poniedziałek, 14 października 2019

Lena Andersson, Bez opamiętania Powieść o miłości (Egenmäktigt förfarande – en roman om kärlek)

Huczne zapowiedzi z okładki nie zawsze się spełniają

"Najlepsza szwedzka powieść 2013", "Nagroda Augustpriset" (Nagroda imienia Augusta Strindberga" głosi okładka. Seria Literatura Północy wydawnictwa Pi. To wystarczyło, bym łakomie po nią sięgnęła. Niestety, zaczęłam się potykać już na pierwszej stronie i tak pozostało aż do końca.

Miłość bez wzajemności

 Bez opamiętania. Powieść o miłości to historia fatalnego zauroczenia. Główna bohaterka, Ester Nilsson, 31-letnia krytyczka i eseistka, zakochuje się w sporo od niej starszym artyście Hugonie Rasku. Początkowo para poznaje się, prowadzi niekończące się rozmowy, w końcu ląduje w łóżku, po czym następuje gwałtowne ochłodzenie stosunków. Ester pragnie pełnego związku, ciepła, zrozumienia, a Hugo zdecydowanie nie jest na to gotowy. Ester zaczyna więc krążyć dookoła niego, męczyć go wyrzutami, osaczać - to nie może się dobrze skończyć...

Zimna proza wiwisekcyjna


Wszystko byłoby doskonale, gdyby nie język, jakim jest napisana (bądź przetłumaczona) ta powieść. Ester jest głęboko zanurzona w filozofii, rozważaniach natury społecznej (które w sumie niewiele do powieści wnoszą, bo są niezrozumiałe), jak i analizach porażki swojego wymarzonego związku. Musiałam wracać do kilku fragmentów i czytać je ponownie, co niestety niewiele zmieniało, powodowało za to rosnącą niechęć. Podam przykład:


"Siła i zdolności budzą podziw, ale nie miłość. Miłość wzbudzają raczej skazy i niedostatki. Ale sam brak nie wystarczy. Musi się to łączyć z autonomią i dystansem do siebie. Skazy wywołują czułość, ale prędzej czy później to, co budzi czułość, prowadzi do agresji." s. 105

Dla mnie ten fragment się rozpada, zdania nie łączą się ze sobą, a przynajmniej nie w oczywisty sposób. 

"W matowym brzmieniu jego głosu i zmęczeniu oczu Ester dostrzegła znowu owo potwierdzenie ograniczoności. Ograniczoności, która skostniała i przerodziła się w abstrakcyjną niechęć do kobiet z powodu ich wiecznego domagania się miłości, kierowanego do niego, człowieka, który ma poważniejsze sprawy na głowie." s. 109

Potwierdzenie ograniczoności, która skostniała? Litości. Na koniec mój ulubiony zły fragment:

"I rozpoczęła się poranna rozmowa, być może jedna z najzwyklejszych rozmów postkoitalnych, podejmująca pierwotne tematy - zależności, władzy, słabości, siły, podaży i popytu, a wszystko z produktami zbożowymi i mleczarskimi w tle." s. 68

Ten fragment najlepiej pokazuje, o czym mówię. Z jednej strony zakochanie bez opamiętania, wręcz opętanie drugą osobą, a z drugiej strony lodowatość mówiącej o tym prozy - "rozmowa postkoitalna".

Z drugiej jednak strony muszę podkreślić, że to studium jednostronnego zakochania pokazane jest bardzo wiarygodnie i wielu czytelników, którzy mają podobne doświadczenie, odnajdzie tu wiele spostrzeżeń, które doskonale odpowiadają prawdzie.

"Mówi się, że zerwanie zawsze bywa trudne. Jednak ten zakochany w kimś innym nie może być równocześnie nieszczęśliwym, nie naprawdę. Może być przytłoczony poczuciem winy i zamieszaniem, jakie go teraz czeka, może współczuć temu drugiemu. Ale zakochanie jest czymś totalnym, a nawet totalitarnym. Obejmuje wszystko, co się robi i myśli, stąd bierze się jego dewastująca siła." s.30

"Jedyną bronią kochającego jest przestać kochać. Żeby kochany uważał tę miłość za nie wiadomo jak uciążliwą i dławiącą, to jej utrata boli, nawet jeśli nigdy jej nie chciał. Ta nowa obojętność zmienia równowagę władzy, pojawia się lęk, że w teraz już nie zakochanych oczach człowiek będzie wyglądać śmiesznie i pospolicie." s. 141

"(...) ten, kto porzuca, nie cierpi, ten, kto porzuca, nie potrzebuje rozmawiać, bo nie ma o czym. Ten, kto porzuca, ma jasność." s. 201


Podsumowując, jestem na nie, ale mniej zacietrzewiona niż po skończeniu lektury. Męczył mnie zimny język i duży dystans autorki do opisywanego tematu. Samo zagadnienie rozpracowane jest bardzo dobrze, ale mimo to książka czyta się źle. Może to właśnie prawdziwość problemu sprawiła, że jej nie odłożyłam? 

Jest jeszcze jeden cytat w książce, który ją auto-definiuje:
"Z tymi podróżami do Borås było coś nie tak. Otaczała je jakaś nienaturalna próżnia, a takie nienaturalne próżnie zawsze otaczają kłamstwo." s.46
Taka próżnia wytworzyła mi się w emocjonalnym odbiorze książki, nie będę do niej wracać.

Moja ocena: 4/10.

