Miloš Urban, Lord Mord

XIX-wieczna Praga, wąskie uliczki starej żydowskiej dzielnicy, absynt, prostytutki, narkotyki i tajemniczy morderca – zapowiada się wybuchowo i arcyciekawie. Dodatkowo tło stanowią ruchy niepodległościowe Czech i niepokoje związane z modernizacją starej Pragi. Wydawałoby się, że taki materiał to murowany sukces. Tymczasem wynudziłam się jak mops.

Asenizacja Josefova i praski Golem

Pod koniec XIX wieku magistrat praski postanowił poprawić warunki mieszkaniowe ludności – oraz pozyskać atrakcyjne działki w centrum miasta – i wprowadził akcję asenizacyjną. Polegała ona na wysiedlaniu ubogiej miejscowej, najczęściej żydowskiej ludności, wyburzaniu starych, ciasnych budynków i stawianiu na ich miejscu wysokich i nowoczesnych kamienic czynszowych. Niechęć lokatorów starano się rozproszyć licznymi zebraniami i odczytami, a ich decyzję miał przyspieszyć grasujący bezwzględny morderca z krwawym ochłapem zamiast twarzy, praska wersja żydowskiego Golema, „Mięsko” (czy można bać się przestępcy o tak apetycznym przezwisku?).

Anty-bohater

Do ogarniętej asenizacyjnym szaleństwem dzielnicy Jozefov sprowadza się zubożały hrabia Arco, gruźlik i narkoman, uzależniony od hydrochloru, który pozwala mu opanować duszący kaszel. Dzięki pomocy przyjaciela udaje mu się zakupić od przejezdnego lekarza cały zapas specyfiku, ze sprzedaży którego będzie się niedługo utrzymywał. Co więcej, Hrabia uzależnia też od tej substancji swoje nałożnice, Berenikę i Gitę, które utrzymuje.

Dziewczęta, które hrabiemu towarzyszą, są wiadomej profesji. Nawet oszałamiającej urody Berenika, szesnastoletnia piękność, którą hrabia wykupił z „opieki” starszego mężczyzny, sama pragnie zbliżenia z „wybawicielem”, który wciąga ją również w swój hydrochlorowy nałóg. Postaci kobiet są niepodłębione, kierują nimi głównie przesłanki materialne.

W jakim języku mówi się w Pradze?

Jedyne dwa tematy, które mi się spodobały, to portret samej stolicy Czech, opis przemieniającego się miasta. Praga rozkwita, ale również traci część swojego czaru. Lord Mord to przede wszystkim książka o tych urbanistycznych przemianach, dążeniu do modernizacji i oczyszczenia zatęchłych uliczek, postawienia Pragi w równym rzędzie z bardziej nowoczesnymi europejskimi miastami. Żałowałam, że nie znam lepiej topografii miasta, by móc śledzić zmiany. Dla mnie tytuł to nie tylko nawiązanie do postaci mięska, ale równiez do samej asenizacji, która odebrała Pradze niejeden zabytek, a przy okazji masę uroku.

Drugim tematem było poszukiwanie czeskiej tożsamości i waga języka czeskiego. Ojciec hrabiego Adama Arco, który działa na rzecz ruchów narodowowyzwoleńczych, zdaje sobie sprawę z właśnie zachodzących zmian. Urzędnicy prascy mają nowy obowiązek – znajomość języka czeskiego. „(...) język to wielka sprawa polityczna, (...) to nie tylko narzędzie komunikacji. Uśiwadom to sobie, kiedy będziesz o tym rozmyślać. Ponieważ to narzędzie samego myślenia,” mówi (s. 149). Po czy pyta syna przewrotnie: „W którym języku myślisz: po czesku czy po niemiecku?” Niestety, te dyskusje nie są pogłębione, a ojciec pozostaje niewykorzystanym potencjałem tej książki.

Żałuję, że Urban tak bardzo przywiązał się do konwensji powieści noir, ale nie wykorzystał w pełni potencjału opisywanych czasów. Opisy zbrodni były dość nużące, pościgi i pojedynki mało dynamiczne, w tym wszystkim mało było tajemnicy. Niektóre ważne tematy były tylko zasugerowane i natychmiast zarzucone (opiekun Bereniki zmuszał ją do seksu oralnego, ale nie wykorzystał jej w żaden inny sposób, by zwiększyć jej wartość). Dla mnie pisarz skupił się nia miałkim kryminale, a potencjału czasów, które opisywał, nie wykorzystał zupełnie. Dla mnie wielkie rozczarowanie.

 

Moja ocena: 4/10.

