Pokazywanie postów oznaczonych etykietą Pulitzer. Pokaż wszystkie posty
Pokazywanie postów oznaczonych etykietą Pulitzer. Pokaż wszystkie posty

niedziela, 8 maja 2022

Andrew Sean Greer, Marny (Less)

Długo przymierzałam się do książki Andrew Sean Greara Marny, chić w sumie nie wiem dlaczego. Nagrodzona Nagrodą Pulitzera w 2018 roku za muzyczność prozy, jej strukturę i zróżnicowanie oraz tematykę starzenia się i niezbędnej natury miłości. Osobiście nabrałam dystansu do Pulitzerów po przeczytaniu powieści Kolej podziemna Colsona Whiteheada, o czym zresztą juz pisałam w receznji. Z Marnym mam mieszane odczucia.

Marny początek

Artur Marny będzie wkrótce obchodził swoje pięćdziesiąte urodziny, w związku z czym robi przygnębiające podsumowanie swojego życia. Jest drugorzędnym pisarzem, który po głośnym debiucie ma kłopot z napisaneim kolejnej książki, mężczyzna, z którym spędził grom swojego życia niedługo wychodzi za mąż za innego, a on sam ze smutkiem obserwuje upływ czasu:

Tak właśnie Artur Marny, niegdyś złotowłosy i różany młodością, wyblakł jak obicie kanapy, na której siedzi, bębniąc palcem o kolano i wbijając spojrzenie w tarczę szafkowego zegara. (s.7)

Ponieważ dostaje zaproszenie na ślub swojego dawnego przyjaciela, Freddiego Pelu, postanawia uniknąć niezręcznej sytuacji i przyjmuje szerego zagranicznych zaproszeń, które będą wymagały podróży po całym świecie i zapewnią wygodną wymówkę. Jednocześnie Marny buduje sobie przestrzeń i czas na zdystansowanie się do swojej sytuacji i rozpatrzenie jej z innej perspektywy. Plan podróży prowadzi przez Meksyk, Włochy, Niemcy, Francję, Maroko (gdzie Marny obchodzi swoje pięćdziesiąte urodziny), aż po Indie. Kiedy wraca do domu na wieść o tym, że jego dawny kochanek, poeta Robert Brownburn, miał wylew, będzie go czekała niespodzianka.

Niewielki wylew. Pierdol się, życie

Dla mnie powieść Greera jest kameralna. Nie ma w niej wielkich wydarzeń, fabularnych fajerwerków, zaskakujących zwrotów akcji. Marny jest pokazany z cudownym, subtelnym, sarkastycznym poczuciem humoru, które przewierca jego pesymistyczne postrzeganie swiata i sprawia, że staje się czytelnikowi bliski i sympatyczny. Przykłady?

Do tej pory Marny był przekonany, że jest po prostu kiepskim pisarzem. Kiepskim kochankiem, kiepskim przyjacielem, kiepskim synem. Najwyraźniej padł ofiarą dolegliwości znacznie poważniejszej: jest kiepski w byciu sobą. Przynajmniej – rozmyśla, patrząc przez pokój na Finleya zabawiającego gospodynię – nie jestem niski. (s. 170)

Albo Marny jest dupkiem, albo miłość jest płocha. Mozliwe, że jedno i drugie. Macha ręką biednemu Arlowi, dla którego żaden z tych wniosków nie może być pocieszeniem. (s. 35)

Oprócze tego przepełnionego sarkazmem, subtelnego języka, warto książkę przeczytać również dla tematu miłości. Artur szuka jej usilnie całe życie, analizuje stracone szansy i dokonywane wybory, patrzy w przeszłość z dystansem. Greer pięknie pisze o relacji Artura z poetą Robertem Brownburnem:

Drugi raz pojechał z Robertem. To było jakoś w połowie ich związku, w okresie, w którym Marny był już na tyle obyty, by służyć pomocą w podróży, a Robert nieprzesiąknięty jeszcze zgorzknieniem, które byłoby w niej zawadą – w tym okresie, w którym każda para odnajduje równowagę: namiętność cichnie i nie krzyczy już jak wcześniej, a nadal wszechobecna jest wdzięczność; nikomu zwykle nie przychodzi do głowy, że związek przeżywa wówczas złote lata. (s. 95)

Podobał mi się również wątek, gdzie Artur rozmawia ze swoim znajomym, Lewisem, który po 20 latach związku rozstał się ze swoim partnerem Clarkiem, w atmosferze przyjaźni. Lewis uświadamia mu, że nie jest załamany i zakończył związek, kiedy obaj byli ze sobą szczęśliwi. Wszystko ma swój termin ważności i nie należy się tego obawiać, tak ja nie trzeba się bać samotności.