Lena Andersson, Bez opamiętania Powieść o miłości
Wydawnictwo Pi
Warszawa 2014
Tłumaczenie: Anna Marciniakówna
ISBN: 978-83-7836-342-2

______________________________________________________________________________

Sumptuous cover announcements are not always fulfilled

"Best Swedish Novel 2013", "Augustpriset Prize" (August Strindberg Prize) says the cover. The Literature of the North series by Pi publishing house. It was enough for me to greedily reach for the book. Unfortunately, I started to stumble on the first page and it remained so until the last word.

Love without reciprocity

Wilful Disregard is a story of fatal infatuation. The main character, Ester Nilsson, a 31-year-old critic and essayist, falls in love with much older artist Hugo Rask. At first, the couple gets to know each other, have endless conversations, eventually end up in bed, which is followed by a rapid cooling of relations. Ester wants a full relationship, with warmth and understanding, and Hugo is definitely not ready for it. So Ester begins to circle around him, tire him with her resentments, cornered - it can't end well ...

Cold vivisection prose


Everything would be perfect, were it not for the language (or translation). Esther is deeply immersed in philosophy, considerations of a social nature (which, do not contribute much to the novel, as they are incomprehensible), as well as analyzes of the failure of her dream relationship. I had to go back to several passages and read them again, which unfortunately did not change much, but caused a growing reluctance. I will give an example:


"Strength and ability arouse admiration, but not love. Love is rather blemish and scarcity. But lack alone is not enough. It must be combined with autonomy and distance to each other. Blemishes evoke tenderness, but sooner or later what raises tenderness leads to aggression. " p. 105

For me, this fragment falls apart, sentences do not connect with each other, at least not in an obvious way.

In the dull sound of his voice and tired eyes Ester saw that confirmation of limitedness again. The limitedness that has become ossified and turned into an abstract resentment towards women because of their eternal demand for love, from him - a man who has more serious matters on his mind. (p. 109)

Confirmation of limitation that has ossified? Mercy please. Finally, my favorite bad passage:

And the morning conversation began, perhaps one of the most ordinary post-coital conversations, addressing the original topics - dependence, power, weakness, strength, supply and demand, all with cereal and dairy products in the background. (p. 68)

This excerpt best shows what I am talking about. On the one hand, falling in love without hesitation, even obsessively with another person, and on the other, the coldness of prose talking about it - "post-coital conversation".

However, I must emphasize that this study of unilateral infatuation is shown very reliably and many readers who have similar experience will find here many observations that perfectly correspond to the truth.

It is said that breaking up can always be difficult. However, a person in love with someone else cannot be unhappy at the same time, not really. They can be overwhelmed by the guilt and confusion that awaits them now, can sympathize with the other person. But falling in love is something total, and even totalitarian. It covers everything you do and think, hence its devastating power. (p.30)

The only weapon of the person who loves is to stop loving. No matter if the beloved would consider this love as burdensome and choking, its loss hurts, even if he never wanted it. This new indifference changes the balance of power, there is fear that now in the loveless eyes they will look funny and common. (p. 141)

[...] the one who breaks up does not suffer, the one who breaks up does not need to talk because they have nothing to say. The one who breaks up has clarity. (p. 201)

In summary, I didn't like it, but less fiercely than straight after reading. I was tired of the cold language and the author's great distance from the described topic. The issue itself is worked out very well, but despite this the book is a poor read. Maybe it was the truth of the described problem that made me not put it down?

There is another quote in the book that self-defines it:

There was something wrong with these trips to Borås. There was an unnatural vacuum around them, and such unnatural vacuums always surround a lie. (p.46)

Such a vacuum created in the emotional reception of the book made it unbelievable and artificial, and thus I will not read it again.


My rating: 4/10.


Author: Lena Andersson
Title: Wilful Disregard
Publishing House: Wydawnictwo Pi
Warsaw 2014
Translated by: Anna Marciniakówna
ISBN: 978-83-7836-342-2




niedziela, 1 września 2019

Kelly Barnhill, Wiola o żelaznym sercu (Iron Hearted Violet)

Za siedmioma górami, za siedmioma lasami

Było sobie lustrzane królestwo Andulan, które tak naprawdę było więzieniem (choć oczywiście nikt o tym nie wiedział). Jego władca, król Randall, miał jedną jedyną córkę. I tu bajka się kończy. Córka nie była bowiem piękna jak w bajkach, nie była również pierwszym dzieckiem króla - po prostu inne nie przeżyły porodu. Wiola jest za to ciekawska i inteligentna, oraz emocjonalna jak każde dziecko. Mieszka za to we wspaniałym, naprawdę magicznym pałacu, który kryje w sobie wiele zagadek, ma pomieszczenia, które zmieniają swoje wymiary i ukrywają się przed niepowołanymi oczami. Zupełnie, jakby pałac żył... (Czyli przypomina trochę Hogwart).

Mała Wiola, której bardzo brakowało rodzeństwa, szybko znalazła sobie przyjaciela w postaci Demetriusa, syna opiekuna zwierząt w pałacu. Dzieciaki są nierozłączne aż do momentu śmierci matki dziewczynki, królowej Rose. Rozżalona dziewczynka obraża się bowiem na cały świat za swoją krzywdę i udaje jej się znieważyć nawet smoka.

Bajka bez smoka się nie liczy

Smok jest postacią kluczową. Jest stary i kaleki (a więc nie jak większość smoków) i ukrywa się w górach przed niewolą. Jego serce pozostaje zakopane w sekretnym miejscu, które zna tylko on. Smok nie wie, że tylko włożenie mu serca na miejsce może go uleczyć fizycznie i przeobrazić w istotę odważną, aktywną i kompletną. Rozdzielenie smoka od jego serca to efekt dawnej tradycji i działania złego czarodzieja Nybbasa, który dzięki temu zabiegowi uwięził smoki w lustrzanej krainie. 


