Powieść Kazuo Ishiguro z 2017
roku przypomina Nie opuszczaj mnie. Autor po raz kolejny sięga do
tematów science-fiction, pokazując je niepokojąco blisko naszej rzeczywistości
i w całkiem prawdopodobnym scenariuszu. Klara i słońce bardzo pozytywnie
mnie zaskoczyła.
Empatyczne androidy wspierają
ludzi
Tytułowa Klara jest robotem,
Sztuczną Przyjaciółką drugiej generacji, która z wystawy sklepowej obserwuje
toczące się na ulicy życie. Ona i jej podobni zostali zaprojektowani jako
wsparcie dla dzieci w czasie ich dorastania, z umiejętnością obserwacji,
wyciągania wniosków i rozbudowanej analizy sytuacji. Klara dość długo musi
czekać na swoją właścicielkę - zostaje nią Josie z rozbitej rodziny, gdzie
dwoje rodziców pracuje w administracji na dość wysokich stanowiskach.
Dziewczynka została poddana modyfikacji genetycznej, zwanej korekcją, która
dzieciom z dobrze usytuowanych rodzin ma zapewnić sukces na studiach i lepsze
życie. Starsza siostra Josie, Sal, zmarła w wyniku tego zabiegu. Stan
dziewczynki się pogarsza i rodzina obawia się powtórki scenariusza. Zwłaszcza
matka ma wyrzuty sumienia, ponieważ to ona podjęła decyzję o zabiegu.
W ten sposób zaczynamy poznawać
świat z przyszłości. Roboty pomagają dzieciom w nauce i zapewniają im
towarzystwo, by nie czuły się samotne. Rodzice czują się zmuszeni, by poddawać
swoje pociechy ryzykowny procedurom, bez których z kolei droga na większość
uniwersytetów jest zamknięta. Matka Josie, w obawie przed utratą drugiej córki,
prosi Klarę, by jak najlepiej "nauczyła się" Josie, by ewentualnie, w
przypadku jej śmierci, mogła ją zastąpić. Powstaje nawet specjalna powłoka o
dokładnym wyglądzie córki, dla której wymówką jest pozowanie do portretu. Z
jednej strony pokazuje to pewną niedojrzałość dorosłych i brak gotowości do
ponoszenia konsekwencji własnych decyzji, z drugiej - ich totalne zagubienie w
świecie technologii i wartości oraz zagrożeń z niej płynących.
Ofiarą w walce o zdrowie Josie
będzie Klara, oddana przyjaciółka całkowicie poświęcona misji ratowania swojego
człowieka. Klara, rozumiejąca świat poprzez swoją mechanikę i zasady działania,
uznaje, że to samo, co jest dobre dla niej, będzie dobre dla człowieka. Co
ciekawe, robot uznaje życiodajne słońce (Klara ma baterie słoneczne) za Boga i
składając do niego modły podczas zachodu słońca uważa, że wyprasza zdrowie dla
swojej ludzkiej przyjaciółki. Ludzie wierzą ślepo w naukę i niesione przez nią
możliwości, szafując własnym życiem i zdrowiem. Roboty przejmują ludzką empatię
i okazują więcej ciepłych emocji i zaangażowania niż ludzie, ale też szukają w
swoim życiu absolutu, którego ludzie zdają się nie potrzebować. To niepokojące
odwrócenie ról.
Powieść Ishiguro jest naprawdę
bardzo dobra, długo trzyma w napięciu, co stronę cierpliwie pokazując coraz
bardziej przerażający obraz nowej rzeczywistości. Oprócz wcześniejszej książki Klara
i słońce nasuwa mi na myśl Wiedźmina - tam też pogromca potworów uważał je
czasem za bardziej ludzkie od zleceniodawców. To na naszym podwórku, na
światowym oczywiście Philip K. Dick i jego powieść Czy androidy śnią o
elektrycznych owcach. Ishiguro wpisuje się w bogatą tradycję literacką,
opowiadając historię, która łapie za serce, porusza i skłania do myślenia.
Fascynująca książka.
Moja ocena: 9/10.
Kazuo Ishiguro, Klara i słońce
Wydawnictwo Albatros, Warszawa 2021
Tłumaczenie: Andrzej Szulc
Liczba stron:320
ISBN: 978-83-8251-365-1
**********************************************************************************
Do Androids Believe in God?
Kazuo Ishiguro's 2017 novel is
reminiscent of Never Let Me Go. The author once again draws on science
fiction themes, presenting them disturbingly close to our reality and in a
quite plausible scenario. Klara and the Sun was a great read.
The titular Klara is a robot, a
second-generation Artificial Friend who observes life on the street from a shop
window. She and others like her were designed to support children as they grow
up, with the ability to observe, draw conclusions, and analyze situations in
detail. Klara has to wait quite a while for her owner – Josie. The girl comes
from a broken home, where both parents, divorced, work in relatively
high-ranking government positions. The girl has undergone genetic modification,
known as correction, which is intended to ensure success in college and a
better life for children from well-off families. Josie's older sister, Sal,
died as a result of this procedure. The girl's condition worsens, and the
family fears a repeat of the same scenario. The mother in particular feels
guilty, as she was the one who made the decision for her daughter to undergo
the procedure.
This is how we begin to explore
the world of the future. Robots help children learn and provide them with
companionship so they don't feel lonely. Parents feel compelled to subject
their children to risky procedures, without which, in turn, entry to most
universities is closed. Josie's mother, fearing the loss of her second
daughter, asks Klara to "learn" Josie as best she can so that, if she
dies, she can replace her. A special shell is even created, precisely
resembling her daughter, while the girl poses for a portrait. On the one hand,
this demonstrates a certain immaturity of the adults and their lack of
readiness to face the consequences of their own decisions, and on the other,
their complete loss in the world of technology, values, and the dangers it
brings.
The victim in the fight for
Josie's health will be Klara, a devoted friend completely dedicated to the
mission of saving her human. Clara, understanding the world through her own
mechanics and operating principles, recognizes that what is good for her will
also be good for humans. Interestingly, the robot recognizes the life-giving
sun (Clara has solar panels) as God, and by praying to it at sunset, she
believes she is praying for the health of her human friend. People blindly
believe in science and the possibilities it offers, squandering their own lives
and health. Robots adopt human empathy and display more warm emotions and
commitment than humans, but they also seek an absolute in their lives that
humans seem to reject. This is a disturbing role reversal.
Ishiguro's novel is truly
excellent, sustaining suspense for a long time, patiently presenting an
increasingly terrifying picture of the new reality with each page. Besides his
earlier book, Klara and the Sun reminds me of The Witcher – in
which the monster slayer sometimes considered them more human than their
employers. It's in our own backyard, and in the world, of course, that’s Philip
K. Dick and his novel Do Androids Dream of Electric Sheep are at the
forefront. Ishiguro joins a rich literary tradition, telling a story that
touches the heart, moves, and provokes thought. A fascinating book.
My rating: 9/10.
Author: Kazuo Ishiguro
Title: Klara and the Sun
Publishing House: Albatros, Warsaw 2021
Translation: Andrzej Szulc
Number of pages: 320
ISBN: 978-83-8251-365-1
Brak komentarzy:
Prześlij komentarz