Tak dla porządku: szczęście to wcale nie bzdura

Dochodzę do wniosku, że podobał mi się Marny, ze swoją spokojną, powolną narracją, retrospektywnymi wstawkami, filozoficznym i sardonicznym spojrzniem na świat. Dzięki sporej dawce ironii ta rozliczeniowa i pewnie w dużej mierze autobiograficzna książka jest całkiem strawna i przyjemna do czytania. Zachęcona tym werdyktem może jednak sięgnę po kolejne Pulitzery.

 

Moja ocena: 7/10


Andrew Sean Greer, Marny
Wydawnictwo WAB, Warszawa 2020
Tłumaczenie: Dorota Konowrocka-Sawa
Liczba stron: 304
ISBN: 978-83-280-7257-2

 ____________________________________________________________________

 

I've been looking at the book by Andrew Sean Grear Less for quite a while, and I don't know why. Awarded with the 2018 Pulitzer Prize for Fiction as “a generous book, musical in its prose and expansive in its structure and range, about growing older and the essential nature of love” (www.pulitzer.org, 2022). Personally, I distanced myself from the Pulitzers after reading the Colson Whitehead's novel The Underground Railroad. I have mixed feelings with Less.

Less at first

Arthur Less will soon be turning his fiftieth birthday and he is making a depressing recap of his life. He is a secondary writer who, after his high-profile debut, has trouble writing another book, a man with whom he spent quite a few years of his life with soon will marry another, and he himself sadly watches the passage of time:

So has Arthur Less, once pink and gold with youth, faded like the sofa he sits on, tapping one finger on his knee and staring at the grandfather clock. (p. 3)

As he gets an invitation to the wedding of his ex-partner Freddie Pelu, he decides to avoid the awkward situation and accepts a series of foreign invitations that will require traveling around the world and provide a convenient excuse. At the same time, Less builds for himself space and time to distance from his situation and consider it from a different perspective. The itinerary runs through Mexico, Italy, Germany, France, Morocco (where Less celebrates his 50th birthday), all the way to India. When he returns home after learning that his former lover, poet Robert Brownburn, has had a stroke, he will get a surprise.

A minor stroke. Fuck you, life

For me, Greer's novel is very intimate. There are no great events, fictional fireworks or surprising twists in the plot. Less is shown with a wonderful, subtle, sarcastic sense of humor that pierces his pessimistic worldview and makes him feel close and sympathetic to the reader. Examples?

Here, all this time, Less thought he was merely a bad writer. A bad lover, a bad friend, a bad son. Apparently the condition is worse; he is bad at being himself. At least, he thinks, looking across the room to where Finley is amusing the hostess, I'm not short. (p. 145)

Either Less is an asshole or the heart is a capricious thing. It is not impossible both are true. A waves to poor Arlo, to whom none of this is a comfort. (p. 28)

In addition to this subtle sarcasm-filled language, the book is also worth reading for the topic of love. Artur searches for it all his life, analyzes missed opportunities and choices made, looks into the past with a distance. Greer writes beautifully about Arthur's relationship with the poet Robert Brownburn:

The second time he went with Robert. It was in the middle of their time together, when Less was finally worldly enough to be of help with travel and Robert had not become so filled with bitterness that he was a hindrance, the time that any couple has found its balance, and passion has quieted from its early scream, but gratitude is still abundant; what no one realizes are the golden years. (p. 80)

I also liked the thread where Arthur talks to his friend, Lewis, who has split up with his partner Clark after 20 years of relationship, in an atmosphere of friendship. Lewis makes him realize that he isn’t devastated and ended the relationship when they were both happy with each other. Everything has an expiry date and you shouldn't be afraid of that, so you don't have to be afraid of loneliness.

Just for the record: happiness is not bullshit

I conclude that I liked Less much more than I initially thought, with its calm, slow narrative, retrospective inserts, philosophical and sardonic outlook on the world. Thanks to a large dose of irony, this reflective and probably largely autobiographical book is quite digestible and pleasant to read. Encouraged by this verdict, I may reach for more Pulitzers.

