Auđur Ava Ólafsdóttir, DJ Bambi

Wszechogarniający spokój

Po książki z Wydawnictwa Poznańskiego z serii dzieł pisarzy skandynawskich sięgam bez wahania, bo do tej pory się nie zawiodłam, a często zdarzają się pozycje wybitne. Islandzka pisarkę Auđur Ava Ólafsdóttir znam już z utworu Blizna, więc po frapującą, lukrową okładkę najnowszej powieści DJ Bambi sięgnęłam niemal wbrew sobie, mając już stos innych, bibliotecznych książek, i kompletnie nie sprawdzając, co kryje się w środku. Jednak niespełna 200 stron czytało się naprawdę szybko.

Temat tranzycji płciowej i transseksualności

DJ Bambi przypomina trochę powieść Aleksandy Zbroi Muszę Ci coś powiedzieć pod tym względem, że przybliża inną, nieznaną perspektywę i pozwala spojrzeć na świat nieco innymi oczami. Główną bohaterką powieści jest bowiem Logn, transpłciowa, 61-letnia kobieta, czekająca na swoją operację zmiany płci. Autorka opowiada o jej życiu – przekonaniu, że urodziła się w złym wcieleniu, stopniowe odkrywanie swojej tożsamości, małżeństwo, narodziny i wychowanie syna, świadome opóźnianie coming outu, aż po bolesne wyznanie – do żony, potem do syna, i oczekiwanie akceptacji. Ólafsdóttir pokazuje odrzucenie na wielu poziomach, ból bliskich, próby zrozumienia, ale też poczucie krzywdy i bycia oszukiwanym. Odrzucenie przez społeczność, spojrzenia na ulicy, pobicia. Ale także głębokie poczucie bycia w prawdzie z samą sobą, odzyskania swojego ciała, swojej tożsamości, czucia się dobrze ze sobą. Wszechogarniający spokój związany ze zbliżającą się operacją zmiany płci, zasponsorowaną zresztą przez brata bliźniaka po sześciu latach oczekiwania w krajowym systemie zdrowotnym.

Pozycja monotematyczna

Głównym i niemal jedynym tematem książki jest tranzycja i proces zmiany płci, który akurat dla mnie nie jest tak istotny. Przeczytałam więc pozycję Ólafsdóttir trochę bardziej z poczucia obowiązku niż z autentycznego zainteresowania. Z pewnością pozwala lepiej zrozumieć trudną sytuację osób uwięzionych nie w swoim ciele, ich głębokie pragnienie bycia sobą, dramat najbliższych, gdy ojciec okazuje się być drugą mamą. Ogromną wrażliwość, delikatność, strach. Ale ta monolityczna monotematyczność była dla mnie może trochę nużąca – Zbroja przy swojej książce o wirusie HIV oprócz jednostkowej historii pokazała także mechanizm działania choroby, różne podejście do opieki w różnych krajach, reakcje społeczne i rodzinne. Fakt, zrobiła to na niemal czterystu stronach, ale jej relacja była dzięki temu wielowymiarowa i wielowątkowa. Tutaj takiego szerszego spojrzenia mi zabrakło. Dlatego powiedziałabym, że będzie to znakomita książka dla osób, które albo same odkrywają albo układają się ze swoją tożsamością, która pozwoli prześledzić ścieżkę kogoś innego w drodze do prawdy i wszystkie trudności na drodze, wesprzeć w procesie tranzycji. To pozycja dla osób zainteresowanych tematem. Dla czytelników, dla których ten temat jest marginalny, może być nużąca.

Moja ocena: 6/10.

Auđur Ava Ólafsdóttir, DJ Bambi
Wydawnictwo Poznańskie, Poznań 2025
Tłumaczenie: Jacek Godek
Liczba stron: 196
ISBN: 978-83-68479-87-4

********************************************************************************

Overwhelming Peace

I reach for books from Wydawnictwo Poznańskie's series by Scandinavian writers without hesitation, as I've never been disappointed so far, and they often turn out to be outstanding titles. I already know Icelandic writer Auđur Ava Ólafsdóttir from her book Hotel Silence, so I picked up the intriguing, glossy cover of latest novel DJ Bambi almost against my will, already having a stack of other library books and completely unfamiliar with what lay inside. However, with just under 200 pages, it was a very quick read.