 

Miloš Urban, Lord Mord

Wydanictwo Książkowe Klimaty

Wrocław 2015

Tłumaczenie: Katarzyna Kępka-Falska

Liczba stron: 468

ISBN: 978-83-64887-13-0

_________________________________________________________________________________

19th-century Prague, the narrow streets of the old Jewish district, absinthe, prostitutes, drugs and a mysterious murderer – such mixture promises to be an explosive and extremely interesting reading. In addition, the background is the Czech independence movements and the unrest related to the modernization of old Prague. It would seem that such material is a surefire success. Meanwhile, I was bored to death.

Josefov's sanitation and the Prague’s Golem

At the end of the 19th century, the Prague’s magistrate decided to improve the living conditions of the population – as well as acquire attractive plots of land in the city center - and introduced a sanitation action. The action started with the displacement of the poor local, most often Jewish people, demolishing old, cramped buildings and ended up with erecting high and modern tenement houses in their place. The reluctance of the tenants was dispelled by numerous meetings and lectures, and their decision was to be accelerated by the undertakings of a ruthless murderer with a bloody scrap instead of his face, the Prague version of the Jewish Golem, "the Meat" (can you be afraid of a criminal with such an appetizing nickname?).

Anti-hero

The impoverished Count Arco, suffering from tuberculosis and addicted to drugs such as hydro chlorine, which helps him control his choking cough. Thanks to a friend's help, he manages to buy from a passing doctor a whole supply of the drug, which he will soon be distributing. What's more, the Count also makes his concubines, Berenice and Gita, dependent on this substance.

The girls who accompany the count are of a known profession. Even the stunning beauty Berenice, a sixteen-year-old girl whom the count bought out of the "care" of an older man, wants to have an intercourse with the new "savior" who also draws her into his hydrochloric addiction. The female figures are unfathomable and mainly driven by material reasons.

What language is spoken in Prague?

I only liked two topics in Urban’s book. First is the portrait of the Czech capital itself, the description of the changing city. Prague is flourishing, but also losing some of its charm. Lord Mord is first and foremost a book about these urban transformations, the drive to modernize and clean up musty streets, and put Prague in an equal row with other modern European cities. I wished I knew the topography of the city better to follow the changes. For me, the title is not only a reference to the bloody murderer, but also to the sanitation itself, which took away many monuments from Prague, and at the same time a lot of its charm.

The second topic was the search for Czech identity and the importance of the Czech language. The father of Count Adam Arco, who works for national liberation movements, is aware of the changes that are just taking place. Prague officials have a new obligation - knowledge of the Czech language. '(...) language is a big political issue (...) it is not only a communication tool. Consider that when you think about it. Because it's an instrument of thinking itself,’ he says (p. 149). Then he asks his son perversely: 'Which language are you thinking in: Czech or German?' Unfortunately, these discussions are not in-depth and the father remains the untapped potential of this book.

I regret that Urban became so attached to the novel's noir convention, but did not fully exploit the potential of these times. The descriptions of the crimes were quite boring, the chases and fights were not very dynamic, there was little secret in all of this. Some important topics were only suggested and immediately abandoned (Berenice's guardian forced her to have oral sex with him, but did not use her in any other way to increase her value). For me, the writer focused on light crime stories, and did not fully use the potential of the times he described. A big disappointment for me.

 

My rating: 4/10.

 

Author: Miloš Urban

Title: Lord Mord

Publishing House: Książkowe Klimaty

Wroclaw 2015

Translation: Katarzyna Kępka-Falska

Number of pages: 468

ISBN: 978-83-64887-13-0

Carlos Ruiz Zafón, Marina (Marina)

 W dwóch słowach? Literatura popularna. Do bólu.

Nastoletni chłopak, Óscar Drai, uczy się i mieszka w akademiku. Wieczorami włóczy się po mrocznej i deszczowej Barcelonie, by napotkać na swojej drodze kota, który zaprowadzi go do tajemniczego domiszcza. W starym pałacyku o przedwojennej atmosferze Óscar spotka zjawę, która tak go przerazi, że mlody chłopak ucieknie w te pędy, i dopiero w internacie zorientuje się, że wyniósł z pałacyku złoty zegarek. Targany wyrzutami sumienia wróci, by oddać artefakt, i tak pozna Marinę, edukowaną w domu nastolatkę, i jej schorowanego ojca, Germána. Óscar przeżywa wielką fascynację dziewczyną, mnóstwo czasu spędza u niej w domu i razem z nią eksploruje secesyjne i zapomniane dzielnice Barcelony, by prowadzić własne śledztwo. To Marina pokazała nastolatkowi tajemniczą czarną damę, która co miesiąc udaje się na stary grób, by złożyć na nim jedną, samotną czerwoną różę. Zadaniem pary staje się rozwiązanie zagadki.