 

My rating : 7/10

 

Author: Andrew Sean Greer
Title: Less
Publishing House: Wydawnictwo WAB, Warsaw 2020
Translation: Dorota Konowrocka-Sawa
Number of pages: 304
ISBN: 978-83-280-7257-2

sobota, 8 maja 2021

Jeffrey Eugenides, Middlesex (Middlesex)

W tym roku lektury idą swoistym cyklem – jedna w naturalny sposób wskazuje drugą. Po Przekleństwach niewinności w moje ręce wpadło Middlesex tego samego autora, amerykańskiego pisarza Jeffreya Eugenidesa. Sądzę, że to jeden z najlepszych i najbardziej uralentowanych współczesnych twórców.

Pomiędzy płciami

Middlesex to historia Calliope Stephanides, która urodziła się jako dziewczynka, z syndromem braku 5-alfa-reduktazy. Ten brak prowadzi do ponownych narodzin, tym razem jako Cal, 14 lat później w szpitalu. Middlesex opowiada również historię trzech pokoleń rodziny Stephanides, od Desdemony i jej męża, a jednocześnie brata, Eleutheriosa, którzy uciekają z płonącej podczas wojny grecko-tureckiej w 1922 roku Smyrny do Stanów Zjednoczonych, do ich ciotki Sourmeliny Zizmo. Mimo, że młoda kobieta znała rodzeństwo i wiedziała, że ich małżeństwo nie powinno być zawarte, miała również swój sekret, którego nie chciała zdradzać swojemu mężowi. Lina czuła pociąg do kobiet, co wywołało skandal w rodzinnej wiosce i doprowadziło do jej wyjazdu do Ameryki. Tajemnica Desdemony i Leftego była zatem bezpieczna, a młode małżeństwo doczekało się dwójki dzieci – Miltona i Zoe. W roku narodzin Miltona Lina rodzi córkę Theodorę, „Tessie”.

Rodzina Calliope mieszka w Detroit, a losy dziadków i rodziców odzwierciedlają rozwój i upadek miasta. Lefty pracował w fabryce Forda na linii montażowej i intensywnie uczył się angielskiego. Potem wraz z mężem Sourmeliny przemycał alkohol w czasie prohibicji, a gdy ten zginął na wypadku w jeziorze, założył bar Zebra i tak zarabiał na życie. Podczas strajków w Detroit w 1967 roku bar spłonął, ale ubezpieczenie pozwoliło rodzinie na zakup nowej rezydencji w lepszej dzielnicy  i start nowego biznesu, sieci barów szybkiej obsługi Hercules Hot Dogs. Pogarszająca się sytuacja ekonomiczna rodziny zmusiła Desdemonę do podjęcia pracy przy hodowli jedwabników, jak to czyniła w młodości.

Historia dziadków znajduje swoje odzwierciedlenie w historii ich dzieci – Milton zakochuje się z wzajemnością w swojej kuzynce Tessie i żeni się z nią. Para ma dwójkę dzieci – syna Jonasza i córeczkę Calliope. Szczególna natura Cal pozostaje w ukryciu aż do 14 roku życia, gdy w wyniku wypadku dziewczynka trafia do szpitala, a stamtąd zostaje skierowana do Kliniki Zaburzeń Płci i Tożsamości Płciowej w Nowym Jorku. W wyniku różnych badań zostaje uznana za dziewczynkę i szykowana jest dla niej operacja. Jednak Cal ucieka, a rodzicom zostawia list, w którym wyznaje, że czuje się chłopcem. Podróżując przez całe Stany autostopem, trafia do San Francisco, gdzie występuje w burlesce jako hermafrodyta.


Epicki rozmach

Proza Eugenidesa jest epicka – historia rodziny osadzona jest w szerokim kontekście społeczno-historycznym, postaci są wiarygodne i wielowątkowe. Każda z nich nakreślona jest z wielką starannością i nawet postaci drugoplanowe, jak doktor Philoboshian, mówią własnym, niepowtarzalnym głosem. Narracja, w dużej mierze pierwszoosobowa, prowadzona przez Cala jako narratora wszechwiedzącego, zostawia czytelnika całkowicie na łasce opowiadającego. Co ciekawe, Cal ma również zdolność zaglądania do umysłów innych i relacjonowania tego, co się w nich w danym momencie dzieje. Wynika to z jego niezdefiniowanej natury i pewnego oddzielenia od ciała.