The Theme of Gender Transition and Transsexuality

DJ Bambi is somewhat reminiscent of Aleksandra Zbroja's novel I Have to Tell You Something in that it offers a different, unfamiliar perspective and allows you to see the world through slightly different eyes. The novel's main character is Logn, a 61-year-old transgender woman awaiting her gender reassignment surgery. The author recounts her life – the conviction that she was born into the wrong incarnation, the gradual discovery of her identity, marriage, the birth and raising of her son, the conscious delay of coming out, and finally the painful confession – to her wife, then to her son, and the expectation of acceptance. Ólafsdóttir portrays rejection on many levels, the pain of loved ones, attempts at understanding, but also a sense of injustice and being deceived. Rejection by the community, stares on the street, beatings. But also a deep sense of being true to oneself, reclaiming one's body, one's identity, and feeling good about oneself. The overwhelming peace associated with her upcoming gender reassignment surgery, sponsored by her twin brother after six years of waiting in the national healthcare system.

A Monothematic Book

The main and almost sole theme of the book is transition and the process of changing one's gender, which isn't particularly important to me. Therefore, I read Ólafsdóttir's book more out of a sense of duty than genuine interest. It certainly allows for a better understanding of the difficult situation of people trapped in a different body, their deep desire to be themselves, the drama of loved ones when their father turns out to be a second mother. There's immense sensitivity, tenderness, fear. But this monolithic focus was perhaps a bit tedious for me – in her book about HIV, Zbroja, in addition to an individual story, also showed the mechanism of the disease, the different approaches to care in different countries, and the social and family reactions. True, she did this in almost four hundred pages, but her account was therefore multidimensional and multi-threaded. Here, I lacked that broader perspective. Therefore, I would say this will be an excellent book for those either discovering or coming to terms with their identity, allowing them to trace someone else's path to truth and supporting them in the transition process. This is a book for those interested in the topic. For readers for whom this topic is peripheral, it may be a bit tedious.

My rating: 6/10.

Author: Auđur Ava Ólafsdóttir
Title: DJ Bambi
Publishing House: Wydawnictwo Poznańskie, Poznań 2025
Translation: Jacek Godek
Number of pages: 196
ISBN: 978-83-68479-87-4

 

 

Auđur Ava Ólafsdóttir, Blizna (Ör)

Człowiek z torbą na narzędzia

Od pewniego czasu z ciekawością obesrwuję serię dzieł pisarzy skandynawskich, wydawaną przez Wydawnictwo Poznańskie. Kusiły mnie piękne kolorowe okładki z graficznymi motywami, ale lekko odstraszały ponure opisy z tyłu książek. Smutne, przygnębiające jak Skandynawia jesienią. Nieźle się zdziwiłam, gdy sięgnęłam po książkę Ólafsdóttir Blizna. To fenomenalna lektura, która raz zaczęta, nie wypuści czytelnika ze swoich stronic.

Co innego można zastrzelić w maju poza samym sobą?

Główny bohater ma 49 lat i nazywa się Jonas Ebeneser. Jonas właśnie rozwodzi się ze swoją żoną, Gudrun, a ona przyznaje mu, że córka, którą całe życie uważał za swoją, jest tak naprawdę owocem spotkania z innym mężczyzną. Jonas postanawia więc popełnić samobójstwo, bo uważa, że nie ma już wpływu na swoje życie i jego obecność nic nie zmieni. Żal mu jednak sąsiada i córki, którzy mogliby znaleźć jego ciało, wyjeżdża więc do kraju (niewymienionego z nazwy), w którym dopiero co zakończyła się wojna, i tam postanawia ze sobą skończyć. W swoją ostatnią podróż zabiera jedną koszulę, sweter i walizkę z narzędziami. To właśnie ta walizka oraz talent Jonasa do majsterkowania wkrótce mają diametralnie zmienić jego życie.