Zafon wrzucił do tej książki chyba wszystkie składniki, by upichcić dość ciężkostrawny i mało wiarygodny gulasz. Mamy tu więc płonący teatr, twarz poparzoną kwasem, śmierdzące kanały Barcelony, ciężką chorobę, nieżyjącą a ubóstwianą eteryczną matkę, nieszczęśliwie zakochanego wynalazcę i jego skrzywdzoną ukochaną, zgorzkniałego inspektora policji, wiernego sługę i czarny powóz. A jakby tego było mało, wynalazca jest kimś w rodzaju Frankensteina, który nie dość, że zmechanizował własne ciało, to tworzy jeszcze małe żywe laleczki o ostrych szponach, które potrafią rozsiekać człowieka na kawałki (co również się wydarza, nawet kilkukrotnie).

Cała ta sensacyjna otoczka okraszona jest melancholijną atmosferą pierwszej milości, a Barcelona nie jest pulsującym życiem miastem, a mglistą Anglią z rozpadającymi się pałacykami i niemal mitycznym Teatro Real. Do tego Óscar jest młodzieńcem obdarzonym ironicznym poczuciem humoru, więc jego komentarze dodają odrobinę pieprzu do tej mieszanki.

Książkę czyta się dobrze, w napięciu, wyobraźnia pracuje na podwyższonych obrotach. Napisana jest wartko, sprawnie, płynnie. A jednak... Połączenie kryminału (a może bardziej powieści noir), fantastyki, romansidła i powieści obyczajowej z elementami horroru okazało się dla mnie mało strawną mieszanką. Po śmierci Zafóna przeczytałam tak wiele pozytywnych recenzji jego książek, że chciałam przekonać się na walsnej czytelniczej skórze, czy się z nimi zgadzam. Ano nie.

 

Carlos Ruiz Zafón, Marina

Warszawskie Wydawnictwo Literackie MUZA s.a.

Warszawa 2010

Tłumaczenie: Katarzyna Okrasko, Carlos Marrodán Casas

Liczba stron: 304

ISBN: 978-83-7495-830-1

In two words? Popular literature. To the bone.

A teenage boy, Óscar Drai, studies and lives in a dormitory. In the evenings, he wanders around dark and rainy Barcelona to meet a cat on his way, which will lead him to a mysterious house. In an old palace with a pre-war atmosphere, Óscar will meet a phantom who will scare him so much that the young boy will run away as quickly as he only could, and only in the boarding school will he realize that he has taken a golden watch from the palace. Torn by pricks of conscience, he will return to hand over the artifact, and so he will meet Marina, a home-educated teenager, and her ailing father, Germán. Óscar becomes fascinated with the girl, he spends a lot of time at her house and together with her he explores the secession and forgotten neighborhoods of Barcelona to conduct his own investigation. It was Marina who showed the teenager a mysterious black lady who goes to the old grave every month to lay one solitary red rose on it. The pair's task is to solve this puzzle.

Zafon probably put all the ingredients into this book to cook a rather heavy to digest and stale goulash. So we have a theater in flames, a face burned with acid, the smelly canals of Barcelona, ​​a serious disease, a deceased but idolized ethereal mother, an unhappily enamored inventor and his wronged beloved, a bitter police inspector, a faithful servant and a black carriage. And as if that were not enough, the inventor is someone like Frankenstein, who had not only mechanized his own body, but also creates small living dolls with sharp claws that can smash a person to pieces (which also happens, even several times).

This sensational outline is sprinkled with a melancholic atmosphere of first love. Furthermore, Barcelona is not a vivid, sunny, pulsating city, but reminds me of a hazy England with crumbling palaces and the almost mythical Teatro Real. Plus, Óscar is a young man with an ironic sense of humor, so his comments add a bit of pepper to the mix.

The book is easy to read, tense, the imagination is working at an increased speed. It is written swiftly, efficiently and smoothly. And yet... The combination of a crime fiction (or maybe a noir novel), fantasy, romance and a novel with elements of horror turned out to be a difficult mixture for me. After Zafón's death, I read so many positive reviews of his books that I wanted to find out if I agree with them. Well, I don’t. At least not for now.

 

Author: Carlos Ruiz Zafón

Title: Marina

Publishing House: Warszawskie Wydawnictwo Literackie MUZA s.a.

Warsaw 2010

Translation: Katarzyna Okrasko, Carlos Marrodán Casas

Number of pages: 304

ISBN: 978-83-7495-830-1