Nybbas to trzynasty bóg, za swoje okrucieństwa pozbawiony serca i uwięziony w pałacu, w którym mieszka Wiola. Posługuje się on lustrami, by komunikować się z ludźmi i wracać do władzy. Początkowo udaje mu się zaprzyjaźnić z Wiolą i nadać jej nową, aczkolwiek dość absurdalną postać. Dziewczynka w głębi serca marzy o tym, żeby być "prawdziwą" -a więc piękną - księżniczką. Dlatego po przemianie wygląda jak na obrazkach z książek - ma tak drobne stopy, że ciągle się przewraca, włosy tak ciężkie, że piecze ją skóra głowy, ręce niezdolne do jakiejkolwiek pracy przez słabość mięśni - ale jest piękna, uderzająco piękna, tak jak pragnęła. Nikt jej jednak nie poznaje, choć głos ma taki sam. 

Wiadomo, jak historia się potoczy - dziewczynka wespół ze smokiem zwycięży podłego boga, przy okazji wyzwalając swój lud z niewoli, nauczy się panować nad emocjami i - co już nie takie oczywiste - odzyska swoją dawną, nieperfekcyjną postać. 

Słowa stwarzają rzeczywistość 


Niczym w Harrym Potterze imienia Złego nie można wymawiać, bo z każdym nazwaniem go gromadzi on moc. Jego imię go stwarza i sprawia, że wzrasta więź z osobą, która ośmiela się to imię wymawiać. 


Nie jest to jednak jedyna moc słów. Mogą one również zaczarować słuchaczy, przenieść ich do innej rzeczywistości, dać odpocząć, wzbudzić emocje. Dlatego podczas nieobecności króla jego zastępcą zostaje opowiadacz historii, Cassian. Nie zdaje on sobie jednak sprawy, że historie, które snuje, dyktuje mu podczas snu Nybbas. 
Lustra pokazują to, co ludzie chcieliby widzieć, wzmacniają ich próżność i zapatrzenie w siebie, niszczą wrażliwość na innych. Są oknem na świat dla uwięzionego w pałacu Nybbasa i stają się źródłem jego władzy. Wiola zauważa to dość szybko i odwraca je lub tłucze, kiedy tylko może. Filozoficzny wymiar książki da się odczytać - bardzo optymistycznie - następująco - zło jest odbiciem dobrego świata stworzonego przez 12 uzupełniających się bogów, z których każdy stworzył swoją własną, niepowtarzalną krainę. Nybbas jest tylko krzywym odbiciem, które wypacza rzeczywistość. Sztuka polega na tym, by to wypaczenie dostrzec. Drugim przesłaniem książki jest potęga miłości - smok mógł zostawić umierającą Wiolę, ale nie zrobił tego, bo zatrzymała go miłość. Jak sam zauważa, miłość to również forma niewoli, ale różnica polega na tym, że bierzemy ją na siebie dobrowolnie.


I żyli długo i szczęśliwie

Książka jest mądra i stara się pokazać po pierwsze wartość przyjaźni i odwagi, a po drugie konieczność opowiadania historii. Przyznam jednak, że była dla mnie odrobinę... nudna. Nie trzymała mnie w napięciu, była trochę za długa i w pewien sposób akademicka. Warta jest jednak przeczytania, a walory edukacyjne ma zdecydowanie wysokie. 


Moja ocena: 6/10


Kelly Barnhill, Iron Hearted Violet
Publishing House: Little, Brown and Company
New York Boston 2014
978-0-316-05675-5

__________________________________________________________________

                                                                                 There never was a story that didn't go down better with tea. 
                                                                                                                                                                                                               (p.26)

Behind seven mountains, behind seven forests


There was a mirror kingdom of Andulan, which was really a prison (though of course no one knew it). Its ruler, King Randall, had one only daughter. And here the fairy tale ends. The daughter was not beautiful like in fairy tales, and she was also not the first child of the king - the other ones just did not make it through the birth. Violet is curious and intelligent, and emotional like any child is. She lives in a wonderful, truly magical palace, which hides many puzzles, has rooms that change their dimensions and hide from unwanted looks. It's like the palace is alive ... (So it looks a bit like Hogwarts).
Little Violet, who is very much lacking siblings, quickly found a friend in Demetrius, son of the animal caretaker in the palace. The kids are inseparable until the death of the girl's mother, Queen Rose. The resentful girl is angry at the unjust world and manages to insult even a dragon.


A fairy tale without a dragon doesn't count

The dragon is the key character. He is old and crippled (and therefore not like most dragons) and hides in the mountains from captivity. His heart stays buried in a secret place only he knows. The dragon does not know that only putting his heart back can heal him physically and transform him into a brave, active and complete being. Separating the dragon from his heart is the result of ancient tradition and the action of the evil wizard Nybbas, who trapped dragons in the mirror land thanks to this operation.

Nybbas is the thirteenth god, devoid of heart himself for his cruelty and imprisoned in the palace where Violet lives. He uses mirrors to communicate with people and gain power. Initially, he manages to make friends with Violet and give her a new, though quite absurd body. In her heart the girl dreams of being a "real" and thus beautiful princess. Therefore, after the transformation, she looks like the pictures from the books - her feet are so small that she constantly trips, her hair is so heavy that her scalp burns, her hands are unable to do any work because of the weakness of the muscles - but she is beautiful, strikingly beautiful, just as she wanted. Nobody recognizes her, though her voice remains the same.
It is known how the story will unfold - the girl, together with the dragon, will conquer the vile god, free her people from captivity, learn to control her emotions and - which is not so obvious - regain her former, imperfect form.