Najkrótsza droga do domu starców wiedzie przez cmentarz

Ważnych tematów porusza w swojej powieści Ólafsdóttir co niemiara. Po pierwsze jest kwestia tożsamości – Jonas czytając swoje pamiętniki nie rozpoznaje siebie w swoich notatkach, nie pamięta kochanek ani ich ciał, nie rozpoznaje osoby, która kilkadziesiąt lat wcześniej spisywała swoje myśli. Jakby poznawał kogoś obcego.

Moje nieszczęście jest w najlepszym wypadku idiotyczne w obliczu tych ruin i kurzu

Drugi temat to świat powojenny – Ólafsdóttir pokazuje zniszczone walkami miasto, gdzie wiele budynków i zabytków zniknęło, gdzie ludzie przestali sobie ufać (może dlatego myślałam cały czas o Serbach i Bośniakach), gdzie nie wiadomo było, kto zabijał, i kogo zabijał. Kobiety doświadczały gwałtów, nie wiadomo, czyje są rodzące się dzieci. To świat chaosu, ale ludzie dzielnie starają się nadać mu nową strukturę. Do tego wszystkiego do kraju zjeżdżają obcokrajowcy, by rabować cenne dobra kultury, pozyskiwać tanio nowe działki, rozpoczynać nowe inwestycje w zniszczonym terenie. Ludzie są nieufni, a społeczeństwo w większości stanowią kobiety, bo mężczyźni zginęli. W zetknięciu z traumą wojny zniechęcenie do życia i depresja, z którą mierzy się Jonas, nagle bledną i tracą na ważności. Ólafsdóttir pokazuje dramaty wojenne sugestywnie, ale delikatnie i nienachalnie.

Może to oklepany motyw, ale pisarka pokazuje również głębie krzywd wojennych poprzez postać dziecka. Synek dziewczyny opiekującej się hotelem ma uszkodzony słuch, a na rysowanych kredkami obrazkach pokazuje na przemian krew i zgliszcza (czerwnień i czerń). Dopiero, gdy skończą mu się te kolory, po symbolicznym wylaniu zgrozy na papier, dziecko zaczyna tworzyć pogodniejsze wizje. Świat powoli się odradza.

Gdybym akurat znajdował się w Pieśni nad Pieśniami i przeczytał fragment twoje piersi jak grona winne, pewnie byłbym wciąż żonaty

Siłą książki jest jej język – cięty, czarny humor sprawia, że czytelnik wciąż szuka nowych bon motów Jonasa i docenia trafność jego obserwacji. Dzięki temu wielka wrażliwość i nieśmiałość bohatera nie jest ckliwa, a w uroczy sposób zdystansowana i błyskotliwa. Dodatkowo książka ma budowę szkatułkową, jest starannie zaplanowana i nie ma w niej zbędnych scen i słów. Nienazwanie kraju, do którego udaje się w samobójczych celach główny bohater, dodaje jej uniwersalności i pewnie nada pewną ponadczasowość.

Moja ocena: 9/10

Nie mogłam się oderwać. Książka nie jest długa (niestety, byłabym wdzięczna choć za kilka stron więcej), ale jej klimat, atmosfera napięcia i niepewność co do dalszych losów głównego bohatera nie pozwalają odłożyć jej ani na chwilę. Jednocześnie, Jonas postrzega świat z czarnym poczuciem humoru i czytelnik nie raz uśmiecha się pod nosem, zaskoczony trafnością jego obserwacji. Zapowiada się, że będę musiała się mocniej zaprzyjaźnić z Wydawnictwem Poznańskim.