Powieść płynnie przechodzi pomiędzy poszczególnymi garunkami literackimi – ma w sobie elementy historii, komedii, dramatu, powieści obyczajowej czy – jak w przypadku pościgu Miltona za szantażystą – również kryminału czy thrillera. Proza Eugenidesa jest dynamiczna, wciągająca, a jednocześnie dokładna i dająca poczucie bezpieczeństwa. Cal opowiada to, co wydarzyło się z przeszłości, z rzadka przetykając dawne wydarzenia ze swoją obecną sytuacją, ale to wystarczy, by zaciekawić i jednocześnie uspokoić czytelnika.

Eugenides porusza w Middlesex taki ogrom ważnych tematów, że z pewnością powstanie na ten temat niejedna praca magisterska. Mamy więc gender, potraktowany z ogromną delikatnością i subtelnością, z perspektywy osoby interpłciowej. Mamy wszystkie rozterki nastoletniej Calliope, która czuje pociąg do dziewczyn i obserwuje swoje opóźnienie w dojrzewaniu względem koleżanek. Widzimy dramatyczny, ale bardzo szybki proces identyfikacji płciowej i próbę odnalezienia się w nowych normach kulturowych i społecznych, oraz niepewność własnego ciała. Również bycie innym, niepasującym do norm i przyjętego porządku. Za swoją anatomiczną anomalię Cal obrywa fizycznie w zasadzie tylko raz, od bezdomnych w parku w San Francisco, jednak poczucie odmienności towarzyszy mu cały czas, zwłaszcza w okreśie dojrzewania i obserwacji zmieniających się ciał równieśników.

Oprócz tego pojawia się również ważny temat amerykańskiego snu i asymilacji, powolnej utraty własnej kultury, języka, pisma na rzecz kultury amerykańskiej. Desdemona i Lefty znakomicie władają greckim, jednak ich dzieci gorzej, a wnuki w zasadzie prawie wcale. Natomiast odniesień do greckiej kultury, mitologii, zwyczajów jest tu mnóstwo, a korzenie rodziny Stephanides są nakreślone wiarygodnie. Greckość przenika Middlesex na wskroś.

Rodzina Stephanides bierze udział w różnych ważnych wydarzeniach historycznych, jednak zawsze z perspektywy biernego obserwatora lub też uciekiniera. Ze Smyrny ucieka, by odnaleźć azyl w Stanach. Potem, gdy centrum Detroit obejmują zamieszki, rodzina wyprowadza się na obrzeża miasta, odsuwa od centrum wydarzeń. Cal również stara się pozostawać na obrzeżach, lubi podróżować i nie szuka stałego miejsca.

Zasłużony Pulitzer

Middlesex czytało się zaskakująco – z jednej strony powoli, smakując każde słowo, a momentami bardzo szybko, z wypiekami na twarzy. To powieść wielowątkowa, wielowartwowa i mimo swojej solidnej objętości – skrojona na miarę. Co ważne – zaskakuąco odmienna od Szaleństw niewinności. W 2003 roku Eugenides otrzymał nagrodę Pulitzera za Middlesex i tym razem w pełni zgadzam się z weryktem. Polecam!

 

Moja ocena: 8/10.

 

Jeffrey Eugenides, Middlesex

Wydawnictwo Sonia Draga

Katowice 2018

Tłumaczenie: Wiktor Kurylak

Liczba stron: 632

ISBN: 978-83-7999-432-8

Gatunek: powieść obyczajowa

 

This year, the readings follow a specific cycle - one naturally leads to another. The Virgin Suicides brought me to Jeffrey Eugenides’s opus magnum, Middlesex. In my eyes the American author becomes one of the most talented and interesting contemporary writers.

Stuck between the sexes

Middlesex tells the story of Calliope Stephanides who was born as girl with 5-alpha reductase deficiency syndrome. This lack leads to a rebirth, this time as Cal, 14 years later in a hospital. The book also tells the story of three generations of the Stephanides family, from Desdemona and her husband and at the same time brother, Eleutherios, who flee from the burning Smyrna during the Balkan Wars of 1922 to the United States, to their aunt Sourmelina Zizmo. Although the young woman knew that they were siblings and that their marriage should not be concluded, she also had a secret she had no wish to reveal, especially to her husband. Lina felt an attraction to women, which sparked a scandal in her native village and led to her departure to America. The secret of Desdemona and Lefty was therefore safe, and the young couple had two children - Milton and Zoe. In the year Milton is born, Lina gives birth to her daughter, Theodora, or affectionately Tessie.