Words create reality


Like in Harry Potter, you can't say the name of the Evil One, because with every utterance he accumulates power. His name makes him stronger and increases the bond with the person who dares to pronounce it.

However, this is not the only power of words. They can also enchant listeners, transfer them to a different reality, give them rest and arouse emotions. That is why during the king's absence, the storyteller Cassian becomes his deputy. He does not realize, however, that the stories he tells are dictated to him in sleep by Nybbas.

Also the means chosen by Nybbas for communication are not random. Mirrors show what people would like to see, strengthen their vanity and self-confidence, destroy their sensitivity to others. They are a window to the world for Nybbas imprisoned in the palace and become the source of his power. Wiola notices it rather quickly and turns them backwards or breaks them whenever she can. 

The philosophical dimension of the book can be read - very optimistically - as follows - evil is a reflection of a good world created by the twelve complementary gods, each of whom created their own unique land. Nybbas is just a crooked reflection that distorts reality. The trick is to see this distortion. The second message of the book is the power of love - the dragon could leave dying Wiola, but he did not, because love stopped him. As he notes, love is also a form of slavery, but all the difference is that he accepted it voluntarily.


And they lived happily ever after

The book is wise and tries to show first the value of friendship and courage, and secondly the need to tell stories. I admit, however, that it was a bit ... boring for me. It didn't keep me in suspense, was a bit too long and in a way academic. However, it is worth reading and the educational value is definitely high.


My rating: 6/10



Author: Kelly Barnhill
Title: Iron Hearted Violet
Publishing House: Little, Brown and Company
New York Boston 2014
978-0-316-05675-5



niedziela, 25 sierpnia 2019

Margareta Magnusson, Sztuka porządkowania życia po szwedzku (The Gentle Art of Swedish Death Cleaning)

Bardzo czekałam na tą książkę. Przeczytałam gdzieś jej recenzję, podobała mi się jej surowa, oszczędna, a jednocześnie bardzo elegancka okładka. Czyli starujemy z wysokiego pułapu. Jak wiadomo - im wyższe nasze oczekiwania, tym bardziej boli rozczarowanie. Muszę przyznać, że tu bolało dość mocno.

Recenzja lepsza od oryginału


Na szczęście postanowiłam przetestować książkę, zanim ją kupię komuś w prezencie (a taki miałam zamiar - zbieraczy dóbr wszelakich ci u nas dostatek). Wydawała mi się - z recenzji - co najmniej praktyczna i pomocna. Spostrzeżenia autorki z pewnością są mądre i przefiltrowane przez jej wieloletnie doświadczenie, ale są również dość oczywiste i dają się podsumować w zasadzie w trzech zdaniach:
1. im człowiek starszy, tym mniej przedmiotów potrzebuje i powinien z nimi zrobić porządek przed śmiercią, bo konieczność sprzątania po nim nikogo nie ucieszy;
2. warto cieszyć się z rzeczy niekoniecznie wchodząc w ich posiadanie;
3. to, co dla nas ma wartość sentymentalną, niekoniecznie ma ją dla innych.
Tyle na 194 stronach, reszta to miła, ale niewiele wnosząca gawęda sympatycznej staruszki. Nie ma tu praktycznych wskazówek jak się pozbywać przedmiotów, albo inaczej - są, ale nie na nasz rynek. Autorka wiele lat mieszkała w Nowym Jorku, a obecnie w Sztokholmie. Z naszego polskiego punktu widzenia, jej wybory są nam obce - sprzedaje starą bransoletkę, żeby piątka jej dzieci się o nią nie kłóciła; zgłasza się do domów aukcyjnych o wycenę i sprzedaż części mebli, etc. Pamiętam, jak na początku byłam zgorszona, kiedy kupiłam piękną komodę na allegro i dowiedziałam się, że została sprowadzona z Niemiec, gdzie rodziny wynajmują specjalne firmy do sprzątnięcia mieszkania po zmarłych dziadkach, bez szczególnego sentymentu wyrzucając na śmietnik wszystko z mieszkania. Odkąd sama z niewielką skutecznością walczę z nadmiarem przedmiotów we własnym mieszkaniu, zaczynam ich rozumieć.


Bezkompromisowe podejście do śmierci

Podoba mi się odwaga, z którą Magnusson pisze o odchodzeniu, jej świadomość zbliżającego się końca i aktywne przygotowanie. To też dla nas jest kulturowo obce. Czekam więc dalej na książkę, która pomogłaby mi w pozbyciu się zbędnych przedmiotów, ale z dopasowaniem do naszego rynku. Bardzo pomogła mi Magia sprzątania Marie Kondo, bo wprowadziła dwie bardzo użyteczne zasady - sprzątanie kategoriami rzeczy, a nie pomieszczeniami w domu, oraz kierowanie się pozytywnymi emocjami przy zachowywaniu danych rzeczy, a nie wyrzutami sumienia czy poczuciem obowiązku. Z tej książki wyciągnęłam naprawdę konkretne wnioski. Książka Magnusson jest dla mnie za mało konkretna. Wielka szkoda.




Moja ocena: 3/10.