 

Auđur Ava Ólafsdóttir, Blizna
Wydawnictwo Poznańskie
Poznań 2020
Tłumaczenie: Jacek Godek
Liczba stron: 214
ISBN: 978-83-66553-47-7
Gatunek: powieść obyczajowa

* * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * 

Man with tool bag

For some time now I have been observing with curiosity a series of works by Scandinavian writers published by the Poznańskie Publishing House. I was tempted by beautiful colorful covers with graphic motifs, but a bit put off by the gloomy descriptions on the back cover. Sad and depressing like Scandinavia in late autumn. I was quite surprised when I reached for the book Hotel Silence by Ólafsdóttir. This is a phenomenal reading that, once started, will not let the reader out of its pages.

What else can you shoot in May other than yourself?

The main character is 49 years old Jonas Ebeneser. He is just divorcing his wife, Gudrun, and she admits to him that the daughter he considered as his biological child is actually the fruit of a meeting with another man. Jonas decides to commit a suicide as he believes that he no longer has any influence on his life and that his presence will not change anything. He feels sorry for his neighbor and daughter who might find his body, so he leaves for a country (not mentioned by name), where the war has just ended, and decides to end his life there. On his final journey, he takes one shirt, a sweater and a toolbox. It is this toolcase and Jonas' DIY talent that will soon change his life.

The shortest way to the retirement home is through the cemetery

In her novel Ólafsdóttir covers many important topics. First, there is the question of identity - when reading his diaries, Jonas doesn’t recognize himself in his own notes, he doesn’t remember the lovers or their bodies, he doesn’t recognize the person who wrote down those thoughts several decades earlier. As if he was meeting a stranger.

My misfortune is idiotic at best in the face of these ruins and dust

The second topic is the post-war world - Ólafsdóttir shows a city destroyed by fights, where many buildings and monuments have disappeared, where people no longer trust each other (maybe that's why I was thinking about Serbs and Bosnians all the time), where it was not known who was killing and who has clean hands. Women have experienced rape, it is not known whose babies are now born. It is a world of chaos, but people are bravely trying to give it a new structure. In addition, foreigners come to the country to plunder valuable cultural goods, acquire new plots of land cheaply, and start new investments in a dilapidated area. People are wary and the majority of society is women because men have been killed. When faced with the trauma of war, the discouragement and depression faced by Jonas suddenly seems pale and loses its importance. Ólafsdóttir shows war dramas evocatively, but at the same time delicately and unobtrusively.

Perhaps this is a well-worn motif, but the writer also shows the depths of war grievances through the figure of a child. The son of the girl who looks after the hotel has hearing impairment, and in the pictures drawn with crayons he shows alternately blood and ashes (red and black). Only when he runs out of these colors, after symbolically pouring horror on paper, the child begins to create more cheerful visions. The world is slowly recovering.

If I happened to be in the Song of Songs and read a fragment of your breasts like grapes, I would probably still be married

The strength of the book is its language - sharp, dark humor makes the reader constantly look for new Jonas’s thoughts and appreciate the accuracy of his observations. Thanks to this, the hero's great sensitivity and shyness is not cloying, but in a charming way distanced and brilliant. In addition, the book has a box structure, it is carefully planned and there are no unnecessary scenes or words in it. Not naming the country to which the main character goes for suicide adds to its universality and probably gives it a certain timelessness.

My rating: 9/10

I couldn't tear myself away. The book is not long (unfortunately, I would be grateful for at least a few more pages), but the atmosphere of tension and uncertainty as to the fate of the main character doesn’t allow for putting it down even for a moment. At the same time, Jonas perceives the world with a black sense of humor and the reader smiles to themselves many times, surprised by the accuracy of Jonas’s observations. It seems that I will have to make closer friends with the Poznańskie Publishing House.

 

Author: Auđur Ava Ólafsdóttir
Title: Hotel Silence
Publishing House: Wydawnictwo Poznańskie
Poznań 2020
Translation: Jacek Godek
Number of pages: 214
ISBN: 978-83-66553-47-7
Genre: novel