Calliope’s family lives in Detroit, and the fortunes of grandparents and parents reflect the growth and decline of the city. Lefty worked at the Ford factory on the assembly line and studied English intensively. Then, with Sourmelina's husband, he smuggled alcohol during Prohibition, and when the latter died in an accident in the lake, he founded the Zebra Bar and earned his living. During the 1967 Detroit strikes, the bar burned down, but the insurance allowed the family to buy a new mansion in a better neighborhood and to start a new business, the Hercules Hot Dogs fast food chain. The deteriorating economic situation of the family forced Desdemona to work in silkworm farming, as she did in her youth.

The story of the grandparents is reflected in the story of their children - Milton falls in love with his cousin Tessie and marries her. The couple has two children - son Jonas and daughter Calliope. Cal's special nature remains hidden until the age of 14, when the girl is hospitalized as a result of an accident, and from there she is referred to the Gender Disorders and Gender Identity Clinic in New York. As a result of various studies, she is considered a girl and an operation is being prepared for her. However, Cal escapes and leaves a letter to parents in which he confesses that he feels like a boy. Traveling across the United States by hitchhiking, he ends up in San Francisco, where he appears in burlesque as a hermaphrodite.

Epic narrative

Eugenides' prose is epic - the family history is set in a broad socio-historical context, the characters are credible and multi-threaded. Each of them is drawn with great care and even secondary characters, such as Dr. Philoboshian, speak with their own unique voice. The largely first-person narrative led by Cal as the omniscient narrator leaves the reader entirely at the mercy of the storyteller. Interestingly, Cal also has the ability to look into the minds of others and relate what is happening to them at any given moment. This is due to its undefined nature and some separation from the body.

The novel flows smoothly between various literary genres - it has elements of history, comedy, drama, novel of manners or - as in the case of Milton's pursuit of a blackmailer - also a crime fiction or thriller. Eugenides' prose is dynamic, addictive, and at the same time accurate and secure. Cal tells what happened in the past, rarely mixing past events with his current situation, but it is enough to interest and reassure the reader at the same time.

Eugenides raises such a large number of important topics in Middlesex that more than one master thesis will certainly be written on this topic. There is gender, treated with great delicacy and subtlety, from the intersex person's perspective. We have all the dilemmas of teenage Calliope, who is attracted to girls and observes her delay in puberty in comparison to her friends. We see a dramatic but very quick process of gender identification and an attempt to find one's place in new cultural and social norms, and the insecurity of one's own body. Also being different, not conforming to the norms and the accepted order. Cal is physically attacked for his anatomical anomaly only once, by the homeless in a park in San Francisco, but the feeling of difference is with him all the time, especially during the period of maturation and observation of the changing bodies of his peers.

In addition, there is also an important topic of the American dream and assimilation, the slow loss of one's own culture, language and writing for American culture. Desdemona and Lefty speak Greek very well, but their children not so much, and their grandchildren almost not at all. On the other hand, references to Greek culture, mythology and customs are abundant here, and the roots of the Stephanides family are reliably delineated. Greekness permeates Middlesex in and out.

The Stephanides family takes part in various important historical events, but always from the perspective of a passive observer or a refugee. They escape from Smyrna to find asylum in the States. Then, when riots engulf downtown Detroit, the family moves to the edge of the city, away from the center of the events. Cal also tries to stay on the outskirts, likes to travel and does not look for a permanent place.

A well-deserved Pulitzer

Middlesex reads surprisingly - on the one hand slowly, tasting each word, and at times very quickly, with a flushed face. It is a multi-threaded, multi-layered novel, and in spite of its solid volume - tailor-made. Importantly - surprisingly different from The Virgin Suicides. In 2003, Eugenides won the Pulitzer Prize for Middlesex, and this time I fully agree with the verdict. I recommend it!

 

My grade: 8/10.

 

Author: Jeffrey Eugenides

Title: Middlesex

Publishing House: Sonia Draga

Katowice 2018

Translation: Wiktor Kurylak

Number of pages: 632

ISBN: 978-83-7999-432-8

Genre: novel