Margareta Magnusson, Sztuka porządkowania życia po szwedzku. Jak sprawić, żeby bliscy zachowali po nas wyłącznie dobre wspomnienia
Grupa Wydawnicza Foksal sp. z o.o.
Warszawa 2018
Tłumaczenie: Jerzy Malinowski
ISBN: 978-83-280-6191-0


__________________________________________________________________


I've been waiting for this book eagerly. I've read its review somewhere, I liked its raw, simple, yet very elegant cover. So I've started from a high level of expectations. As you know - the higher our expectations, the more bitter the disappointment. Very bitter.

Review better than the original

Fortunately, I decided to test the book before I buy it for someone as a gift (and this was my intention - collectors of all sorts of objects are plentiful amongst us). The book seemed to me - judging from the reviews - at least practical and helpful. The author's observations are certainly wise and filtered through her many years of experience, but they are also quite obvious and can be summed up in basically three sentences:

1. the older the person, the fewer items he/she needs and should clean up before death, so that no one will have to clean up afterwards;
2. it's good to learn to enjoy things without necessarily getting them;
3. what has sentimental value for us does not necessarily have it for others.
That's all the message covered on 194 pages, and the rest is a nice talk of a friendly old lady. There are no practical tips on how to get rid of items, or otherwise - they are, but not suited to our market. The author lived in New York for many years and now has settled in Stockholm. From our Polish point of view, her choices are alien to us - she sells an old bracelet so that her five children would not argue over it; she reports to auction houses for the valuation and sale of furniture parts, etc. I remember when I was shocked at first, when I bought a beautiful chest of drawers on the Polish e-bay called allegro and found out that it was brought from Germany, where families rent special companies to clean the apartment after the death of their relatives, thrashing everything out of the apartment. Since I am struggling with excess of objects in my own flat with little effectiveness, I am beginning to understand them.


An uncompromising approach of death
I like the courage with which Magnusson writes about passing, her awareness of the approaching end and the active preparation. It is also culturally foreign to us. So I'm still waiting for a book that would help me get rid of unnecessary items, but with understanding to our market. The magic of cleaning by Marie Kondo helped me a lot, because she introduced two very useful rules - cleaning by the categories of things, not by rooms, and sorting things by the positive emotions they rise in us, not keeping them out of remorse or a sense of duty. I had really crucial conclusions from this book. Magnusson's book is not specific enough for me. Shame.
My rating: 3/10.

Author: Margareta Magnusson
Title: The Gentle Art of Swedish Death Cleaning
Publishing house: Grupa Wydawnicza Foksal sp. z o.o.
Warszawa 2018
Translation: Jerzy Malinowski
ISBN: 978-83-280-6191-0


Stephen King, Sklepik z marzeniami (Needful things)

Niebezpieczeństwa handlu

672 strony lżejszej nieco rozrywki. Do niewielkiego miasteczka Castle Rock przybywa handlarz Leland Gaunt. Otwarcie Sklepiku z marzeniami szybko staje się sensacją, a lokalni mieszkańcy błyskawicznie odkrywają, że mogą w sklepie spełnić swoje najskrytsze marzenia i kupić przedmioty, o których śnili od dawna, za naprawdę niewygórowaną cenę. Zazwyczaj to symboliczne parę dolarów i spłatanie psikusa wyznaczonej osobie. Nikt jednak nie wie, że nakierowanie tych psikusów wywoła lawinę, która doprowadzi do apokaliptycznej wręcz zagłady miasteczka.


Raz - dwa - trzy

Przejdę od razu do rzeczy - cały czas szukam u Kinga tego mrowienia w plecach, które towarzyszyło mi podczas lektury Miasteczka Salem. Tych spokojnie rzucanych uwag, które sprawiały, że nagle miałam ciarki i myślałam sobie - "ależ oczywiście!" Tutaj tego nie doświadczyłam.
Dwa - nie lubię inwestować czasu - dużych ilości czasu - na poznawanie bohaterów, którzy potem masowo giną. King bardzo starannie buduje całą fabułę, drobiazgowo maluje postaci, by potem szybko z nimi skończyć. Od pewnego momentu przestałam się w ogóle zastanawiać, kto jest kim i kogo zabił, bo przestało mieć to dla mnie jakiekolwiek znaczenie. Tu King ze swoją lekkością rozstawiana się ze swoimi bohaterami trochę mi przypomina George R. R. Martina.
Trzy - nie lubię spektakularnych zakończeń, w których wszystko wybucha, płonie, ulega zniszczeniu. King zdecydowanie lubi - to trzecia książka, po Miasteczku Salem i Carrie, która tak się właśnie kończy. Może jednak - mimo kilu podjętych prób - pisarstwo amerykańskiego króla horroru jest jednak nie dla mnie?

Nieznośna niepewność ciągu dalszego


Muszę jednak przyznać, że kiedy swoim zgubnym zwyczajem podczytywałam kilka stron do śniadania, w ciągu dnia kilkakrotnie nachodziła mnie ochota, by po książkę sięgnąć jak najszybciej i dowiedzieć się, co będzie dalej. Bardzo dobrze zarysowana jest postać Allana Pangborna, szeryfa, który dba o porządek w miasteczku, oraz jego ukochanej Polly Chalmers, cierpiącej na artretyzm. Oboje mają za sobą "trudne historie" i z nadzieją starają się zbudować na ruinach dawnego życia coś nowego. Wzajemnie się uzupełniają i wspierają - kiedy jedno upada, drugie stoi mocno na nogach, i odwrotnie. Dzięki zjednoczeniu sił przeciwko złu są w stanie odnieść zwycięstwo. Częściowe, co prawda, i opłacone wysoką ceną, ale jednak zwycięstwo. Na końcu jednak King zadaje przewrotne pytanie - po co ono było, skoro miasto jest praktycznie zrównane z ziemią, a para głównych bohaterów marzy tylko o tym, by się z niego wynieść. Sam Leland Gaunt właśnie otwiera swój sklepik w innym małym miasteczku...




