar złego, sklep z płytami, w którym pracuje Gus, finalnie bankrutuje, a jego właściciel przechodzi na emeryturę. Widzimy jednak, że bohaterowie układają sobie jakoś życie, chociaż w pesymistycznym tonie – dla Gusa „każda praca jest przejściowa”, choć finalnie udaje mu się wydać wymarzoną książkę. Przyjaciel Gusa, Mario, po nieudanej próbie samobójczej spłaca długi za sklep, który otworzył i też udaje mu się jakoś dojść do siebie. Lucìa samotnie wychowuje synka, Nicolasa. Clara znika z horyzontu z artystą, którego poznała na jednej z wystaw.

W melancholijnym tonie

Wydźwięk komiksu jest niesamowicie pesymistyczny – nikomu nie udaje się nawiązać wartościowej relacji, związki kończą się rozstaniami, a większość ludzi tkwi w swoich małych, zamkniętych światkach. Cabot przedstawia obraz społeczeństwa, który mnie trochę przeraża – młodzi ludzie tkwią w marazmie, wydaje się, że codzienność ich przeraża i przerasta, a wydarzenia przybierają niepotrzebnie dramatyczny przebieg. Nie ma dobrych zakończeń, nie ma też szczególnego wysiłku włożonego w ratowanie czegokolwiek, leci jak leci.

Komiks, utrzymany w stonowanej kolorystyce (głównie sepia i szarości) ma jedną kolorową klatkę – zdjęcie z imprezy sylwestrowej czwórki naszych przyjaciół. Poza tym jest monochromatyczny jak życie bohaterów. Kreska Cabota jest delikatna, wypełniona akwarelą, a autor lubi ujęcia pokazujące zagubienie w tłumie, samotność bohatera, przypadkowe spotkania, wielkość miasta, które tych bohaterów pochłania. Zdecydowanie twórca ma swój styl. Sporo serca włożył też autor w cytowanie filmów klasycznego kina noir i muzyki – mamy Freda Astaire’a i Dancing Cheek to Cheek, Woody’ego Allena, Franka Sinatrę. Coś, co się ciepło kojarzy i każdy to zna, co tworzy atmosferę komfortu i bezpieczeństwa, odskocznię od codzienności.

Nie przekonał mnie komiks Cabota, ale mocno zaskoczył. Nie spodziewałam się tak dołującej treści. Dodatkowo autor wiedział chyba, że jego plany czasowe się mieszają i są niedostatecznie czytelne, bo na wewnętrznej stronie tylnej okładki znajduje się swoistego rodzaju post scriptum z wytłumaczeniem, o co chodzi w tym komiksie. Ta powieść graficzna wymaga słownego dopowiedzenia. A przecież chyba nie o to chodzi?

Moja ocena: 3/10

Sebastià Cabot, Listopad
Wydawnictwo: Timof i cisi wspólnicy, Warszawa 2019
Tłumaczenie: Jakub Jankowski
Liczba stron: 192
ISBN: 978-83-65527-96-7

***********************************************************************************

Sad November

Sebastià Cabot's November is the second comic book I've read after The Property. Even though I finished reading it a long time ago, I couldn't bring myself to review and describe my impressions, although I remain convinced that comics are not for me.

Outline of the plot

Sebastià Cabot is a Spanish graphic artist born in Barcelona and currently living in Mallorca. The author has eight graphic books to his credit, including November, published by the Polish publisher Timof Comics in 2012. The autumn title and gloomy graphic design reflect the subject matter of the work well. The main character of November is a novice writer Gus, who works in a store selling old records. Different layers of color symbolize different time perspectives - one shows the past, the other - present events. The plot is very fragmented and events are basically constantly intertwined, often without a word of commentary, which is why I had a hard time following the chronology. Gus meets Clara in a public laundromat and offers to rent her a room at his place – this is how their relationship begins. Unfortnately, it ends in a breakup. Clara's friend, Lucìa, an incorrigible nymphomaniac, also cannot find a permanent partner and build a relationship. To make matters worse, the record store where Gus works eventually goes bankrupt, and its owner retires. However, we see that the characters somehow manage to get their lives together, although in a pessimistic tone – for Gus, "every job is temporary", although he eventually manages to publish his dream book. Gus's friend, Mario, after a failed suicide attempt, pays off the debts for the store he opened and also somehow manages to recover. Lucìa is raising her son, Nicolas, alone. Clara disappears from the horizon with an artist she met at one of the exhibitions.

In a melancholic tone

The tone of the comic is incredibly pessimistic - no one manages to establish a valuable relationship, any attempt ends in a breakup, and most people are stuck in their small, closed worlds. Cabot presents an image of society that scares me a little - young people are stuck in stagnation, it seems that everyday life scares and overwhelms them, and events take an unnecessarily dramatic course. There are no good endings, there is no particular effort put into saving anything, it goes as it goes.

The comic, maintained in subdued colors (mainly sepia and grays) has one colorful frame - a photo from the New Year's Eve party of our four friends. Apart from that, it is monochromatic like the lives of the characters. Cabot's line is delicate, filled with watercolors, and the author likes shots showing getting lost in a crowd, the loneliness of the character, accidental meetings, the size of the city that absorbs these characters. The creator definitely has his own style. The author also put a lot of heart into quoting classic noir films and music – we have Fred Astaire and Dancing Cheek to Cheek, Woody Allen, Frank Sinatra. Something that is warmly associated and well known, that creates an atmosphere of comfort and safety, a break from everyday life.

I was not convinced by Cabot's comic, but it surprised me a lot. I did not expect such depressing content. In addition, the author/publisher probably knew that his time plans were mixed up and not clear enough, because on the inside back cover there is a kind of post scriptum explaining what this comic is about. This graphic novel requires verbal completion. And it’s not how it’s supposed to be?

My rating: 3/10

Author: Sebastià Cabot
Title: November
Publisher: Timof i cisi wspólnicy, Warsaw 2019
Translation: Jakub Jankowski
Number of pages: 192
ISBN: 978-83-65527-96-7