Justyna Kopińska, Z nienawiści do kobiet

Nie wszystko złoto co się świeci

Jak widać na moim blogu, nieczęsto sięgam po reportaż. Mam z nim taki problem, że temat szybko się starzeje, znika z wokandy, a po kilku latach jest już zupełnie nieaktualny. Jednak na wyprzedaży bibliotecznej książka polskiej dziennikarki Justyny Kopińskiej skusiła mnie wzmiankowanymi na okładce wyróżnieniami – Nagrodą Polskiej Agencji Prasowej im. Ryszarda Kapuścińskiego, Nagrodą im. Teresy Torańskiej, czy wreszcie European Press Prize (m.in.). Okładka też jest dobra, zapowiada pewną dynamikę, surowość, akcję. Biorę, czytam – pomyślałam.

Reportażowy misz-masz

Jak pomyślałam, tak zrobiłam, i tomik Kopińskiej przypomniał mi, dlaczego za reportażem nie przepadam. Zbiór Z nienawiści do kobiet zawiera osiem reportaży i stanowiący 20% książki wywiad z Autorką. Widać więc, że poszczególne teksty nie są bardzo obszerne, a dodatkowo ogromna czcionka sprawia, że 220-stronicowa pozycja staje się lekturą na jeden wieczór. Tego typu zabiegi zawsze są oszukiwaniem czytelnika i jestem na nie wyczulona. Tytuł pochodzi z trzeciego tekstu, który opisuje falę molestowań w wojsku przez przełożonych. Oprócz tego w zbiorku znajdują się – otwierający tomik wywiad z synem Violetty Villas, Krzysztofem, i jego żoną, Małgorzatą, potem tekst o skazanym księdzu-pedofilu, który przez wiele lat gwałcił swoją uczennicę Kasię, a po złagodzonym wyroku dalej odprawia msze święte i ma kontakt z dziećmi (choćby przez Internet). Jest reportaż o homoseksualnych wiernych w kościele, o dyrektorze zakładu karnego w Sztumie, Andrzeju Górce, który zabił osadzonego i ze względu na stwierdzone zaburzenia psychiczne nie poniósł konsekwencji prawnych, jest poruszająca historia Leopolda Kozłowskiego, pianisty, dyrygenta, kompozytora, ostatniego przedstawiciela przedwojennych klezmerów w Polsce, który wspomina swoje życie, doświadczenia II wojny światowej z obozu pracy w Jaktorowie, a potem w Kurowicach. Jest historia brutalnych morderstw w Gliwicach z lat 90-tych, wreszcie opowieść niedosłyszącej dziewczyny o życiu w środowisku sportowym i gehennie, jaką przeszła przez swoją niepełnosprawność w szkole. Jak widać, tytuł jest pewnym naciągnięciem, marketingowym chwytem, może na fali zrodzonego w 2017 roku ruchu #me too (pozycja wyszła w 2018 roku). Autorka mocno też skacze z tematu na temat i te reportaże lepiej się pewnie czyta w gazecie, kiedy temat jest jeden całkowicie pochłania uwagę czytelnika.

Bez zachwytu

Chociaż więc Kopińska pisze poprawnym reporterskim stylem, przytacza fakty, stara się dotrzeć zarówno do ofiar, jak i do oprawców i opisać wydarzenia jak najbardziej bezstronnie, jest jakaś tendencyjność w wyborze tematów i ich prowadzeniu. Dobór tekstów też wydaje się przypadkowy, pozbierany zapewne z innych miejsc w jeden tomik po komercyjnym sukcesie poprzedniego zboru Polska odwraca oczy. U mnie Z nienawiści do kobiet nie zostanie na półce, pójdzie dalej. Takie reportaże mają też to do siebie, że już się do nich nie wraca. Dla mnie trochę rozczarowanie.

Moja ocena: 5/10.

Justyna Kopińska, Z nienawiści do kobiet
Świat Książki, Warszawa 2018
Liczba stron: 224
ISBN: 978-83-8031-853-3

**********************************************************************************

All That Glitters Is Not Gold

As you can see from my blog, I don’t often pick up works of reportage. My issue with the genre is that the subject matter ages quickly; it drops out of the public eye and, after a few years, becomes completely outdated. However, at a library sale, a book by Polish journalist Justyna Kopińska caught my eye thanks to the accolades mentioned on the cover—the Polish Press Agency’s Ryszard Kapuściński Award, the Teresa Torańska Award, and the European Press Prize, among others. The cover is striking, too, promising a certain dynamism, rawness, and action. "I’ll take it and read it," I thought.

A Hodgepodge of Reportage

I did exactly that, and Kopińska’s volume reminded me why I’m not particularly fond of reportage. The collection Out of Hatred for Women contains eight pieces of reportage and an interview with the author that makes up 20% of the book. It is evident, then, that the individual texts are not very long; furthermore, the use of a huge font turns this 220-page volume into a one-evening read. Such tactics always feel like cheating the reader, and I am particularly sensitive to them. The title comes from the third piece, which describes a wave of sexual harassment committed by superiors in the military. In addition, the collection includes an interview—opening the volume—with Violetta Villas’s son, Krzysztof, and his wife, Małgorzata; a piece about a convicted pedophile priest who raped his student, Kasia, for years and—following a reduced sentence—continues to celebrate Mass and maintain contact with children (including via the Internet). There is a report on homosexual believers within the Church; a story about Andrzej Górka, the warden of the Sztum prison, who killed an inmate but faced no legal consequences due to diagnosed mental disorders; and the moving story of Leopold Kozłowski—pianist, conductor, composer, and the last representative of pre-war klezmer musicians in Poland—as he recalls his life and his experiences during World War II in labor camps in Jaktorów and later Kurowice. The book also covers a series of brutal murders in Gliwice during the 1990s and, finally, the story of a hearing-impaired girl recounting her life in the sports world and the ordeal she endured at school because of her disability. As is evident, the title is something of a stretch—a marketing ploy, perhaps riding the wave of the #MeToo movement that emerged in 2017 (the book was published in 2018). The author also jumps frequently from topic to topic; these reports likely read better in a newspaper, where a single subject can fully capture the reader's attention.

Not impressed

So, although Kopińska writes in a competent journalistic style—citing facts and striving to reach both victims and perpetrators while describing events as impartially as possible—there is a certain bias in her choice of topics and how she handles them. The selection of pieces also seems haphazard, likely gathered from various sources into a single volume following the commercial success of her previous collection, Poland Looks Away (original title: Polska odwraca oczy, not translated into English as of Oct’26). Out of Hatred for Women won’t be staying on my bookshelf; I’ll be passing it on. That is the nature of this kind of reportage—one rarely returns to it. For me, it was a bit of a disappointment.

My rating: 5/10. 

Author: Justyna Kopińska
Title: Out of Hatred for Women (book not translated to English as of Oct’26)
Publishing House: Świat Książki, Warsaw 2018
Number of pages: 224
ISBN: 978-83-8031-853-3