Moja ocena: 5.5/10

Stephen King, Sklepik z marzeniami
Wydawnictwo Albatros
Warszawa 2010
Tłumaczył: Krzysztof Sokołowski
ISBN: 978-83-7659-021-9

____________________________________________________________________________

The Dangers of Trade

672 pages of light entertainment. Merchant Leland Gaunt arrives in the small town of Castle Rock to open a shop with all sorts of things. The place quickly becomes a sensation, and local residents soon discover that they can fulfill their innermost dreams and buy items they've dreamed of for a long time at a really affordable price. Usually it is symbolic few dollars plus playing a trick on a designated person. However, no one knows that targeting these pranks will trigger an avalanche that will lead to the town's apocalyptic destruction.

Firstly, secondly, thirdly

I'll get straight to the point - I'm still looking for that tingling sensation in my back, which accompanied me while reading Salem's Lot. Those quiet sentences that made me suddenly shiver and think - "but of course!" I haven't experienced it here.
Two - I do not like to invest time - large amounts of time - to meet the heroes who then die in large numbers. King builds the whole story very carefully, depicting the characters meticulously, and then quickly kills them. After a while I've stopped wondering who was who and who he killed whom as it had ceased to matter to me. Here King with his lightness of getting rid of his heroes reminds me a bit of George R. R. Martin.
Three - I don't like spectacular endings in which everything explodes, burns, or is destroyed. King definitely likes it - this is the third book, after the Salem's Lot and Carrie, which ends this way. Perhaps, however - despite several attempts - the writing of the American king of horror is not for me?

The unbearable uncertainty of what comes next

However, I have to admit that when I've given up to my pernicious habit and read several pages while eating breakfast, I was tempted to reach for the book as soon as possible and find out what would happen next. The character of Allan Pangborn, the sheriff who takes care of order in the town, and his beloved Polly Chalmers, suffering from arthritis, is very well outlined. They both have 'difficult stories' behind them and hopefully try to build something new on the ruins of the old life.
They complement and support each other - when one falls, the other stands firmly on their feet, and vice versa. By uniting forces against evil, they are able to win. At an incredibly high cost, but still a victory. At the end, however, King asks a perverse question - what was it for, since the city is practically razed to the ground, and the pair of main characters only dreams of getting out of it. At the same time Leland Gaunt is opening his shop in another small town ...




My rating: 5.5/10



Author: Stephen King
Title: Needful Things
Publishing House: Wydawnictwo Albatros A. Kuryłowicz
Warsaw 2010
Translation: Krzysztof Sokołowski
ISBN: 978-83-7659-021-9

Stephen King, Dolores Claiborne


Piekło małego miasteczka i jego tajemnic


Niedługa (256 stron) i sprawnie napisana powieść Dolores Claiborne raz, że trzymała mnie w napięciu i niektóre sceny są plastyczne i genialne, a dwa, dotyka niezwykle istotnego tematu molestowania w rodzinie. To mroczna książka, i mimo pozornej lekkości czytania - naprawdę ponura. Tytułowa Dolores to żona Joe'go St. George'a i matka trójki dzieci: najstarszej córki Seleny, dwa lata od niej młodszego Jima i najmłodszego Pete'a. Kobieta zostaje zatrzymana przez miejscową policję pod zarzutem zamordowania swojej wieloletniej pracodawczyni, Very Donovan. Ku zaskoczeniu przesłuchujących jej stróżów prawa kobieta przyznaje się do zamordowania swojego męża Joe'go, który pod jej nieobecność molestował jej córkę. Jako że Dolores pracowała niezwykle dużo i ciężko, by utrzymać swoją gromadkę, miał ku temu sporo okazji. Kobieta wykorzystuje zbliżające się całkowite zaćmienie słońca, by zwabić go na tyły domu i uciekając przed nim ściągnąć go do starej studni. Tu następuje legendarna scena, kiedy mąż woła żonę z dna swojej pułapki: "Dooo-looooo-reeessss, ty ssssuko!", a potem, jako że udało mu się wspiąć po ścianach studni i powoli zacząć z niej wychodzić, łapie swoją żonę za nogę i stara się ściągnąć ją w dół. Bardzo podobnie jak w Lśnieniu. 

Posłuchaj co ci powiem, gówniarzu


Opowiedziana w całości pierwszoosobowo historia Dolores to niezwykły zapis historii życia niezwykle pracowitej, ale również uważnej kobiety, która ma jasno określone priorytety i nie oszukuje sama siebie. Jej małżeństwo okazuje się fikcją, mąż pijakiem, ale jest w stanie zauważyć wszystkie zmiany zachodzące w swojej rodzinie na czas, i ocalić córkę. 

Leit motif


Już po tej mizernej próbce twórczości Kinga, z którą miałam okazję się zapoznać (Carrie, Miasteczko Salem, Sklepik z marzeniami, Dolores Claiborne) widzę pewne spójne, przewijające się przez jego twórczość motywy i wątki. Uważam, że bohaterki u Kinga są naprawdę dużo ciekawsze niż bohaterowie (Carrie i jej matka, cierpiąca na artretyzm Polly Chalmers ze Sklepiku z marzeniami, czy wreszcie dwie silne i broniące swoich rodzin kobiety z DC - tytułowa bohaterka i jej pracodawczyni, Vera Donovan). Postaci kobiece są dobrze, wnikliwe przedstawione, zazwyczaj każda mówi wyraźnym, unikatowym (choć czasami przegadanym) głosem. Nierzadko King wplata inne rodzaje narracji w swoje historie - np. wycinki prasowe (Carrie, DC).
King potrafi budować napięcie - scena ze studnią i wyskakującą z niej zachłanną ręką - absolutnie przerażająca! Lśnienia nie czytałam, ale widziałam film Kubricka, i podobieństwa nasuwały mi się samoistnie. Muszę też przyznać, że nie lubię oglądać horrorów, bo są dla mnie po prostu zbyt straszne, a czytanie ich uruchamia moją wyobraźnię do akceptowalnych poziomów, nie ponad. 

Jeszcze tu wrócę


Podsumowując: solidna porcja dobrze napisanej rozrywki. Nie sądzę żebym wróciła te tej samej książki, ale mam jeszcze z czego wybierać - na 2019 mistrz horroru jest autorem 63 powieści i kilkunastu zbiorów opowiadań. To samo w sobie jest przerażające!


Moja ocena: 7/10


Stephen King, Dolores Claiborne
Wydawnictwo Albatros A. Kuryłowicz
Warszawa 2006
Tłumaczenie: Tomasz Mirkowicz
ISBN: 978-83-7359-384-8

_____________________________________________________________________

The hell of a small town and its secrets


The short (256 pages) and efficiently written novel Dolores Claiborne not only kept me in suspense with vivid and brilliant scenes, but also touched the extremely important topic of family harassment. This is a dark book, and despite being an apparent easy read -  it is really gloomy. The title Dolores is the wife of Joe St. George and a mother of three children: the eldest daughter Selena, two years younger Jim and the youngest Pete. The woman is detained by the local police on the charge of murdering her longtime employer Vera Donovan. To the surprise of the law enforcement officers that are questioning her, she confesses to the murder of her husband Joe, who in her absence had molested her daughter. As Dolores worked unusually hard to provide for her family, he had many opportunities to do so. The woman uses the approaching total sun eclipse to lure him to the back of the house and further to the old well. Here comes the legendary scene, when the husband calls his wife from the bottom of his trap: "Dooo-looooo-reeessss, you bitch!", And then, as he managed to climb the walls of the well and slowly start to leave it, he grabs his wife by her ankle and tries to pull her down. The resemblance to The Shining with "Honey, I'm home" is striking.

Listen to what I tell you, you piece of shit


The novel is narrated in the first person, as Dolores shares her extraordinary record her life story of an extremely hard-working but also attentive woman who has clearly defined priorities and does not deceive herself. Her marriage turns out to be fiction, her husband is a drunkard, but she is able to notice all the changes occurring in her family in time, and save her daughter.

Leit motif


Already after this meager sample of King's work, which I had the opportunity to familiarize myself with (Carrie, Salem's Lot, Needful Things, Dolores Claiborne), I can see some consistent motifs and threads running through his work. I think King's heroines are really much more interesting than heroes (Carrie and her mother, Polly Chalmers suffering from arthritis  from Needful Things, and finally two strong women defending their families from DC - the title heroine and her employer, Vera Donovan). Female characters are well presented, insightful, usually each speaks in a clear, unique (though sometimes over-talked) voice. It is not uncommon for King to incorporate other types of narrative into his stories - e.g. press clippings (Carrie, DC).

King can build tension - a scene with a well and a greedy hand popping out of it - absolutely terrifying! I didn't read The Shining, but I saw Kubrick's movie, and the similarities came to me spontaneously. I must admit that I don't like watching horror movies because they are just too scary for me, and reading them triggers my imagination to acceptable levels, not over.

I'll be back


To sum up: a solid portion of well-written entertainment. I don't think I would come back to the very book itself, but I still have a lot to choose from - for 2019 the master of horror is the author of 63 novels and several collections of stories. This is scary in itself!



My rating: 7/10


Author: Stephen King
Title: Dolores Claiborne
Publishing House: Wydawnictwo Albatros A. Kuryłowicz 
Warsaw 2006
Translation: Tomasz Mirkowicz
ISBN: 978-83-7359-384-8

poniedziałek, 8 lipca 2019

Andriej Kurkow, Kryptonim "Pingwin" (Smert' postronnego)


Historia pisarza nekrologów jako lekko przerażający i przesiąknięty czarnym humorem obraz Ukrainy

Kryptonim "Pingwin" to książka którą muszę szybko zapisać, ponieważ umknie mi równie szybko, jak ją przeczytałam. Aczkolwiek już dawno nie zdarzyło mi się przeczytać książki w przeciągu 24 godzin od zakupu.


To może słowo o tym, gdzie książka została "zdobyta" - na Nadodrzańskim Pchlim Targu, imprezie odbywającej się cyklicznie w sezonie letnim w każdą pierwszą sobotę miesiąca. Pchle Targi mają to do siebie, że wymagają sporo szczęścia i dużo spostrzegawczości, ale wynagradzają tych najbardziej wytrwałych.

Pingwin jako bohater literacki


Wiktor Zołotariew to dziennikarz Wiadomości Stołecznych, który specjalizuje się w pisaniu nekrologów - tzw. krzyżyków. Pracuje dla gazety, ale co dziwne, nekrologi pisane są przed śmiercią opisanych w nich osób. Wiktor dostaje od naczelnego dokumenty na dane osoby, i na ich podstawie tworzy swoje krótkie dzieła. Wbrew pozorom praca okazuje się niebezpieczna i Wiktor musi się przez jakiś czas ukrywać. Wkrótce okazuje się, że niektóre osoby pokazane przez dziennikarza znikają... Jeszcze jednym dziwactwem wyróżniającym Wiktora jest fakt, że mieszka z... pingwinem. Jest to metrowy pingwin królewski z wadą serca i depresją. Wiktor wziął go z zoo, kiedy instytucja nie była w stanie karmić wszystkich swoich zwierząt i musiała je oddać w dobre ręce. Pomiędzy pisarzem a zwierzęciem wytwarza się szczególna, delikatna więź. Pingwin Misza wzbudza wielką sympatię i jest najmocniejszym punktem powieści.

Ukraiński jesiotr drugiej świeżości


Sam fakt, że zoo oddaje zwierzęta w przypadkowe ręce świadczy o sytuacji kraju. Kiedy mężczyzna odwiedza zoo w poszukiwaniu osoby, która zna się na pingwinach, pracownica pyta, czy nie byłby zainteresowany przyjęciem żmii. Nekrologi - zlecenia, które nieświadomie pisze Wiktor (bez żadnej złej woli) pokazują najważniejszych ludzi w państwie w jak najgorszym świetle. Służba zdrowia nie funkcjonuje i dziennikarz musi wręczyć sowitą łapówkę sanitariuszom z karetki, by zabrali starego pracownika zoo do szpitala. Mężczyzna nie dostaje tam żadnych leków, tylko czeka na śmierć. Natomiast pieniądze sprawiają, że dobycie serca 4-miesięcznego dziecka na przeszczep dla pingwina nie jest żadnym problemem.
Laurkę Ukrainie wystawia Kurkow jak najgorszą i pełną czarnego humoru.

Bezpańskie królestwo

Jedyny moment, który zapadł mi w pamięć i który chciałabym "ocalić od zapomnienia" to moment, kiedy Wiktor idzie do mieszkania zmarłego pingwinologa, Pidpałego, opiekuna Miszy z zoo, by zgodnie z jego życzeniem zniszczyć jego dobytek:

"Siedział teraz pośród rzeczy i papierów, które nie należały już do nikogo. Pośród całego świata, pozostawionego bez swojego pana i stwórcy" (s. 155).
Sama borykam się z nadmiarem przedmiotów w swoim mieszkaniu (zwłaszcza książek!), więc czasami taki zimny prysznic jest mi potrzebny.

Nie przekonała mnie ta książka - zabrakło mi w niej jakiejś głębi, czegoś, co bym mogła zapamiętać, zachwycić się. Czyta się sprawnie, ale za tydzień nie będę jej w ogóle pamiętać.

Moja ocena: 4/10

Andriej Kurkow, Kryptonim "Pingwin"
Wydawnictwo Znak
Kraków 2004
Tłumaczyła: Agnieszka Lubomira Piotrowska
ISBN: 83-240-0390-8

_____________________________________________________________________

The story of the obituary writer as a slightly frightening and blackly humorous image of Ukraine

Death and the Penguin is a book that I needed to make notes quickly, because it escapes me already. Although I have to admit that it's been a while since I've read a book within 24 hours from purchase.




So just one word on where the book was "caught" - on the Nadodrze Flea Market, an event taking place in the summer season on every first Saturday of each month. Flea markets have it to themselves that they require a bit of luck and a lot of perceptiveness, but they reward the most persistent.
Penguin as a literary hero
Wiktor Zołotariew is a journalist of a local newspaper on Kiev, who specializes in writing obituaries - the so-called crosses. He works for the newspaper, but strangely, the obituaries are written before the deaths of the people described in them. Wiktor gets documents from the chief and creates short notes based on them. Contrary to appearances, the work turns out to be dangerous and Wiktor has to go into hiding for some time. Soon it turns out that some of the people described by the journalist are disappearing ... Another peculiarity that distinguishes Wiktor is the fact that he lives with ... a penguin. It is a one-meter tall royal penguin with a heart defect and depression. Wiktor took him from the zoo, when the institution was unable to feed all its animals and had to give them away in good hands. A special, delicate bond is created between the writer and the animal. Penguin Misza arouses great sympathy and is the strongest point of the novel.

Ukrainian sturgeon of second freshness
The mere fact that the zoo gives animals in random hands testifies to the situation of the country. When a man visits the zoo in search of a person who knows penguins, the employee asks if he would be interested in accepting a viper. Obituaries - orders that Viktor unknowingly writes (without any ill will) show the most important people in the state in the worst possible light. The health service does not function and the journalist has to give a bribe to the paramedics from the ambulance to take the old zoo employee to the hospital. The man does not get any medication there, he just waits for death. On the other hand, money makes it difficult to get the heart of a 4-month-old baby for the transplant for the penguin.
The depiction of Ukraine by Kurkow is quite dark and full of black humor.
A stray kingdom
The only moment that I wish to remember and which I would like to "save from oblivion" is the moment when Wiktor goes to the apartment of the deceased penguinologist, Pidpaly, Misza's zoo caretaker, in order to destroy his belongings as he wished before death:
"He sat now among things and papers that no longer belonged to anyone, among all the world left without his master and creator" (p. 155).
I was not convinced by this book - it lacked some depth, something that I could remember and admire. It reads well, but in a week I will not remember it at all.
I struggle with the excess of items in my apartment (especially books!), so sometimes an awakening remark of this sort is exactly what I need.





My rating: 4/10
Author: Andriej Kurkow


Title: Death and the Penguin

Publishing House: Znak
Cracow 2004
Translated by: Agnieszka Lubomira Piotrowska
ISBN: 83-240-0390-8